Bước tiến quan trọng hướng tới hòa bình ở Trung Đông

Dưới sự trung gian không mệt mỏi của Pakistan, sự hỗ trợ của Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar, Saudi Arabia, sau các cuộc đàm phán chuyên sâu giữa các bên, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận. Nếu được ký kết và triển khai đầy đủ, đây sẽ là bước ngoặt lớn, đánh dấu sự kết thúc chính thức của cuộc xung đột Mỹ, Israel với Iran.

Văn kiện hiện nay chỉ mang tính chất biên bản ghi nhớ (MoU), tạo khuôn khổ cho 60 ngày đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Iran. Theo một số thông tin được tiết lộ, trong dự thảo MoU 14 điểm sắp được ký kết giữa Iran và Mỹ, Iran tái khẳng định cam kết của mình đối với Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) và không phát triển vũ khí hạt nhân, tuy nhiên, chương trình tên lửa của Iran đã được đưa ra khỏi nội dung đàm phán.

Để đạt đồng thuận ở những vấn đề gai góc, Mỹ sẽ giải phóng 50% tổng số tài sản trị giá 24 tỷ USD của Iran bị đóng băng trước khi bắt đầu các cuộc đàm phán và toàn bộ số tài sản nêu trên sẽ được giải phóng trong thời gian đàm phán kéo dài 60 ngày. Các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Iran và lệnh phong tỏa hàng hải của Mỹ cũng được dỡ bỏ. Hơn nữa, Washington cam kết không can thiệp vào công việc nội bộ và tôn trọng chủ quyền của Iran.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hy vọng các bên sẽ tận dụng động lực mới này và tăng gấp đôi nỗ lực hướng tới một giải pháp cuối cùng cho cuộc xung đột. Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là bảo đảm khôi phục hoạt động hàng hải ở Eo biển Hormuz, nếu cần thiết, Anh và Pháp sẽ thành lập một phái bộ đa phương để tham gia bảo đảm an ninh ở Hormuz, bao gồm cả hỗ trợ rà phá bom mìn. Trong khi đó, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết, tại hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ở Pháp, các nhà lãnh đạo G7 sẽ thảo luận việc mở cửa trở lại Eo biển Hormuz lâu dài, cũng như việc đạt một thỏa thuận về các hoạt động hạt nhân và tên lửa của Iran.

Thỏa thuận Mỹ-Iran tạo động lực cho các nỗ lực giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran khi một số quốc gia châu Âu như Anh, Pháp, Đức và Italia đã ra tuyên bố chung khẳng định sẽ tích cực hợp tác với Mỹ, Iran và các đối tác khu vực để đạt được một giải pháp ngoại giao lâu dài cho vấn đề hạt nhân Iran.

Tin tức về việc Mỹ-Iran đạt thỏa thuận cũng khiến giá dầu thế giới hạ nhiệt ngay lập tức: dầu Brent giảm khoảng 4% xuống còn 83 USD/ thùng và dầu WTI giảm 4,8% xuống còn 80,8 USD/thùng. Một thỏa thuận hòa bình được hy vọng sẽ làm giảm áp lực lên giá dầu, khôi phục niềm tin của người tiêu dùng và tạo điều kiện cho các ngân hàng trung ương toàn cầu có nhiều không gian hơn để điều chỉnh chính sách tiền tệ.

Tuy nhiên, giữa Mỹ và Iran vẫn còn quá nhiều vấn đề cần giải quyết. Sau lễ ký chính thức dự kiến diễn ra ở Thụy Sĩ vào ngày 19/6 tới, hai bên sẽ bước vào giai đoạn đàm phán không kém phần cam go và nhiều khó khăn. Iran cho biết, cuộc đàm phán với Mỹ sẽ phụ thuộc vào việc thực hiện các cam kết sơ bộ của Washington, điều sẽ được Tehran xác minh từ nay cho đến khi diễn ra lễ ký kết MoU.

Dù vậy, cộng đồng quốc tế vẫn hy vọng thỏa thuận chấm dứt xung đột Mỹ-Iran sẽ được thực hiện một cách ổn định, hướng tới một thỏa thuận tốt đẹp.