Biến bài toán lớn của đất nước thành động lực phát triển công nghệ Việt

Một sản phẩm công nghệ có khả năng thương mại hóa cần bắt đầu từ nhu cầu cụ thể của người sử dụng. Với doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam, những bài toán trong quản lý, sản xuất và đời sống chính là đầu bài để lựa chọn hướng nghiên cứu, phát triển sản phẩm và tìm kiếm thị trường.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh, doanh nghiệp cần lấy những nhu cầu thực tiễn của Nhà nước, địa phương và các ngành kinh tế làm cơ sở phát triển sản phẩm. Những hướng công nghệ được quan tâm gồm mô hình ngôn ngữ lớn, trợ lý ảo tiếng Việt, camera trí tuệ nhân tạo xử lý tại biên, robot di động tự hành, hệ thống và thiết bị mạng 5G, thiết bị bay không người lái.

Từ nhu cầu thực tiễn đến năng lực làm chủ công nghệ

Quy mô ngành công nghiệp công nghệ số đang mở rộng. Theo số liệu Thứ trưởng Hoàng Minh công bố tại iTECH EXPO 2026, chín tháng năm 2026, doanh thu ngành ước đạt hơn 5,44 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 34,8% so với cùng kỳ; xuất khẩu phần cứng, điện tử đạt khoảng 176,82 tỷ USD. Cả nước có khoảng 82.723 doanh nghiệp công nghệ số với khoảng 2 triệu nhân lực.

Đà tăng trưởng đặt ra yêu cầu tiếp tục nâng cao năng lực công nghệ của doanh nghiệp. Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, doanh nghiệp cần chuyển mạnh từ sử dụng, tiếp nhận sang làm chủ và tạo ra công nghệ; đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, đội ngũ kỹ thuật, năng lực thiết kế và công nghệ cốt lõi.

Quá trình này phải gắn với phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Công nghệ tạo ra giá trị khi được chuyển hóa thành giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tế, được người sử dụng chấp nhận.

Ở góc độ kết nối các năng lực công nghệ, ông Lâm Nguyễn Hải Long, Chủ tịch Hội Tin học Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng sự kết hợp giữa phần mềm thông minh, giải pháp ứng dụng với phần cứng, chip AI và Internet vạn vật có thể tạo ra sản phẩm “Make in Viet Nam” có giá trị gia tăng cao hơn.

Cách tiếp cận này gợi mở hướng phát triển sản phẩm trên cơ sở kết hợp nhiều năng lực chuyên môn. Một đầu bài rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp xác định công nghệ cần đầu tư, đối tác cần hợp tác và hiệu quả cần đạt được.

Mở đường từ đầu bài đến thị trường

Để nhu cầu thực tiễn trở thành cơ hội phát triển sản phẩm, cơ quan quản lý và địa phương cần chủ động xác định, chia sẻ các bài toán trong quản lý và phát triển kinh tế-xã hội.

Thứ trưởng Hoàng Minh đề nghị các địa phương tăng cường kết nối với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học; tạo điều kiện thử nghiệm, ứng dụng và nhân rộng giải pháp phù hợp. Khai thác dữ liệu và phát triển hạ tầng số cũng là những điều kiện để sản phẩm được ứng dụng, hoàn thiện và thương mại hóa.

Năng lực giải quyết những bài toán lớn cần được xây dựng thông qua liên kết. Theo Thứ trưởng, doanh nghiệp lớn có thể dẫn dắt thị trường và đặt bài toán công nghệ; doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp phát triển giải pháp chuyên sâu. Viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp tri thức, nhân lực; đối tác quốc tế mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ và chuỗi giá trị.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, thúc đẩy liên kết doanh nghiệp với viện, trường, hỗ trợ thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm. Cùng với đó là kết nối các bài toán thực tiễn với cộng đồng nghiên cứu và doanh nghiệp, tăng cường hợp tác quốc tế để mở rộng thị trường.

Thước đo cuối cùng vẫn là giá trị sản phẩm mang lại. Theo Thứ trưởng Hoàng Minh, công nghệ phải hướng tới con người; sản phẩm cần an toàn, tin cậy, dễ sử dụng, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh và chủ quyền số.

Từ đầu bài cụ thể đến nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng là một quá trình cần sự phối hợp của nhiều chủ thể. Khi quá trình ấy được kết nối thông suốt, nhu cầu phát triển của đất nước sẽ trở thành động lực để doanh nghiệp Việt Nam đầu tư công nghệ, tạo sản phẩm và xây dựng năng lực cạnh tranh lâu dài.