AI định hình lại hạ tầng số quốc gia

Trung tâm dữ liệu trước yêu cầu mới của AI

Cuộc đua AI trên thế giới đang bước sang một giai đoạn mới. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu được quyết định bởi thuật toán hay các mô hình ngôn ngữ lớn, thì nay ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số. Trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hệ thống tính toán, dữ liệu và năng lượng không còn là phần phía sau của chuyển đổi số mà trở thành nền móng để AI vận hành ở quy mô lớn.

Theo ông Nguyễn Đình Tuấn, Trưởng phòng Kỹ thuật nghiệp vụ Viettel IDC, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh của ngành trung tâm dữ liệu. Các trung tâm dữ liệu không còn đơn thuần phục vụ lưu trữ mà đang chuyển sang phục vụ các mô hình AI với yêu cầu ngày càng cao về năng lực tính toán và khả năng mở rộng.

Ông Lê Bá Tân, Tổng Giám đốc Viettel IDC cho rằng, AI đã trở thành một chuỗi hạ tầng liên thông. Từ hạ tầng tính toán, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, kết nối mạng, dữ liệu đến nguồn điện và hệ thống làm mát đều là những mắt xích quyết định khả năng vận hành và mở rộng AI. Quy mô thay đổi của hạ tầng AI lớn hơn nhiều so với các thế hệ công nghệ trước.

Hiện thế giới có khoảng 11.000 trung tâm dữ liệu, các trung tâm dữ liệu AI mặc dù chỉ chiếm dưới 1% về số lượng nhưng đã tiêu thụ tới 25% tổng điện năng của toàn hệ thống. Trong khi một trung tâm dữ liệu truyền thống thường vận hành ở mức 20 đến 30 kW cho mỗi rack máy chủ, các hệ thống phục vụ AI có thể cần tới 100 đến 200 kW cho mỗi rack. Thực tế này cho thấy AI đang đặt ra những yêu cầu mới đối với hạ tầng số, từ thiết kế, cấp điện, làm mát đến kiến trúc vận hành.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), điện năng tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu toàn cầu năm 2024 đạt khoảng 415 TWh và có thể tăng gần gấp đôi vào năm 2030. Trong đó, riêng hệ thống làm mát chiếm khoảng 40% tổng điện năng tiêu thụ. Để đáp ứng yêu cầu đó, các trung tâm dữ liệu thế hệ mới đang ưu tiên nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng (PUE), ứng dụng công nghệ làm mát bằng chất lỏng, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo nhằm giảm chi phí vận hành và phát thải carbon.

Những chuyển động đó cũng mở ra chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường trung tâm dữ liệu. Số liệu công bố tại Hội nghị Data Center & Cloud Infrastructure Summit (DCCI Summit) 2026 cho thấy, quy mô thị trường trung tâm dữ liệu toàn cầu được dự báo đạt hơn 627 tỷ USD vào năm 2030, riêng khu vực châu Á-Thái Bình Dương đạt khoảng 174 tỷ USD. Việt Nam tuy có quy mô còn khiêm tốn nhưng được đánh giá nằm trong nhóm thị trường tăng trưởng nhanh, với tốc độ khoảng 14,2%, gần tương đương mức tăng chung của Đông Nam Á.

Năng lực AI bắt đầu từ hạ tầng số

Trước đây, hạ tầng số chủ yếu được xem là công cụ phục vụ chuyển đổi số. Trong kỷ nguyên AI, hạ tầng số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia. Cuộc đua công nghệ toàn cầu không chỉ nằm ở việc phát triển các mô hình AI tiên tiến, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng xây dựng hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ, từ trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán đến dữ liệu và mạng kết nối tốc độ cao.

Xu hướng đó đặt ra yêu cầu mới đối với Việt Nam. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển hạ tầng số hiện đại, dữ liệu trở thành nguồn tài nguyên mới và ưu tiên các công nghệ chiến lược như AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và bán dẫn. Đây là điều kiện quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số, đồng thời nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia trong dài hạn.

Cùng với sự phát triển của trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây đang chuyển từ vai trò hỗ trợ sang hạ tầng chiến lược. Khi AI được triển khai ở quy mô lớn, doanh nghiệp không chỉ quan tâm đến khả năng mở rộng tài nguyên mà chú trọng hơn đến quản trị dữ liệu, bảo mật, tuân thủ pháp luật và tối ưu chi phí vận hành. AI đang làm thay đổi tư duy đầu tư hạ tầng của doanh nghiệp. Thay vì đầu tư riêng lẻ cho từng cấu phần, nhiều doanh nghiệp chuyển sang xây dựng kiến trúc hạ tầng tích hợp giữa trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, dữ liệu và bảo mật nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai AI ở quy mô lớn.

Việt Nam hiện xếp thứ 45 thế giới về Chỉ số sẵn sàng AI (AI Readiness Index). Dù còn khoảng cách với một số quốc gia trong khu vực, Việt Nam lại đứng thứ 6 thế giới về mức độ tin tưởng và chấp nhận AI theo Chỉ số AI toàn cầu - WIN 2025 (WIN World AI Index 2025).

Ông Shashidharan Jagadiswaran, lãnh đạo cấp cao lĩnh vực tư vấn công nghệ của EY Việt Nam cho biết, lợi thế của Việt Nam không nằm ở quy mô thị trường mà ở mức độ sẵn sàng tiếp nhận công nghệ và hành lang chính sách. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là chuyển sự sẵn sàng đó thành khả năng triển khai trong thực tế. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư đồng bộ cho trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng tính toán và dữ liệu nhằm bảo đảm AI được triển khai hiệu quả, an toàn và có khả năng mở rộng.

Đối với Việt Nam, cùng với đầu tư hạ tầng, việc hoàn thiện Luật Dữ liệu, Luật Công nghiệp công nghệ số và các chính sách phát triển hạ tầng số sẽ tạo điều kiện hình thành hệ sinh thái AI hiện đại, kết nối dữ liệu, năng lực tính toán và doanh nghiệp công nghệ.

Trong kỷ nguyên AI, năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia được quyết định ngày càng nhiều bởi khả năng làm chủ dữ liệu, phát triển hạ tầng số và chuyển công nghệ thành năng lực vận hành hiệu quả, bền vững. Khi đó, AI mới có thể phát huy đầy đủ vai trò là động lực nâng cao năng suất, thúc đẩy tăng trưởng và tăng cường năng lực tự chủ công nghệ của đất nước.