Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết các vụ án dân sự, hành chính

Thời gian qua, mặc dù số lượng vụ, việc dân sự, hành chính tăng, tính chất ngày càng phức tạp, các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan tư pháp đã có nhiều cố gắng. Tòa án nỗ lực nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử; tỷ lệ thụ lý, giải quyết liên tục tăng. Viện kiểm sát tăng cường kiểm sát việc tuân theo pháp luật. Công tác thi hành án đạt tỷ lệ 91% số việc có điều kiện thi hành. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng từng bước được tăng cường.

Tuy nhiên, tình trạng án tồn đọng, kéo dài chưa được khắc phục triệt để. Từ năm 2021 đến nay, có 14.314 bản án, quyết định bị hủy. Pháp luật về dân sự, hành chính còn chồng chéo, việc áp dụng có lúc chưa thống nhất. Phối hợp trong cung cấp chứng cứ, giám định, định giá tài sản chưa đáp ứng yêu cầu. Hiệu lực thi hành bản án hành chính còn thấp. Việc kiểm soát quyền lực và chuyển đổi số trong lĩnh vực này chưa được chú trọng đúng mức.

Sau khi nghe các ý kiến trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án. Các cấp ủy, tổ chức đảng, nhất là người đứng đầu, quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, kịp thời phát hiện những vấn đề nổi lên, những vụ việc tồn đọng kéo dài, sơ hở dễ phát sinh sai phạm, tiêu cực. Lãnh đạo phải đúng nguyên tắc, tuyệt đối không can thiệp trái pháp luật cũng không được lấy lý do độc lập xét xử để buông lỏng lãnh đạo, kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, tiếp tục hoàn thiện đồng bộ pháp luật về phòng ngừa, giải quyết các tranh chấp dân sự, hành chính và thi hành án. Rà soát tổng thể, không sửa từng luật một cách riêng lẻ, bảo đảm quyền của người dân được bảo vệ liên tục từ phòng ngừa tranh chấp đến thi hành bản án. Nâng cao hiệu quả toàn bộ quá trình giải quyết tranh chấp, từ trước tòa, tại tòa đến thi hành án. Phát huy các phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài đối với tranh chấp thuộc phạm vi pháp luật cho phép. Nghiên cứu các quy định để tăng hiệu lực pháp lý của các cơ chế này, ưu tiên giải quyết tranh chấp từ sớm. Đối với tòa án, khắc phục án kéo dài, xét xử nhiều lần, hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan. Viện kiểm sát nâng cao chất lượng kiểm sát, chủ động phát hiện, kiến nghị, kháng nghị những sai sót.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị tăng cường phối hợp giữa các cơ quan và các khâu của quá trình giải quyết; làm rõ cơ chế phối hợp giữa Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án, công an, chính quyền địa phương, các cơ quan quản lý đất đai, tài sản, ngân hàng, thuế, giám định, định giá, đấu giá… Xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp đủ về số lượng, mạnh về chất lượng và ngày càng chuyên nghiệp; bố trí nguồn lực hợp lý giữa các địa bàn, cấp xét xử và lĩnh vực. Đặc biệt, cần củng cố và nâng cao vai trò của cấp xã trong giải quyết vấn đề ngay từ cơ sở.

Đồng chí Lê Minh Trí, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Nội chính Trung ương phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Theo định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và quản trị bằng dữ liệu nhằm thay đổi phương thức quản lý và kiểm soát toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc. Từng bước hình thành dữ liệu liên thông từ tiếp nhận, thụ lý, xét xử, kiểm sát đến thi hành án. Tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giải quyết án dân sự, hành chính và thi hành án; nhận diện đầy đủ nguy cơ ngay trong từng khâu, từng công đoạn để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa; kiểm soát chặt những khâu nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực. Chú trọng phòng ngừa, phát hiện, xử lý các vụ việc can thiệp, tác động trái pháp luật để làm sai lệch kết quả; xây dựng cơ chế để khó can thiệp, khó móc nối, khó che giấu và dễ phát hiện, kiểm tra, dễ truy cứu trách nhiệm.

Về các nhiệm vụ cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ, cần xây dựng Chỉ thị của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giải quyết các vụ án dân sự, hành chính trong tình hình mới. Tiến hành rà soát tổng thể pháp luật, cơ chế, chính sách và tổ chức vận hành của hệ thống phòng ngừa, giải quyết tranh chấp dân sự, hành chính; trọng tâm là phát hiện những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, quy định tạo ra thủ tục không cần thiết hoặc làm kéo dài việc giải quyết tranh chấp. Các cơ quan tư pháp khẩn trương rà soát đội ngũ và những điều kiện bảo đảm thực hiện nhiệm vụ; xác định những lĩnh vực cần chuyên môn hóa sâu để có phương pháp đào tạo, bố trí và luân chuyển phù hợp…

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước giao Ban Nội chính Trung ương chủ trì, phối hợp các cơ quan rà soát việc thực hiện Quy định số 132-QĐ/TW, ngày 27/10/2023 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và các quy định có liên quan; làm rõ những bất cập, đề xuất hoàn thiện cơ chế theo dõi, kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì, phối hợp Ban Nội chính Trung ương và các cấp ủy, tổ chức đảng có liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát việc lãnh đạo, chỉ đạo, thực hiện những nhiệm vụ giải quyết án dân sự, hành chính, thi hành án; lựa chọn một số chuyên đề, lĩnh vực, vụ án có thể kiểm tra, giám sát, rút kinh nghiệm chung.