Tìm tên anh trong dáng hình đất nước

Trên dải đất hình chữ S thân thương, tiếng súng đã tắt từ lâu và những vết thương trên da thịt giang sơn đã được màu xanh của hòa bình khỏa lấp. Thế nhưng, trong thẳm sâu tâm thức của hàng triệu gia đình Việt Nam, nỗi đau của cuộc chiến vẫn chưa hề nguôi ngoai. Gần 1,2 triệu người con ưu tú của dân tộc đã ngã xuống để đổi lấy tự do, độc lập và thống nhất nước nhà. Nhưng đến hôm nay, vẫn còn khoảng 175.000 liệt sĩ chưa tìm thấy hài cốt; khoảng 300.000 hài cốt khác dù đã được quy tập về các nghĩa trang nhưng vẫn lặng lẽ mang trên bia mộ dòng chữ: "Liệt sĩ chưa xác định được thông tin".

Mỗi con số ấy là một cuộc đời đã hiến dâng, là một người cha, người chồng, người anh, người em đã ra đi không trở lại. Sau lưng họ là ánh mắt mòn mỏi ngóng trông của những người mẹ, người vợ hóa đá theo thời gian. Trước món nợ ân tình sâu nặng ấy, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027) được phát động như một lời thề trước lịch sử, để đón các anh về với đất mẹ, trả lại tên cho những người hùng đã hóa thân vào giang sơn Tổ quốc.

Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027) với 5 mục tiêu toàn diện và rất cao. Giai đoạn 1 đặt đích đến tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt; hoàn thành lấy mẫu đối với toàn bộ mộ chí chưa có thông tin; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu và vận hành cơ sở dữ liệu gene thân nhân. Sự thần tốc huy động toàn bộ hệ thống từ Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đến các địa phương phản ánh hành động quyết liệt: Phải chạy đua với thời gian, bởi mỗi ngày trôi qua, thông tin về các anh lại thêm một phần mai một, xương cốt các anh lại thêm một phần hòa tan vào lòng đất mẹ. Điểm cốt lõi nhân văn của chiến dịch là không để các anh phải cô đơn, không để gia đình các anh phải sống trong khắc khoải, và trả lại tên cho những anh hùng đã hiến dâng cho Tổ quốc.

Trong số các địa bàn vùng lõi trọng điểm của chiến dịch như Lào Cai, Lạng Sơn, Tuyên Quang..., cái tên Vị Xuyên hiện lên như một chứng tích đầy bi tráng về một thời kỳ chiến đấu oanh liệt bảo vệ biên cương phía Bắc (1979-1989). Nơi đây từng là "tọa độ máu", nơi mà suốt một thập kỷ không bao giờ ngớt tiếng pháo đạn từ bên kia biên giới. Đỉnh điểm ác liệt, có đợt chỉ trong 3 ngày địch bắn hơn 100.000 quả đạn; cả cuộc chiến là hơn 1,8 triệu viên đại bác dội xuống mảnh đất này. Sức hủy diệt khủng khiếp đến mức khi đo lại, có ngọn núi bị đánh bạt đi hơn 3 mét, đá sỏi bị cày xới, nung chảy thành một màu trắng xóa mà các chiến sĩ thời bấy giờ gọi bằng cái tên đầy nhức nhối: "Lò vôi thế kỷ".

Hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào ta đã ngã xuống tại Vị Xuyên khi tuổi đời mới đôi mươi. Đến nay, hàng ngàn người con quả cảm ấy vẫn đang nằm rải rác đâu đó giữa các khe đá thung sâu dưới những tầng đất đai đầy bom mìn chưa nổ. Việc rà phá bom mìn tại vùng lõi Vị Xuyên, Tuyên Quang với diện tích cần giải phóng hàng ngàn héc-ta là một thách thức vô cùng nguy hiểm đối với đội rà phá của Bộ Quốc phòng. Địa hình hiểm trở, vách đá dựng đứng, thời tiết khắc nghiệt cùng sự hủy hoại của thời gian khiến cho việc tìm kiếm trở nên cực kỳ khó khăn. Xương cốt các anh qua gần nửa thế kỷ chịu sự bào mòn của dòng chảy, của axit trong đất đá nay đã mủn mục, rất khó lấy mẫu ADN. Mỗi mét đất được rà phá, mỗi bộ hài cốt được tìm thấy tại Vị Xuyên lúc này không chỉ đòi hỏi sự kiên trì, mà là cả máu, mồ hôi và sự kính ngưỡng thiêng liêng của những người lính thời bình.

Cập nhật thông tin bước đầu, từ đầu chiến dịch đến nay, chúng ta đã quy tập được 1.150 hài cốt liệt sĩ (trong đó có 226 ở trong nước, 139 tại Lào, 745 tại Campuchia và 3 ngôi mộ tập thể tại Tuyên Quang). Đồng thời đã rà phá được 4.076,6 ha bom mìn, riêng vùng lõi Vị Xuyên, Tuyên Quang đã đạt 44,72% kế hoạch, phấn đấu hoàn thành dứt điểm khu vực vùng lõi ngay trong năm 2026.

Song hành cùng bước chân của các đội quy tập băng rừng lội suối, trên không gian mạng thời gian qua, một chiến dịch "tìm kiếm bằng con tim" của cộng đồng cũng đang được lan tỏa mạnh mẽ. Những bức ảnh đen trắng đã ố vàng theo năm tháng, hình ảnh một chiếc mũ cối hoen rỉ bên cạnh chiếc bọc súng cao su, một nét chữ nghiêng nghiêng nét mực cửu long trong cuốn sổ tay đã mục nát, hay hình ảnh tấm bia mộ vừa được khai quật... được chia sẻ rầm rộ trên các diễn đàn, mạng xã hội.

Sự lan tỏa này chứng minh rằng, công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ đã trở thành tâm nguyện chung của toàn xã hội. Những tấm bia mộ chưa có tên được chia sẻ giúp tăng cơ hội đối sánh thông tin thực chứng, những kỷ vật đánh thức ký ức của những cựu chiến binh năm xưa để cung cấp thêm những manh mối quý giá về danh tính liệt sĩ. Mạng xã hội, vốn dĩ ồn ào, nay có những khoảng lặng đầy trang nghiêm và xúc động, trở thành cây cầu nối liền quá khứ hào hùng với hiện tại lòng biết ơn.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm với những người ngã xuống vì hòa bình thì luôn hiện hữu. Cuộc chạy đua với thời gian này dẫu còn nhiều gian khổ, hiểm nguy, nhưng với tất cả tấm lòng, trái tim và trách nhiệm, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta quyết tâm hoàn thành tâm nguyện lớn lao này. Đó là lời khẳng định đanh thép: Tổ quốc và nhân dân không bao giờ quên ơn những người con đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho đất nước vững bền!

Chúc Huyền