Xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Theo Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, kết quả này cùng những thành tựu đạt được trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho thấy Thành phố đang từng bước phát huy vai trò của khoa học, công nghệ như một động lực quan trọng cho phát triển.

Ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, trong giai đoạn mới, thành phố xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh, bền vững.

Trên cơ sở đó, Thành phố đang tập trung hiện thực hóa các mục tiêu, đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng đóng vai trò trung tâm trong mô hình phát triển.

Theo các chuyên gia, tuy Thành phố Hồ Chí Minh có hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo bậc nhất cả nước nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Cụ thể, tỷ lệ “sống sót” của startup (khởi nghiệp) thấp. Tính chung bình diện cả nước, chỉ có khoảng 10% startup sống sót sau 5 năm, và chỉ 3% được coi là thành công thực sự.

Ngoài ra, bài toán vốn, nhân lực cho đến thể chế, thủ tục hành chính, cũng như hạ tầng còn bất cập. Khả năng tiếp cận vốn vẫn là rào cản lớn nhất đối với doanh nghiệp khởi nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ đều đòi hỏi vốn đầu tư dài hạn, nhưng khả năng tiếp cận tín dụng là chuyện không dễ.

Khách tham quan các giải pháp chuyển đổi số được trưng bày tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Do đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần có ưu đãi thuế rõ ràng cho startup, giảm bớt rào cản thủ tục hành chính để giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thị trường; đầu tư hạ tầng hỗ trợ khởi nghiệp như không gian làm việc chung, quỹ đầu tư công-tư kết hợp và nền tảng công nghệ số cũng cần được đầu tư đồng bộ. Đồng thời, đẩy mạnh cải thiện liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và các viện nghiên cứu, đây là giải pháp không thể thiếu.

Trước những thách thức này, Thành phố Hồ Chí Minh đã triển khai nhiều giải pháp. Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch Triển khai Chương trình hành động số 63-CTrHĐ/TU ngày 27/2/2025 của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh về thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 kinh phí chi cho nghiên cứu phát triển (R&D) đạt 2% GRDP; bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tăng dần theo yêu cầu phát triển.

Thành phố cũng đưa ra mục tiêu đến năm 2030 khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Thành phố phát triển, có thu nhập bình quân đầu người trong nhóm cao nhất của cả nước. Phấn đấu đưa Thành phố trở thành một trong các trung tâm công nghiệp công nghệ số của cả nước; thuộc nhóm ba tỉnh, Thành phố đứng đầu về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và có tỷ lệ doanh nghiệp công nghệ số dẫn đầu cả nước.

Cũng đến năm 2030, Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu trở thành địa phương có tiềm lực, trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuộc nhóm các địa phương dẫn đầu cả nước. Cụ thể, hình thành 5.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; hình thành ít nhất năm trung tâm nghiên cứu ứng dụng, đổi mới sáng tạo tiệm cận trình độ quốc tế (CoE) trong các lĩnh vực trọng tâm.

Đồng thời, thúc đẩy, hỗ trợ hình thành 5-10 doanh nghiệp công nghệ lớn; nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo đạt 12 người/vạn dân; số lượng công bố khoa học quốc tế tăng trung bình 10%/năm; số lượng đơn đăng ký sáng chế, văn bằng bảo hộ sáng chế tăng trung bình 16-18%/năm, tỷ lệ khai thác thương mại hóa từ kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt 8-10%.

Khách tham quan các sản phẩm công nghệ cao được trưng bày tại Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: CTV)

Thành phố Hồ Chí Minh thuộc nhóm năm tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về năng lực cạnh tranh, phát triển chính quyền số. Tỷ lệ sử dụng dịch vụ công trực tuyến của người dân và doanh nghiệp đạt hơn 80%, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt hơn 40% trong tổng số doanh nghiệp…

Thành phố Hồ Chí Minh cũng tập trung đầu tư hạ tầng số tiên tiến, hiện đại, từng bước làm chủ một số công nghệ chiến lược, công nghệ số như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, điện toán đám mây, chuỗi khối, vi mạch bán dẫn, thông tin di động 5G, 6G, thông tin vệ tinh và một số công nghệ mới nổi.

Đồng thời, duy trì vị thế dẫn đầu về hạ tầng tính toán, hạ tầng viễn thông, hạ tầng trung tâm dữ liệu; tập trung xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị thông minh.

Ông Trần Ninh Đông, Quyền Trưởng Phòng Quản lý Sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo, Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng thứ ba tại Đông Nam Á về giá trị hệ sinh thái khởi nghiệp, với tác động kinh tế lên đến 5,22 tỷ USD, sau Singapore và Jakarta (Indonesia).

Về chính sách, Thành phố triển khai Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2025-2030; xây dựng Đề án Thí điểm cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh, cũng như xây dựng Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, ươm tạo công nghệ và chuyển đổi số.

Đối với phát triển nguồn nhân lực, thí điểm mô hình đại học khởi nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2025-2028; xây dựng và nâng cao năng lực các thành phần hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, và tăng cường giáo dục và hướng nghiệp STEM.