Ukraine tìm lối thoát ngoại giao giữa áp lực chiến trường

Một nhà ga xe lửa tại tỉnh Odessa, miền Nam Ukraine, bị máy bay không người lái của Nga tấn công vào sáng sớm 22-8. Ảnh: Reuters

Phát biểu tại lễ kỷ niệm Ngày Quốc kỳ Ukraine ở thủ đô Kiev ngày 23-8, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Ukraine và Nga vẫn chưa thu hẹp được bất đồng về yêu cầu Ukraine rút quân khỏi Donbass, một trong những vấn đề then chốt trong các cuộc thảo luận hướng tới thỏa thuận hòa bình.

Theo ông Zelensky, từ cuối năm 2026 đến cuối mùa hè năm 2027 có thể là giai đoạn thuận lợi nhất để ngoại giao tạo ra bước đột phá và chấm dứt chiến tranh.

Một trong những phương án ngừng bắn đang được Ukraine thảo luận với Mỹ và các nước châu Âu là hai bên cùng rút quân và thiết lập một “vùng kinh tế tự do” tại khu vực đệm, dưới sự quản lý của bên thứ ba. Kiev cũng sẵn sàng thảo luận về khả năng hai bên đồng thời ngừng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và nông nghiệp.

Tuy nhiên, triển vọng ngoại giao vẫn chịu sức ép từ tình hình chiến sự và những khó khăn về nguồn lực của Ukraine. Ông Zelensky cho biết Kiev đang đối mặt với khoản thiếu hụt khoảng 27 tỷ USD trong ngân sách quốc phòng. Ukraine cần trước mắt 8-10 tỷ USD để duy trì các khoản chi đến đầu năm 2027, trong khi gần 20 tỷ USD khác cần được bổ sung cho tiền lương quân nhân, hỗ trợ gia đình các binh sĩ thiệt mạng và các khoản chi liên quan.

Về năng lực quốc phòng, theo Tổng thống Zelensky, Ukraine vẫn chưa thể sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo nội địa do những vấn đề kỹ thuật. Trong khi đó, Kiev đang thúc đẩy hợp tác với tập đoàn quốc phòng Mỹ Raytheon để nghiên cứu khả năng sản xuất tên lửa cho hệ thống phòng không Patriot tại Ukraine.

Ukraine cũng dự kiến tiếp nhận thêm radar phòng không của Pháp và hệ thống SAMP/T vào mùa thu, trong khi các thỏa thuận về tên lửa Aster 30 bổ sung có thể được ký trong tháng 9. Ukraine đã đạt thỏa thuận với Đức về việc cung cấp 600 tên lửa PAC-2 cho các hệ thống Patriot trong giai đoạn 2027-2028. Kiev ước tính cần khoảng 360 tên lửa Patriot cho mùa đông tới, trong khi sản lượng toàn cầu hiện chỉ khoảng 600 tên lửa mỗi năm.

Trong chuyến thăm Kiev cùng ngày, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store thông báo Oslo sẽ dành 85 tỷ krone, tương đương 9,2 tỷ USD, viện trợ cho Ukraine trong năm 2027. Trong đó, 70 tỷ krone dành cho hỗ trợ quân sự và 15 tỷ krone cho hỗ trợ dân sự.

Cam kết này sẽ đánh dấu năm thứ ba liên tiếp Na Uy dành 85 tỷ krone viện trợ mỗi năm cho Ukraine. Ông Store khẳng định Oslo sẽ tiếp tục sát cánh cùng Kiev, trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các thành phố và cơ sở hạ tầng của Ukraine.