Tăng cường kiểm tra việc thực hiện, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách

Tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp có sai sót rủi ro nhưng không vụ lợi, vì lợi ích chung

Báo cáo việc tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội về hồ sơ dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Công an, Đại tướng Lương Tam Quang cho biết, về các nguyên tắc thực hiện (Điều 3), tiếp thu ý kiến đại biểu, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 dự thảo Nghị quyết để bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án, quyết định xử lý kỷ luật đã có hiệu lực pháp luật.

Đồng thời, bỏ quy định tại khoản 6 Điều 3 dự thảo Nghị quyết vì các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Có ý kiến đề nghị nghiên cứu phân loại mức độ thiệt hại và quy định "ngưỡng" mức độ thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền. Về ý kiến này, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát và thấy rằng mục tiêu xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết là lấy kết quả khắc phục hậu quả để làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự; nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, tùy từng giai đoạn tố tụng.

Bộ trưởng Công an, Đại tướng Lương Tam Quang báo cáo việc tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội về hồ sơ dự thảo Nghị quyết. (Ảnh: Media Quốc hội)

Bên cạnh đó, đối với các vụ việc, vụ án có tính chất mức độ đặc biệt nghiêm trọng, đã có có cơ chế đưa vụ việc, vụ án vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đồng thời, dự thảo Nghị quyết đã có các quy định để phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng các quy định của Nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm.

Trình bày tóm tắt báo cáo ý kiến về nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Đoàn Thị Thanh Mai cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy cơ quan chủ trì soạn thảo đã nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội và chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo hướng: vừa giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương phòng, chống tham nhũng, lãng phí tiêu cực; vừa tạo cơ chế xử lý phù hợp đối với những trường hợp có sai sót rủi ro nhưng không vụ lợi, vì lợi ích chung.

"Đây là định hướng cần thiết để tháo gỡ tâm lý e ngại, né tránh, khơi thông nguồn lực khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng không tạo khoảng trống để hợp pháp hóa vi phạm", Phó Chủ nhiệm Đoàn Thị Thanh Mai nhấn mạnh.

Về cơ chế kiểm soát, hướng dẫn và tổng kết việc thực hiện Nghị quyết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành việc bổ sung trách nhiệm báo cáo định kỳ và xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách. Tuy nhiên, báo cáo hàng năm cần phản ánh số lượng, tính chất vụ việc áp dụng từng cơ chế, kết quả tạm hoãn, giá trị khắc phục hậu quả, thu hồi tài sản; các trường hợp có quan điểm khác nhau và khó khăn vướng mắc để đánh giá thực chất hiệu quả của Nghị quyết.

Ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa vi phạm

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp với Bộ Tư pháp tiếp tục rà soát, nghiên cứu kỹ, tiếp thu đầy đủ ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết; giải trình, làm rõ hơn những nội dung chưa được tiếp thu, nhất là những vấn đề còn có ý kiến khác nhau để Quốc hội có cơ sở xem xét, quyết định.

Trong đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị lưu ý một số vấn đề trọng tâm gồm: tiếp tục rà soát, xác định rõ hơn phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc thực hiện của Nghị quyết, bảo đảm tính thống nhất với các chủ trương của Đảng, các quy định của pháp luật hình sự, tố tụng hình sự và pháp luật chuyên ngành.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận. (Ảnh: Media Quốc hội)

Quy định rõ phạm vi áp dụng giữa Nghị quyết này với Nghị quyết số 29 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng kéo dài, tránh chồng chéo hoặc tạo ra khoảng trống pháp lý.

Nghiên cứu luật hóa các chính sách phù hợp với Nghị quyết này trong quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Rà soát, hoàn thiện các quy định về chính sách hình sự, tố tụng hình sự theo hướng phân định rõ bản chất, căn cứ, thẩm quyền và tiêu chí, điều kiện áp dụng; bảo đảm rõ ràng, khách quan, có thể kiểm chứng. Nghiên cứu quy định cơ chế tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự theo hướng có điều kiện, gắn với phương án khắc phục hậu quả khả thi; bảo đảm cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ và xử lý kịp thời khi người được áp dụng không thực hiện đúng cam kết hoặc có dấu hiệu lợi dụng chính sách.

Làm rõ mối quan hệ giữa các cơ chế không truy cứu, loại trừ, miễn trách nhiệm hình sự với thủ tục tố tụng và chính sách đối với trường hợp đã có bản án. Không làm thay đổi nguyên tắc cơ bản về trách nhiệm hình sự; không xem xét lại bản án đã có hiệu lực hoặc chấm dứt nghĩa vụ dân sự, tài chính, khắc phục hậu quả.

Bảo đảm tính nhân văn, khuyến khích khắc phục hậu quả; bảo vệ người năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời ngăn ngừa việc lợi dụng chính sách để hợp thức hóa vi phạm.

Khẩn trương xây dựng các văn bản hướng dẫn và có cơ chế phối hợp giữa Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan liên quan, bảo đảm Nghị quyết được triển khai thống nhất ngay sau khi có hiệu lực.

Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện từng cơ chế, chính sách; kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp lợi dụng chính sách; đồng thời tổng kết, đánh giá, làm cơ sở xem xét luật hóa những chính sách đã được thực tiễn kiểm nghiệm và có tính ổn định cao.

Trên cơ sở kết quả phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất trình Quốc hội xem xét, biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết này sau khi được tiếp thu, chỉnh lý.