Tự chủ và kiên cường hơn

Kể từ khi Thủ tướng Mark Carney nhậm chức vào tháng 3/2025, GDP thực tế của Canada đã giảm 0,05% - màn ra mắt tồi nhất đối với một thủ tướng Canada kể từ năm 1963.

Theo giới phân tích, Thủ tướng Carney duy trì chính sách nhập cư chặt chẽ hơn người tiền nhiệm, do đó đã hạn chế đáng kể số lượng người nhập cư tạm trú và kìm hãm tăng trưởng kinh tế. Bên cạnh đó, ông nhậm chức vào đúng thời điểm đang có nhiều căng thẳng thương mại với Mỹ - thị trường xuất khẩu lớn nhất của Canada, và cả chi tiêu tiêu dùng lẫn thị trường nhà đều suy yếu. Chính sách thuế quan và các đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây áp lực lên đầu tư kinh doanh và làm giảm xuất khẩu nhiều mặt hàng phi năng lượng.

Với xuất thân là cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada (BoC) và Ngân hàng Trung ương Anh, Thủ tướng Mark Carney vạch ra một lộ trình kinh tế mang tính cải tổ sâu sắc nhằm gia tăng nội lực quốc gia để ứng phó các thách thức thuế quan và áp lực địa chính trị từ Washington.

Chiến lược kinh tế của chính phủ Thủ tướng Mark Carney tập trung mục tiêu giảm sự phụ thuộc thương mại vào Mỹ và thu hút đầu tư quốc tế quy mô lớn, thúc đẩy tự chủ năng lượng và chuỗi cung ứng chiến lược, cải cách tài chính và an sinh xã hội nhằm giảm chi phí sinh hoạt cho người dân.

Mối quan hệ kinh tế quá chặt chẽ với Mỹ đã trở thành điểm yếu của Canada khi chính quyền Trump theo đuổi chính sách bảo hộ. Chính phủ của ông Carney đặt mục tiêu tăng gấp đôi giá trị xuất khẩu bên ngoài thị trường Mỹ, đẩy mạnh thiết lập quan hệ thương mại với các đối tác toàn cầu đáng tin cậy khác.

Đầu tháng 7/2026, Thủ tướng Carney công bố tầm nhìn kinh tế đầy tham vọng nhằm thu hút 1.000 tỷ USD vốn đầu tư vào cuối thập kỷ này, tập trung vào hạ tầng và dòng vốn nước ngoài. Chính phủ thay đổi về tư duy năng lượng với việc tối ưu hóa sản lượng dầu mỏ quốc gia, đã thúc đẩy xây dựng các tuyến đường ống dẫn dầu mới hướng về phía bờ tây đất nước để mở rộng tệp khách hàng sang các nước châu Á, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào sức mua của Mỹ.

Canada cũng đẩy mạnh khai thác và ký kết với hàng chục quan hệ đối tác về khoáng sản chiến lược trị giá 20 tỷ USD nhằm phục vụ chuỗi cung ứng toàn cầu; triển khai chiến lược đầy tham vọng để trở thành nước dẫn đầu thế giới về trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng sạch và sản xuất tiên tiến.

Nhằm làm dịu áp lực lạm phát và gánh nặng chi tiêu của người dân, Chính phủ đã thông báo tạm dừng áp thuế nhiên liệu tiêu dùng liên bang, triển khai chương trình hỗ trợ nhu yếu phẩm và thực phẩm cơ bản cho người dân; thông qua các biện pháp mạnh tay nhằm kiềm chế đà tăng của giá nhà đất.

Trong đó, quyết định giới hạn tổng số lao động tạm thời và sinh viên quốc tế xuống dưới mức 5% dân số vào cuối năm 2027, giảm mạnh từ mức đỉnh 7,3%, nhằm giảm áp lực lên hạ tầng công cộng và nhà ở. Chính phủ thành lập Cơ quan Phát triển nhà ở để trực tiếp xây dựng và đẩy nhanh nguồn cung nhà ở xã hội.

Các chính sách của chính phủ ông Carney bắt đầu phát huy tác dụng. Tăng trưởng yếu hơn tiềm năng đồng nghĩa với áp lực lạm phát giảm và chỉ số giá tiêu dùng dao động quanh mức mục tiêu 2% của BoC. Chính sách cắt giảm dân số tạm trú cũng bắt đầu có hiệu quả khi giá nhà đất có xu hướng hạ nhiệt. Tốc độ tăng trưởng dân số chậm lại dẫn đến sản lượng bình quân đầu người tăng lên, đảo ngược tình trạng trì trệ kéo dài nhiều năm về chỉ số này.

Theo kết quả thăm dò dư luận mới nhất, 60% người dân Canada đánh giá Thủ tướng Carney điều hành kinh tế ở mức “tốt” hoặc “rất tốt”. Giới phân tích cũng kỳ vọng chiến lược xây dựng các dự án hạ tầng lớn của ông Carney sẽ là đòn bẩy dài hạn giúp kinh tế Canada tự chủ và kiên cường hơn.