Bầu cử Tổng thống Brazil:Góp phần định hình tương lai Mỹ Latinh

Các cuộc thăm dò cho thấy chưa ứng viên nào tạo được khoảng cách đủ lớn để giành chiến thắng ngay ở vòng đầu, khiến khả năng phải bước vào vòng hai ngày 25-10 gần như là tất yếu.

Cuộc bầu cử Tổng thống Brazil là cuộc đua song mã giữa Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva (phải) và Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro. Ảnh: Reuters

Ông Luiz Inácio Lula da Silva là Tổng thống đương nhiệm và ứng viên do đảng Công nhân (PT) đề cử, ông từng giữ hai nhiệm kỳ tổng thống từ năm 2003 đến 2011 và trở lại nắm quyền từ năm 2023. Sự nghiệp chính trị của ông gắn với quá trình củng cố nền dân chủ Brazil, đồng thời triển khai các chương trình xã hội nhằm giảm bất bình đẳng và cải thiện đời sống người nghèo.

Trong khi đó, ông Flávio Bolsonaro là con trai cả của cựu Tổng thống Jair Bolsonaro và ứng viên của đảng Tự do (PL) cánh hữu. Ông nổi lên như người kế nhiệm cha trong vai trò dẫn dắt phe cánh hữu Brazil với cam kết theo đuổi chính sách cứng rắn với tội phạm, tăng cường hợp tác với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng thời kiềm chế lạm phát và chi tiêu công. Ông cũng tuyên bố sẽ áp dụng trần nợ nếu đắc cử.

Các chuyên gia nhận định, hai ứng viên đại diện cho những cách nhìn rất khác nhau về lịch sử và tương lai Brazil. Trong khi đương kim Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva gắn với quá trình củng cố các thể chế dân chủ sau thời kỳ chế độ quân sự cầm quyền, ông Flávio Bolsonaro lại cho rằng những thể chế này đã trở nên trì trệ và cần một sự thay đổi mạnh mẽ.

Theo thăm dò mới nhất của Quaest, ông Luiz Inácio Lula da Silva nhận được 46% ý định bỏ phiếu, chỉ nhỉnh hơn đối thủ Flávio Bolsonaro (45%). Khoảng cách sít sao cho thấy kết quả có thể phụ thuộc đáng kể vào nhóm cử tri chưa quyết định hoặc không hoàn toàn trung thành với bất kỳ phe nào.

Nhưng ý nghĩa của cuộc bầu cử không chỉ nằm ở chính trường Brazil. Với quy mô kinh tế, dân số và ảnh hưởng chính trị lớn nhất khu vực, Brazil được xem là một trong số ít quốc gia Mỹ Latinh còn đủ trọng lượng để theo đuổi chính sách đối ngoại tương đối độc lập với Washington. Vì vậy, kết quả bầu cử có thể tác động đáng kể đến cán cân chính trị của cả khu vực.

Sau một loạt chiến thắng của các lực lượng cánh hữu trong những cuộc bầu cử gần đây, số quốc gia Mỹ Latinh do các chính phủ cánh tả lãnh đạo đã thu hẹp, trong đó chỉ còn hai nền kinh tế lớn là Brazil và Mexico. Trong bối cảnh đó, một chiến thắng của ông Flávio Bolsonaro có thể tạo thêm động lực cho xu hướng dịch chuyển sang cánh hữu đang diễn ra tại khu vực, trong khi chiến thắng của ông Luiz Inácio Lula da Silva sẽ giúp duy trì một đối trọng đáng kể với xu hướng này.

Sự khác biệt giữa hai ứng viên đặc biệt rõ trong cách tiếp cận với Mỹ. Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump tập hợp các nhà lãnh đạo có quan điểm tương đồng tại Mỹ Latinh và tuyên bố các ứng viên cánh hữu mà ông ủng hộ đã giành chiến thắng trong 7 cuộc bầu cử tổng thống của khu vực. Brazil vì thế trở thành một “phần thưởng lớn” trong chiến lược này. Một chiến thắng của ông Flávio Bolsonaro có thể được Tổng thống Donald Trump tận dụng thúc đẩy một khu vực có lập trường gần Washington hơn.

Ngược lại, ông Luiz Inácio Lula da Silva nhiều khả năng sẽ tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại tự chủ, duy trì khoảng cách nhất định với Washington và cân bằng quan hệ với các đối tác khác. Điều này đặc biệt đáng chú ý khi Brazil sở hữu nguồn đất hiếm và các khoáng sản quan trọng mà Mỹ đang ngày càng quan tâm.

Washington từng đặt vấn đề tiếp cận các nguồn tài nguyên này trong các cuộc đàm phán nhằm tránh áp thuế, nhưng ông Luiz Inácio Lula da Silva từ chối. Ứng viên Flávio Bolsonaro, trái lại, coi nguồn tài nguyên của Brazil là một phần giải pháp giúp Mỹ giảm phụ thuộc vào Trung Quốc. Sự khác biệt này cho thấy cuộc bầu cử không chỉ quyết định hướng đi kinh tế mà còn có thể định hình cách Brazil tham gia vào cuộc cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.

Chính sách chống ma túy cũng là một điểm khác biệt. Trong khi ông Flávio Bolsonaro cam kết theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn với tội phạm; ông Luiz Inácio Lula da Silva cảnh báo về nguy cơ xâm phạm chủ quyền và chỉ trích việc các chính phủ Mỹ Latinh tham gia những hoạt động quân sự do Mỹ dẫn dắt.

Trước những diễn biến đó, cuộc bầu cử Brazil lần này không đơn thuần là cuộc cạnh tranh giữa hai ứng viên có quan điểm trái ngược về kinh tế, xã hội và quản trị quốc gia. Với vị thế đặc biệt của Brazil, tuy có thể không quyết định toàn bộ tương lai của khu vực, nhưng chắc chắn sẽ định hình vững chắc cán cân chính trị của Mỹ Latinh trong những năm tới.