Y đức người thầy

Sự phát triển của xã hội, cộng với nhu cầu khám chữa bệnh của người dân ngày càng tăng đã khiến dịch vụ khám chữa bệnh tư nhân phát triển nhanh chóng. Bên cạnh những mặt tích cực, thì nỗi lo về “y đức” người thầy thuốc tại những phòng khám này cũng khiến Nhân dân không khỏi hoang mang, khi với thủ đoạn “vẽ bệnh”, thổi phồng tình trạng sức khoẻ, tạo tâm lý hoang mang, nhiều phòng khám đã trục lợi cả trăm tỷ đồng từ chính những người gửi gắm sức khoẻ và niềm tin của mình.

Ngày 23-7, thông tin từ Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Nghệ An đã đấu tranh, triệt xóa đường dây núp bóng hoạt động khám chữa bệnh, khởi tố 10 bị can để điều tra về hành vi lừa dối khách hàng. Theo đó, vào khoảng tháng 9-2024, Phòng khám đa khoa Y học Nghệ An đóng ở đường Lê Lợi, phường Thành Vinh khi đi vào hoạt động đã tuyển dụng một số bác sĩ, nhân viên y tế, đồng thời thuê bằng bác sĩ và sử dụng cả những người không có chuyên môn để tham gia khám, tư vấn. Dưới danh nghĩa cung cấp dịch vụ khám, điều trị bệnh nam khoa và sản phụ khoa, nhóm này tổ chức hoạt động nhằm lừa dối khách hàng để chiếm đoạt tiền.

Thủ đoạn của phòng khám này là cố tình "vẽ bệnh", bố trí từ 3 - 4 nhân viên liên tục tư vấn, giả vờ trao đổi với nhau nhằm thổi phồng mức độ nghiêm trọng của bệnh. Họ đưa ra những thông tin sai sự thật như người bệnh có nguy cơ vô sinh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, thậm chí mắc ung thư nếu không điều trị ngay. Từ đó bệnh nhân áp lực tâm lý phải lựa chọn các gói điều trị với chi phí cao gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần giá trị thực.

Đáng sợ hơn, những việc mà đến ngay cả người thường cũng không dám làm, nhưng những người đội lốt y bác sĩ ở đây không từ thủ đoạn: Đó là bơm sữa đậu nành vào niệu đạo rồi hút ngược trở lại để tạo hiện tượng giống dịch mủ, sau đó thông báo bệnh nhân bị viêm nhiễm nặng. Bôi thuốc mỡ lên cổ tử cung rồi sử dụng máy soi để tạo hình ảnh giả mưng mủ, kết luận bệnh nhân mắc bệnh phụ khoa nghiêm trọng. Thậm chí dùng dụng cụ kim loại tác động vào tử cung gây đau đớn để tạo tâm lý hoang mang.

Việc tư vấn, "vẽ bệnh" thường được thực hiện ngay trong quá trình khám hoặc khi bệnh nhân đang nằm trên bàn điều trị, trong trạng thái đau đớn và mất bình tĩnh. Lợi dụng tâm lý lo sợ, nhóm này ép người bệnh quyết định điều trị ngay với mức chi phí rất cao.

Sai phạm tại một số phòng khám tư nhân đang được phát hiện ngày càng nhiều. Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Đà Nẵng đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 7 người là quản lý nhân sự, nhân viên phòng khám thuộc Công ty cổ phần Bệnh viện Đa khoa quốc tế Đà Nẵng, ngành nghề kinh doanh là phòng khám đa khoa chuyên cắt bao quy đầu, bệnh yếu sinh lý, bệnh lây qua đường tình dục, phá thai…

Cơ quan chức năng phát hiện phòng khám tuyển dụng một số bác sĩ chỉ đăng ký trên giấy tờ, không trực tiếp khám, điều trị, đồng thời cũng tuyển dụng số nhân viên ngoài không có chứng chỉ, bằng cấp về y tế theo quy định (thậm chí có người chưa học hết lớp 12) để giả bác sĩ trực tiếp thăm khám, ra y lệnh cho bệnh nhân.

Các bác sĩ giả sẽ làm việc hằng ngày, thực hiện khám phụ khoa, nam khoa, phá thai, tư vấn, vẽ bệnh… nâng khống giá dịch vụ cho khách hàng (cao hơn rất nhiều lần so với giá niêm yết). Những bác sĩ giả này đưa thông tin không đúng về từng khâu thủ thuật để kích giá các gói dịch vụ, làm khách hàng hoang mang mà chọn gói dịch vụ có giá tiền cao hơn rất nhiều so với thực tế.

Rồi chuyện nhập răng sứ rẻ tiền nhưng giá dịch vụ lại ghi răng sứ cao cấp… bị bóc trần. Chuyện tiếp thị, quảng bá phòng khám bất chấp giới hạn và đạo đức kinh doanh. Nhiều người đặt câu hỏi: Đâu là giới hạn, đâu là y đức của những người thầy thuốc trước vòng xoáy, áp lực của đồng tiền?

Khám bệnh viện công thì đông đúc, lại thêm tâm lý e ngại. Khám bệnh viện tư thì lo “tiền mất tật mang”.

Sẽ là thiếu công bằng nếu từ một số vụ việc cá biệt mà quy kết cho toàn bộ hệ thống y tế tư nhân hay phủ nhận đạo đức của đội ngũ thầy thuốc. Thực tế cho thấy, khu vực y tế tư nhân đang là một cấu phần không thể thiếu của hệ thống chăm sóc sức khỏe quốc gia, nhất là sau cú huých từ Nghị quyết 72 -NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị.

Nhiều bệnh viện tư đã đầu tư hàng nghìn tỷ đồng vào trang thiết bị hiện đại, thu hút đội ngũ bác sĩ giỏi, triển khai nhiều kỹ thuật chuyên sâu, chia sẻ đáng kể gánh nặng với các bệnh viện công. Không ít bệnh viện tư đã thực hiện thành công các ca ghép tạng, tim mạch, ung bướu, sản nhi... đạt trình độ khu vực và quốc tế.

Hàng vạn phòng khám tư đang hoạt động đúng pháp luật mỗi ngày, phục vụ hàng triệu lượt người dân. Đa số bác sĩ làm việc tại đây đều được đào tạo bài bản, hành nghề nghiêm túc và coi uy tín là tài sản lớn nhất. Nhiều bác sĩ sau giờ làm việc ở bệnh viện công vẫn dành thời gian khám tại cơ sở tư để đáp ứng nhu cầu của người dân, hoàn toàn bằng năng lực chuyên môn và trách nhiệm nghề nghiệp.

Đằng sau mỗi chiếc áo blouse trắng là nhiều năm học tập, thực hành và rèn luyện khắt khe. Không ít bác sĩ đã trải qua hàng chục năm đèn sách mới được phép cầm dao mổ. Họ chấp nhận những ca trực xuyên đêm, những bữa cơm vội, những ngày lễ tết xa gia đình để giành giật sự sống cho bệnh nhân, bảo vệ sức khoẻ cộng đồng.

Những vụ việc bị phanh phui, giống như con sâu làm rầu nồi canh, những người bị bắt trong các vụ án vừa qua phần lớn không phải là những bác sĩ đúng nghĩa. Họ thuê chứng chỉ hành nghề, sử dụng "bác sĩ trên giấy", tuyển người không có chuyên môn đóng giả nhân viên y tế. Đây không còn là câu chuyện y đức đơn thuần mà đã là hành vi lừa đảo có tổ chức, núp bóng hoạt động khám chữa bệnh. Nếu không xử lý dứt điểm, những "con sâu" này sẽ làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín của hàng trăm nghìn y bác sĩ chân chính đang ngày đêm tận tụy cứu chữa người bệnh.

Một yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải siết chặt hơn nữa công tác quản lý hoạt động khám chữa bệnh ngoài công lập.

Trước hết, cần tăng cường hậu kiểm thay vì chỉ chú trọng cấp phép ban đầu. Các phòng khám cần được kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất về nhân sự, chứng chỉ hành nghề, quy trình chuyên môn, bảng giá dịch vụ và hồ sơ bệnh án. Công nghệ số cần được ứng dụng mạnh mẽ để kết nối dữ liệu hành nghề, giúp cơ quan quản lý dễ dàng phát hiện việc thuê chứng chỉ, mượn bằng hoặc bác sĩ đăng ký nhưng không trực tiếp khám chữa bệnh.

Bên cạnh đó, cần quy định việc ghi âm, ghi hình tại các phòng tư vấn và phòng thủ thuật, lưu trữ dữ liệu trong một thời gian nhất định nhằm bảo vệ cả người bệnh và nhân viên y tế khi xảy ra tranh chấp. Việc công khai bảng giá, giải thích rõ chỉ định điều trị, chi phí phát sinh và quyền lựa chọn của người bệnh phải trở thành yêu cầu bắt buộc.

Đối với những hành vi giả danh bác sĩ, sử dụng người không đủ điều kiện chuyên môn hoặc cố tình tạo bệnh án giả để trục lợi, cần xử lý nghiêm bằng chế tài hình sự và cấm hành nghề lâu dài. Chỉ khi cái giá phải trả lớn hơn nhiều lần khoản lợi bất chính thì mới đủ sức răn đe.

Mặt khác, cần xây dựng cơ chế đánh giá chất lượng phòng khám dựa trên phản hồi của người bệnh, tỷ lệ khiếu nại, kết quả thanh tra và mức độ tuân thủ pháp luật. Một hệ thống xếp hạng minh bạch sẽ giúp người dân có thêm căn cứ lựa chọn cơ sở khám chữa bệnh uy tín, đồng thời tạo động lực cạnh tranh lành mạnh giữa các đơn vị.

Người dân cũng cần được trang bị kiến thức để bảo vệ chính mình. Khi bác sĩ đưa ra những chỉ định điều trị có chi phí quá lớn hoặc kết luận bệnh quá nghiêm trọng, người bệnh hoàn toàn có quyền yêu cầu giải thích, xin tư vấn từ cơ sở khác hoặc đề nghị cung cấp đầy đủ hồ sơ khám bệnh trước khi quyết định. Sự tỉnh táo của người dân sẽ góp phần thu hẹp "đất sống" của những cơ sở làm ăn gian dối.

Một nền y tế hiện đại không thể thiếu khu vực tư nhân. Nhưng một nền y tế văn minh cũng không thể dung thứ cho những kẻ lợi dụng niềm tin của người bệnh để trục lợi.

Điều xã hội cần không phải là sự đối lập giữa bệnh viện công và bệnh viện tư, mà là một môi trường khám chữa bệnh minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, nơi mọi cơ sở đều lấy chất lượng chuyên môn và y đức làm giá trị cốt lõi.

Bởi cuối cùng, điều giữ chân người bệnh không phải là những lời quảng cáo hoa mỹ hay cơ sở vật chất hào nhoáng, mà là sự trung thực của người thầy thuốc. Khi y đức được đặt đúng vị trí, người bệnh sẽ tìm thấy niềm tin. Vì chỉ khi niềm tin được gìn giữ, cả hệ thống y tế, dù công hay tư, mới có thể phát triển bền vững.

Trần Liên