Ứng phó xâm nhập mặn trong mùa khô

Từ đầu năm đến hết tháng 5, hiện tượng ENSO duy trì trạng thái trung tính, hiện nay đã chuyển sang trạng thái El Nino. Dự báo, trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 8, tiếp tục duy trì với cường độ mạnh, đặc biệt xác suất xảy ra El Nino rất mạnh từ tháng 10 đến tháng 12/2026 ở mức 63%. Bên cạnh đó, tổng lượng mưa từ đầu năm đến trung tuần tháng 6, ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đạt từ 310 đến 34mm, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 12 đến 17%.

Tại khu vực Bắc Trung Bộ, nếu thời tiết nắng nóng kéo dài, dự kiến khoảng 5.200 đến 8.200ha cây trồng vụ hè thu năm 2026 có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi hạn hán, thiếu nước tập trung chủ yếu ở các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Quảng Trị. Do xu thế El Nino nhiều khả năng kéo dài, lượng mưa các tháng đầu năm 2027 tại khu vực Trung Bộ và Nam Bộ tiếp tục thiếu hụt, tăng nguy cơ về hạn hán và xâm nhập mặn.

Dựa trên dòng chảy thượng lưu, hiện trạng hệ thống thủy lợi, cơ cấu mùa vụ, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đưa ra ba kịch bản nền chính gồm năm trung bình, năm ít nước và năm rất ít nước đối với xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Trong đó, trường hợp El Nino ảnh hưởng mạnh thì có nguy cơ xảy ra kịch bản năm rất ít nước trong mùa khô năm 2026-2027, xâm nhập mặn ở sông Cửu Long với ranh mặn 4g/l sâu nhất từ 58 đến 78km và sông Vàm Cỏ từ 115 đến 143km.

Với kịch bản này, nguy cơ xâm nhập mặn có khả năng ảnh hưởng đến 180.000ha cây trồng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của cả nước với nhiều cây trồng phụ thuộc lớn vào nguồn nước. Vì vậy, việc chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn sẽ giúp bảo đảm sản xuất nông nghiệp và giảm thiệt hại.

Các địa phương cần tổ chức sản xuất nông nghiệp phù hợp tình hình nguồn nước. Cần xác định các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng của hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn theo kịch bản mức độ xâm nhập mặn đã xảy ra trong mùa khô các năm 2015-2016, 2019-2020, 2023-2024 để sắp xếp lịch thời vụ phù hợp ngay từ vụ hè thu 2026.

Các đơn vị liên quan tạo điều kiện thuận lợi, đẩy sớm thời vụ gieo cấy lúa vụ đông xuân 2026-2027 đề phòng trường hợp xâm nhập mặn đến sớm hơn. Bên cạnh đó, cần rà soát, khoanh vùng các khu vực cây ăn trái, cây có giá trị kinh tế cao có nguy cơ bị ảnh hưởng để khuyến cáo nhân dân tích trữ nước nhằm bảo đảm đủ nước cho cây trồng trong trường hợp xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn, hạn chế thấp nhất thiệt hại.

Các địa phương và người dân cần theo dõi sát thông tin dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn của các cơ quan chuyên môn để triển khai, điều chỉnh kế hoạch sản xuất. Người dân cần nâng cao nhận thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, chủ động thực hiện các giải pháp ứng phó phù hợp.