Uganda: Điểm sáng chống dịch Ebola

Trong khi Cộng hòa Dân chủ Congo còn đang oằn mình chống đỡ “cơn bão” Ebola thì nước láng giềng Uganda lại nổi lên như một điểm sáng về công tác chống dịch.

Bộ trưởng Y tế Uganda Chris Baryomunsi không giấu được vui mừng thông báo, bệnh nhân cuối cùng tại nước này đã âm tính với virus Ebola, khỏe mạnh trở lại và được xuất viện.

Bà Kasonde Mwinga, đại diện WHO tại Uganda, hết lời khen ngợi nỗ lực không mệt mỏi của Uganda trong “cuộc chiến” đầy cam go này, với tỷ lệ tử vong ở mức dưới 10% - mức thấp trong các đợt bùng phát Ebola từng được ghi nhận.

Theo quy định của WHO, một quốc gia chỉ có thể tuyên bố chấm dứt đợt bùng phát dịch Ebola sau khi không ghi nhận ca bệnh mới nào trong 42 ngày liên tiếp, tính từ ngày bệnh nhân cuối cùng được xác định khỏi bệnh và không còn khả năng lây truyền virus ra cộng đồng.

Như vậy, giới chức y tế và người dân Uganda tiếp tục chờ đợi gần 1 tháng rưỡi nữa khi có thông báo chính thức hết dịch Ebola.

Trái ngược với Uganda, dịch Ebola ở Cộng hòa Dân chủ Congo lại diễn biến rất phức tạp với tốc độ lây nhiễm chóng mặt. Tổ chức Y tế thế giới thừa nhận, dịch bệnh tại Cộng hòa Dân chủ Congo đang lây lan nhanh hơn bất kỳ đợt bùng phát nào trước đây.

Theo số liệu do Chính phủ Cộng hòa Dân chủ Congo công bố, số ca mắc Ebola được xác nhận tại quốc gia đông dân thứ hai châu Phi đã tăng lên 2.011 trường hợp, trong đó có 754 ca tử vong.

Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế thế giới Tedros Adhanom đứng ngồi không yên trước tốc độ lây lan của dịch bệnh hiện nay mà các chuyên gia y tế mô tả là “nhanh như nước lũ”.

Lo lắng của Tổ chức Y tế thế giới là hoàn toàn có cơ sở bởi đợt dịch tại Cộng hòa Dân chủ Congo giai đoạn 2018-2020 phải sau 10 tháng mới vượt mốc 2.000 ca mắc, song lần này chỉ vỏn vẹn 2 tháng.

Tổ chức Y tế thế giới thậm chí cho rằng, số ca mắc chưa được phát hiện có thể còn nhiều gấp 2-4 lần số ca đã xác nhận. Tổ chức Y tế thế giới thừa nhận tốc độ lây lan của dịch bệnh đã vượt ngoài khả năng ứng phó của các cơ quan chức năng.

Tình hình càng đáng lo ngại hơn khi 80% ca mắc Ebola mới ở miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo chưa rõ nguồn lây nhiễm, cho thấy dịch bệnh đang lây lan nhanh hơn khả năng truy vết và kiểm soát của ngành y tế.

Đáng chú ý, nhiều trường hợp bệnh nhân tử vong ngay tại cộng đồng trước khi được phát hiện hoặc điều trị, càng làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm.

Bạo lực gia tăng tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo càng khiến công tác đối phó dịch gặp rất nhiều trở ngại. Nhiều tổ chức nhân đạo tham gia ứng phó dịch bệnh đã phải rút nhân viên khỏi các ổ dịch để bảo đảm an toàn tính mạng cho họ trước nạn bạo lực tràn lan.

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc phàn nàn rằng, việc tiếp cận trung tâm điều trị và các cộng đồng dân cư gặp nhiều khó khăn. Tổ chức này kêu gọi bảo đảm an toàn cho nhân viên và các cơ sở y tế, tạo điều kiện để lực lượng cứu trợ dễ dàng tiếp cận các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Tuy vậy, lời kêu gọi của Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc chỉ rơi vào vô vọng. Trong ba ngày liên tiếp vừa qua, nhóm Lực lượng dân chủ đồng minh (ADF) đã tiến hành ba vụ tấn công nhằm vào các khu dân cư tại vùng Beni, tỉnh Bắc Kivu, sát hại ít nhất 20 người, đốt phá nhiều ngôi nhà.

Người dân buộc phải rời bỏ nơi ở đi lánh nạn. Các cuộc di dời không kiểm soát lại càng khiến dịch bệnh lan rộng. Thiếu hụt tài chính cũng là một vấn đề khiến giới chức y tế đứng ngồi không yên.

Tổ chức Y tế thế giới tỏ ra chán nản cho biết mới chỉ huy động được 40% trong tổng số 115 triệu USD cần thiết cho chiến dịch ứng phó dịch Ebola tại miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo. Rõ ràng, cảnh tài chính “thiếu trước hụt sau” như hiện nay sẽ làm suy giảm hiệu quả kiểm soát dịch bệnh.

Tổ chức Y tế thế giới cho rằng, khoản 69 triệu USD thiếu hụt sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động thiết yếu như giám sát dịch tễ, truy vết và nâng cao nhận thức cộng đồng.

Đây là các yếu tố được coi là quyết định đối với khả năng khống chế dịch bệnh giai đoạn hiện nay. Giới chức y tế nêu rõ, chỉ một quốc gia đơn lẻ như Cộng hòa Dân chủ Congo sẽ không đủ nguồn lực chống chọi với dịch Ebola, mà cần có sự chung tay của cộng đồng quốc tế.