Từ đổi mới đến hiệu quả vận hành

Năm đầu tiên triển khai mô hình chính quyền hai cấp, bỏ cấp huyện trung gian, là giai đoạn đặt ra áp lực cực kỳ lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) toàn tỉnh. Khối lượng công việc dịch chuyển về cơ sở tăng mạnh, yêu cầu tiến độ khắt khe, trong khi hành lang pháp lý có thời điểm chưa kịp hoàn thiện đồng bộ với thực tiễn. Tuy nhiên, nhìn lại chặng đường một năm qua, sự ổn định vững vàng và đà tăng trưởng của các địa phương đã minh chứng cho năng lực thích ứng, quyết tâm chính trị cao độ của toàn bộ máy.

Công chức xã Hồng Thái hướng dẫn người dân lấy số thứ tự tự động khi đến giải quyết thủ tục hành chính.

Các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp nhanh chóng đi vào hoạt động nền nếp; việc phân cấp, phân quyền tiếp tục được đẩy mạnh; cải cách hành chính, chuyển đổi số có nhiều chuyển biến tích cực; năng lực quản trị địa phương từng bước được nâng lên.

Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ thủ tục hành chính được duy trì ổn định, khối lượng hồ sơ lớn nhưng cơ bản bảo đảm thông suốt. Ở cấp tỉnh, đã tiếp nhận và xử lý hơn 84.300 hồ sơ, đã giải quyết gần 61.000 hồ sơ, trong đó trên 96% hồ sơ được giải quyết trước hạn.

Đặc biệt, trong điều kiện khối lượng công việc lớn, yêu cầu cao, nhưng toàn tỉnh vẫn giữ vững ổn định chính trị, quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội; kinh tế - xã hội tiếp tục duy trì đà phát triển; đời sống Nhân dân cơ bản ổn định; niềm tin của cán bộ, đảng viên và Nhân dân đối với chủ trương của Đảng tiếp tục được củng cố, tăng cường.

Phường Minh Xuân, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 6 đơn vị hành chính cấp xã và một phần diện tích các xã lân cận. Phường hiện có diện tích 34,9 km2, quy mô dân số lên tới 72.000 người với 103 tổ dân phố.

Đồng chí Phạm Quốc Chương, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Minh Xuân chia sẻ: “Ngay sau khi thành lập, Đảng ủy phường xác định nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là giữ vững đoàn kết, thống nhất; ổn định tư tưởng cán bộ và Nhân dân để bộ máy hoạt động thông suốt ngay từ đầu. Chúng tôi tập trung rà soát, bố trí cán bộ phù hợp vị trí việc làm; tăng cường phân công theo phương châm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ kết quả và rõ thời gian”.

Sự quyết liệt đó đã mang lại những kết quả tích cực. Năm 2025, tình hình kinh tế - xã hội của phường phát triển ổn định: thu ngân sách đạt trên 134% dự toán; giá trị sản xuất công nghiệp - xây dựng đạt 105%; thu hút gần 700.000 lượt khách du lịch. Đặc biệt, cải cách hành chính trở thành điểm sáng khi phường tiếp nhận trên 2,3 nghìn hồ sơ thủ tục hành chính, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 81% và tỷ lệ giải quyết đúng, trước hạn đạt trên 99%.

Bên cạnh những mặt tích cực, thực tiễn một năm vận hành tại cơ sở đã bộc lộ những bất cập, vướng mắc căn cơ, cần sớm có giải pháp tháo gỡ đồng bộ từ Trung ương đến địa phương. Tại hội nghị đánh giá một năm hoạt động, đồng chí Phạm Văn Tú, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mèo Vạc đã thẳng thắn chỉ ra 3 nhóm hạn chế lớn:

Về tổ chức bộ máy, việc sáp nhập một số đơn vị sự nghiệp chưa thực sự sát thực tế. Việc thành lập Trung tâm Dịch vụ công với biên chế tối đa 17 người chưa phát huy tối đa hiệu quả do người thực hiện thiếu chuyên môn sâu. Mô hình Phòng Đăng ký đất đai khu vực khiến người dân phải đi lại xa, gặp nhiều khó khăn khi giao dịch. Hoạt động của các Trung tâm Y tế khu vực phát sinh nhiều điểm không còn phù hợp. Ngoài ra, việc tổ chức đảng giữa cơ quan chính quyền xã và các cơ quan ngành dọc đóng trên địa bàn (trường học, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước thuộc sở quản lý) chưa có sự đồng bộ, gây khó khăn cho công tác lãnh đạo toàn diện của Đảng bộ cơ sở.

Về chất lượng đội ngũ cán bộ, năng lực cán bộ giữa các địa phương, lĩnh vực chưa đồng đều. Cán bộ cấp xã hiện chủ yếu có chuyên môn về nông - lâm nghiệp, công tác xã hội; thiếu trầm trọng công chức chuyên sâu về công nghệ thông tin, tài chính, giao thông, xây dựng. Khối lượng công việc quá tải khiến một bộ phận cán bộ phát sinh tâm lý sợ việc, thiếu tự tin trong tham mưu. Tại nhiều nơi, lãnh đạo phải “làm thay” phần việc của công chức để đảm bảo tiến độ. Kỹ năng làm việc nhóm, xử lý tình huống trong môi trường mới của cán bộ cơ sở vẫn là khâu yếu.

Về thể chế và phân cấp, một số nội dung phân cấp của Trung ương và tỉnh xuống cấp xã chưa đủ điều kiện tiếp nhận do thiếu nhân lực chuyên môn (như công tác chủ trì nghiệm thu quyết toán công trình đầu tư xây dựng; thẩm định an toàn thực phẩm bếp ăn tập thể dưới 200 người; thẩm định phương án thu hồi đất...). Ngược lại, có những việc cấp xã đủ năng lực giải quyết nhưng phân cấp chưa triệt để, thủ tục còn rườm rà, đơn cử như quy định bắt buộc Chủ tịch UBND xã phải ký chứng thực khai sinh, khai tử thay vì giao cho bộ phận chuyên môn.

Tỉnh Tuyên Quang ghi nhận 46.198 người làm việc thực tế (8.973 công chức, 37.225 viên chức), còn thiếu 5.209 chỉ tiêu biên chế. Trong đó, khối công chức thiếu 2.985 người và khối viên chức hưởng lương ngân sách thiếu 2.224 người, áp lực thiếu hụt xuất hiện ở cả khối Đảng, đoàn thể lẫn chính quyền các cấp.

Để giải quyết bài toán này, tỉnh xác định các giải pháp trọng tâm: Tiếp tục hoàn thiện cơ chế vận hành chính quyền 2 cấp; chủ động rà soát, kiến nghị Trung ương sửa đổi quy định bất cập. Đồng thời, quyết liệt sắp xếp, tinh gọn bộ máy theo Nghị quyết 105/NQ-CP, hoàn thành phê duyệt vị trí việc làm và bố trí tăng thêm Phó Chủ tịch UBND các cấp theo quy định mới.

Từ tháng 7/2025 đến nay, Tuyên Quang đã thực hiện nghiêm túc, quyết liệt chủ trương bố trí cán bộ không phải người địa phương và trở thành một trong những tỉnh đầu tiên trong cả nước hoàn thành mục tiêu này ở các cơ quan trọng yếu, cơ mật cấp tỉnh, cùng 100% chức danh chủ chốt cấp xã (Bí thư, Chủ tịch UBND, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra).

Tỉnh đã điều động 123 cán bộ, công chức cấp tỉnh về đảm nhiệm các chức danh lãnh đạo, quản lý tại cấp xã. Trong đó, có 1 đồng chí Chánh Thanh tra về làm Bí thư Đảng ủy xã; 4 lãnh đạo phòng làm Phó Bí thư Thường trực; 6 đồng chí làm Chủ tịch UBND xã; 12 đồng chí làm Phó Chủ tịch UBND xã và 100 trường hợp làm lãnh đạo các cơ quan chuyên môn. Đồng thời, tỉnh điều chuyển 185 cán bộ, công chức từ nơi thừa sang nơi thiếu biên chế cấp xã.

Lãnh đạo xã Phú Lương kiểm tra các mô hình phát triển kinh tế tại địa phương.

Nhận diện rõ những khó khăn của mô hình chính quyền 2 cấp, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Tuyên Quang xác định rõ các giải pháp trọng tâm cho giai đoạn 2026 - 2030. Về nhân sự, tỉnh đẩy mạnh tuyển dụng, đào tạo cán bộ cấp xã gắn với vị trí việc làm cụ thể; đồng thời kiến nghị Trung ương giao biên chế phù hợp với đặc thù miền núi, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, thay vì áp dụng định mức chung như hiện nay. Về phân cấp, tỉnh tiến hành rà soát lại từng nhóm nhiệm vụ, những gì vượt quá năng lực cấp xã sẽ được điều chỉnh hoặc có cơ chế hỗ trợ kỹ thuật từ cấp tỉnh. Về chuyển đổi số, tỉnh ưu tiên phủ sóng 100% thôn, bản; đẩy mạnh phong trào “Bình dân học vụ số”...

Gắn với nhiệm vụ trọng tâm hiện nay, thực hiện Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Kết luận số 210-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tuyên Quang đã thực hiện giảm mạnh từ 3.802 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.802 đơn vị (giảm 2.000 đầu mối).

Để có được sự đồng thuận lớn, cấp ủy từ tỉnh đến cơ sở đã vận dụng linh hoạt nghệ thuật “dân vận khéo”. Các đoàn công tác trực tiếp xuống từng địa bàn, lắng nghe tâm tư, giải thích rõ quyền lợi và tương lai phát triển khi mở rộng không gian thôn, bản. Sự đồng lòng của người dân đã giúp việc sáp nhập diễn ra ổn định, không phát sinh điểm nóng, mở ra dư địa phát triển kinh tế tập trung và đầu tư hạ tầng đồng bộ cho các vùng nông thôn mới.

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị đánh giá 1 năm thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, đồng chí Hầu A Lềnh, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Tuyên Quang, đã ghi nhận tinh thần chủ động, thích ứng của hệ thống chính trị, đồng thời chỉ rõ những phần việc cần làm ngay trong thời gian tới. Tỉnh tiếp tục quán triệt, triển khai nghiêm các văn bản của Trung ương và Chính phủ; khẩn trương rà soát, điều chỉnh những bất cập trong tổ chức bộ máy, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Tập trung nâng chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở thông qua đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng thực tế; đẩy mạnh phân cấp triệt để đi đôi với nâng cao trách nhiệm người đứng đầu; kiên quyết khắc phục tình trạng đùn đẩy, né tránh hoặc lãnh đạo làm thay việc của nhân viên. Đồng thời, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số đồng bộ từ tỉnh đến xã; tập trung đầu tư nâng cấp hạ tầng số và trang thiết bị cho các xã vùng sâu, vùng xa; triển khai hiệu quả điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Tuyên Quang thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050; gắn phát triển kinh tế với an sinh xã hội, giảm nghèo bền vững. Hoàn thiện sắp xếp ổn định thôn, tổ dân phố sau sáp nhập; tăng cường kiểm tra, giám sát; giải quyết dứt điểm đơn thư khiếu nại, tố cáo ngay từ cơ sở; quyết liệt phòng chống tham nhũng, lãng phí.

Một năm vận hành mô hình chính quyền 2 cấp tại Tuyên Quang là một hành trình đầy thử thách nhưng cũng khẳng định bản lĩnh, tư duy đổi mới của một tỉnh miền núi phía Bắc. Những kết quả bước đầu cùng việc thẳng thắn nhìn nhận, sửa đổi những điểm “nghẽn” về cán bộ, thể chế chính là điểm tựa vững chắc để Tuyên Quang vận hành bộ máy ngày càng hiệu quả, phục vụ tốt hơn Nhân dân và thúc đẩy sự phát triển toàn diện trong giai đoạn mới.

Bài, ảnh: Lý Thu

Quyết liệt cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức

Đồng chí Vũ Ngọc Khánh Phó Giám đốc Sở Nội vụ

Qua một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chúng ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Điển hình là thời gian giải quyết thủ tục hành chính được rút ngắn đáng kể, các điểm nghẽn về thẩm quyền cơ bản được khơi thông. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực thì vẫn còn một số bất cập mang tính cơ học, việc phối hợp liên thông giữa một số ít đơn vị sau sáp nhập đôi lúc chưa thực sự nhịp nhàng, hiệu quả. Chính vì vậy, trong thời gian tới, Sở Nội vụ sẽ tiếp tục tham mưu với UBND tỉnh tập trung vào các nhóm nhiệm vụ trọng tâm để tối ưu hóa bộ máy.

Trước hết, chúng tôi sẽ tiến hành rà soát kỹ lưỡng chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị sau một năm hoạt động để tinh chỉnh sâu, kiên quyết khắc phục triệt để tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót nhiệm vụ, đảm bảo bộ máy vận hành thông suốt theo đúng phương châm “rõ người, rõ việc, rõ hiệu quả”. Song song với đó, việc cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức gắn với vị trí việc làm sẽ được thực hiện quyết liệt; không chỉ dừng lại ở việc giảm số lượng đầu mối mà tập trung nâng cao chất lượng bên trong, điều chuyển và bố trí lại cán bộ theo đúng năng lực sở trường, đồng thời kiên quyết tinh giản những nhân sự không đáp ứng được yêu cầu để nhường chỗ cho lực lượng trẻ, có trình độ. Cùng với đó, tỉnh sẽ đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách quy trình nhằm lấy công nghệ làm công cụ hỗ trợ đắc lực cho mô hình hai cấp, hướng tới số hóa các quy trình liên thông để kiểm soát tiến độ và đo lường chính xác hiệu suất làm việc của từng cá nhân, đơn vị.

Gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân

Đồng chí Đinh Thị Thu Hà Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy phường Minh Xuân

Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp ủy, chính quyền phường Minh Xuân đã vận hành ổn định bộ máy, chuyển tư duy từ nền hành chính quản lý sang hành chính phục vụ, hướng tới mục tiêu gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân. Phương thức chỉ đạo, điều hành được đổi mới với theo hướng rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm và rõ kết quả, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Tính từ ngày sáp nhập đến 4-2026, phường đã tiếp nhận 23.078 hồ sơ, trong đó tỷ lệ trực tuyến đạt 81,82%. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đạt 99,54%, số hồ sơ giải quyết trước hạn đạt 98,85% giúp tiết kiệm thời gian, chi phí giải quyết thủ tục hành chính. Thời gian tới, Đảng ủy phường sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới, đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tận dụng nguồn lực từ sự đồng thuận và niềm tin của Nhân dân để xây dựng phường Minh Xuân phát triển văn minh, hiện đại, phát triển bền vững, xứng đáng là phường trung tâm của tỉnh.

Vượt áp lực để vận hành hiệu quả

Đồng chí Nông Văn Hùng Trưởng phòng Kinh tế xã Bằng Lang

Thời gian đầu thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Phòng Kinh tế chịu áp lực rất lớn do khối lượng công việc tăng trong khi đội ngũ cán bộ chuyên môn còn thiếu. Ngoài chức năng quản lý nhà nước, phòng còn được UBND xã giao làm chủ đầu tư các công trình nhưng chưa đủ điều kiện thành lập Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng. Cùng với đó, một số văn bản hướng dẫn của các sở, ngành còn chồng chéo khiến việc triển khai có lúc lúng túng, cán bộ thường xuyên làm thêm giờ, kể cả cuối tuần để bảo đảm tiến độ.

Tôi đã trực tiếp cùng cán bộ tháo gỡ khó khăn, động viên anh em hoàn thành nhiệm vụ. Dù còn nhiều áp lực, phòng luôn nhận được sự hướng dẫn kịp thời của các sở, ngành và sự quan tâm, tạo điều kiện của lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND xã. Sau một năm, hệ thống văn bản đã thống nhất, đội ngũ cán bộ chủ động nghiên cứu, tham mưu, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện các nhiệm vụ được giao.

Thuận lợi cho người dân

Chị Tương Thị Hạnh Thôn Đán Khao, xã Lực Hành

“Tôi thấy sau một năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, việc giải quyết thủ tục hành chính có nhiều thay đổi. Trước đây, có nhiều thứ làm thủ tục xác nhận giấy tờ liên quan đến đất đai, tôi phải đi lên huyện, đường xa, có hôm chờ gần cả ngày mới xong việc. Bây giờ đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã là được cán bộ hướng dẫn làm thủ tục. Những giấy tờ cần chuẩn bị hay cách kê khai hồ sơ đều được hướng dẫn từng bước. Với người lớn tuổi hoặc chưa quen sử dụng điện thoại thông minh, cán bộ cũng hỗ trợ để thực hiện dịch vụ công trực tuyến nên không còn bỡ ngỡ như trước. Tôi thấy việc giải quyết hồ sơ nhanh hơn, đỡ phải đi lại nhiều lần. Điều tôi mong là thời gian tới các thủ tục tiếp tục được đơn giản hơn nữa, để người dân, nhất là bà con ở vùng xâu vùng xa, ai cũng có thể thực hiện thuận lợi khi đến làm việc”.