Canada vượt xa Mỹ trong bảng xếp hạng "Trí tuệ toàn cầu"

Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, một báo cáo mới về "trí tuệ toàn cầu" đã xếp Canada ở vị trí thứ 10 trong danh sách 80 quốc gia được phân tích. Thứ hạng này cao hơn 8 bậc so với nước láng giềng Mỹ, nhưng lại xếp sau Vương quốc Anh, Australia và quốc gia đứng đầu là Singapore.

Báo cáo do TradingPlatforms, một trang web chuyên so sánh các dịch vụ tài chính, thực hiện dựa trên việc tổng hợp nhiều nguồn thông tin khác nhau. Một trong số đó là dữ liệu từ Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) - một nghiên cứu quốc tế của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nhằm kiểm tra kỹ năng và kiến thức của học sinh 15 tuổi tại nhiều quốc gia.

Các nhà nghiên cứu cũng xem xét số lượng các ấn phẩm khoa học chất lượng cao được công bố tính theo đầu người trong năm 2025, cùng với điểm số IQ trung bình từ International IQ Test - một trang web hoạt động từ năm 2018 và đã thu thập hơn 1,2 triệu kết quả kiểm tra chỉ riêng trong năm qua.

Điểm số PISA của Canada ở mức khá cao. Quốc gia này đứng thứ 6 về số lượng ấn phẩm khoa học và đứng thứ 18 khi tính toán dựa trên quy mô dân số. Điểm IQ trung bình của Canada là 102,09, xếp thứ 11 trong hạng mục này, nằm trong nhóm các quốc gia có điểm số dao động từ 102 đến 103.

Khi tổng hợp các số liệu này, Canada đạt "điểm số trí tuệ" là 59,36 và xếp hạng 10 chung cuộc. Singapore dẫn đầu danh sách với tổng điểm 87,13, trong khi New Zealand (59,9) và Anh (60,6) có điểm số nhỉnh hơn Canada đôi chút.

Mỹ đứng thứ 18 với số điểm 53,88 và xếp sau Canada ở tất cả các hạng mục. Mặc dù vẫn dẫn đầu thế giới về số lượng bài báo khoa học được công bố, nhưng Mỹ lại tụt xuống vị trí thứ 23 ở hạng mục đó khi tính toán dựa trên quy mô dân số.

Trong khi đó, Canada thực tế đã ghi nhận kết quả PISA thấp nhất từ trước đến nay vào năm 2025, nhưng vẫn duy trì vị trí cao hơn mức trung bình của OECD - vốn cũng đang trên đà sụt giảm.

Báo cáo cho biết, học sinh đạt kết quả đặc biệt tốt ở môn khoa học với 510 điểm, trong khi điểm số môn toán và đọc hiểu lần lượt là 485 và 490. Canada cũng đạt 525 điểm trong bài đánh giá mới về kỹ năng giải quyết vấn đề bằng tư duy máy tính, nội dung đo lường khả năng sử dụng các công cụ kỹ thuật số để giải quyết vấn đề của học sinh.

Theo Báo cáo, Canada là một cường quốc khoa học, với việc các cơ sở nghiên cứu của nước này đã công bố 5.647 ấn phẩm khoa học chất lượng cao trong năm 2025.

Tuy nhiên, dù đây là kết quả ấn tượng, con số này vẫn thấp hơn nhiều so với thành tích của các quốc gia hàng đầu như Thụy Sĩ (507,12), Singapore (411,12) và Đan Mạch (374,86). Tỷ lệ ấn phẩm khoa học bình quân đầu người của Canada là 139,54.

Báo cáo cho biết, Trung Quốc không có tên trong bảng xếp hạng, một phần do OECD chỉ thực hiện khảo sát tại một số tỉnh và thành phố nhất định của nước này, khiến kết quả không thể so sánh một cách đáng tin cậy với số liệu của các quốc gia khác trong cùng bộ dữ liệu.

Gần đây, Canada đã nỗ lực thu hút các nhà nghiên cứu từ Mỹ và nhiều nơi khác thông qua khoản ngân sách chính phủ trị giá hơn 500 triệu đô la, qua đó thu hút được 64 nhà khoa học đến làm việc tại nước này.

Diliana Hristova, chuyên gia phân tích dữ liệu, người trực tiếp tham gia thực hiện nghiên cứu, cho rằng động thái này của Canada là một cách làm thông minh nhằm biến những bất định bao trùm các trường đại học và nguồn kinh phí nghiên cứu tại Mỹ dưới thời chính quyền Trump thành cơ hội.

Tuy nhiên, một câu hỏi lớn đặt ra là: Tại sao một quốc gia sở hữu hệ thống giáo dục đại học hùng mạnh như Canada lại phải tìm kiếm nhân tài ở nước ngoài ngay từ đầu?

Theo bà Hristova, Canada vốn đã đứng thứ 6 về sản lượng nghiên cứu khoa học trong số 80 quốc gia được phân tích, nhưng lại để mất rất nhiều nhà nghiên cứu tài năng trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán lượng tử vào tay các phòng thí nghiệm nước ngoài có nguồn tài chính dồi dào hơn trong suốt nhiều năm qua.

Việc tuyển dụng khoảng 60 nhà khoa học mới đây của Ottawa chắc chắn sẽ tiếp thêm sức mạnh cho nền tảng nghiên cứu của Canada, nhưng nó không giải quyết được vấn đề cốt lõi đã tạo ra sự thiếu hụt nhân tài ngay từ đầu.

Bà Hristova cho rằng, nếu muốn cạnh tranh ở đẳng cấp cao nhất trong lĩnh vực khoa học, Canada cần có các biện pháp mạnh mẽ để giữ chân nhân tài, cũng như tạo ra sức hút lớn hơn đối với các nhân tài khác trên thế giới.