Sinh kế bền vững

Từ sự hỗ trợ của các tổ chức chính trị - xã hội, gia đình ông Hoàng Văn Đô, xã Thái Hòa đã có ngôi nhà mới, tạo động lực vươn lên.

Tuyên Quang là tỉnh miền núi phía Bắc với tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ cao, địa hình chia cắt phức tạp, hạ tầng giao thông ở một số vùng sâu, vùng xa còn gặp nhiều khó khăn. Thực trạng sản xuất của người dân từ lâu đời chủ yếu phụ thuộc vào nông, lâm nghiệp nhỏ lẻ, tự cung tự cấp, quy mô nhỏ lẻ và năng suất chưa cao. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận thị trường lao động, kỹ năng nghề nghiệp của một bộ phận lao động nông thôn vẫn còn những hạn chế nhất định.

Thực tiễn công tác giảm nghèo trong thời gian qua chỉ ra rằng, một số mô hình sinh kế còn mang tính ngắn hạn, chưa tạo được sự liên kết chuỗi giá trị từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm trên thị trường. Nhu cầu tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để tái sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi của người dân là vô cùng lớn. Công tác trợ giúp xã hội, chăm lo y tế, giáo dục tại các địa bàn vùng cao đôi lúc chưa đồng đều, đòi hỏi những giải pháp căn cơ, đột phá hơn nữa. Do đó công tác giảm nghèo đa chiều đòi hỏi phải có sự đánh giá chính xác, chi tiết, đánh giá đúng nguyên nhân nghèo để từ đó nhằm triển khai hỗ trợ hộ nghèo một cách hiệu quả nhất.

Theo rà soát, tính đến ngày 24/6/2026, toàn tỉnh Tuyên Quang có 408.931 hộ dân, trong đó số hộ nghèo đa chiều là 93.529 hộ, chiếm tỷ lệ 22,87%. Trong đó, số hộ nghèo là 62.601 hộ (chiếm 15,31%) và số hộ cận nghèo là 30.928 hộ (chiếm 7,56%). Mục tiêu năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu giảm từ 3 đến 4% hộ nghèo mỗi năm. Đây là một nhiệm vụ hết sức khó khăn nhưng với quyết tâm cao độ các cấp, các ngành trong tỉnh đã nỗ lực triển khai các giải pháp thực hiện.

Các cấp ủy, chính quyền trong tỉnh đã đẩy mạnh lãnh đạo, chỉ đạo xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, tăng cường thu hút đầu tư, giải quyết việc làm cho người lao động để nâng cao thu nhập, nâng cao chất lượng công tác đào tạo nghề, khuyến khích người dân phát triển kinh doanh, dịch vụ và các mô hình phát triển kinh tế gắn với thế mạnh của địa phương…

Đồng chí Tô Hoàng Linh, Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho biết, thông qua các phiên giao dịch việc làm được tổ chức tại các địa phương trong tỉnh đã giúp kết nối người lao động với các đơn vị, doanh nghiệp tuyển dụng trong và ngoài tỉnh. Trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh đã tổ chức tư vấn, giới thiệu việc làm, học nghề cho trên gần 45.000 lượt người lao động. Trong đó, nhiều lao động đã tìm kiếm được việc làm với mức thu nhập ổn định ngay sau các phiên giao dịch, ngày hội việc làm. Từ việc đổi mới hình thức giới thiệu việc làm trực tiếp và trực tuyến, trong thời gian tới Sở sẽ chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ việc làm và lưu trữ lịch sử tiếp tục tăng cường tổ chức các hoạt động tư vấn, giới thiệu việc làm qua đó giúp thêm nhiều lao động có việc làm và thu nhập ổn định để vươn lên thoát nghèo và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.

Ngân hàng chính sách xã hội Hà Giang giải ngân vốn cho người dân vay phát triển sản xuất, kinh doanh.

Để các chính sách an sinh xã hội thực sự đi vào cuộc sống, tỉnh Tuyên Quang đã kiên trì thực hiện phương châm “trao cần câu thay vì trao con cá”, coi người dân là chủ thể trong hành trình thoát nghèo. Các ngành chức năng cùng chính quyền địa phương đã tiến hành rà soát, phân loại kỹ lưỡng nguyên nhân nghèo của từng gia đình, từng nhóm đối tượng để xây dựng phương án hỗ trợ “trúng và đúng”. Đẩy mạnh công tác dân vận, tăng cường đối thoại trực tiếp để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, từ đó khơi dậy ý chí tự lực, tự cường, xóa bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại.

Đồng chí Ma Công Thành, Phó Chủ tịch UBND xã Bình An cho biết, qua tuyên truyền thường xuyên, tư duy và cách làm của người dân đã từng bước thay đổi. Xã đã phối hợp với các đơn vị tổ chức phiên giao dịch việc làm ngay tại địa phương. Đồng thời khuyến khích phát triển các mô hình kinh tế gắn với thế mạnh của địa phương như nuôi lợn đen, nuôi trâu bò nhốt chuồng, nhiều nông dân còn ứng dụng công nghệ thông tin, khai thác hiệu quả các nền tảng số để nâng cao giá trị các sản phẩm nông nghiệp của địa phương.

Song song với việc tạo sinh kế, công tác huy động nguồn lực xã hội chăm lo cho người nghèo, người yếu thế luôn được các cấp ủy Đảng, Mặt trận Tổ quốc và chính quyền địa phương đặc biệt quan tâm. Thực hiện Đề án xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021 - 2025 đã có hàng nghìn hộ nghèo được hỗ trợ làm mới và sửa chữa nhà ở. Trong đó có sự vào cuộc chung tay của nhiều cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân và huy động sự vào cuộc của toàn xã hội trên tinh thần đoàn kết, nhân văn đã tạo nên một phong trào ý nghĩa với sức lan tỏa sâu rộng, hỗ trợ hộ nghèo “an cư”, tạo động lực kịp thời để hộ nghèo vươn lên...

Ông Nguyễn Duy Luân, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Gang thép Tuyên Quang cho biết, cùng với việc phát triển kinh doanh sản xuất, Công ty luôn có trách nhiệm tham gia đối với các hoạt động an sinh xã hội của tỉnh. Các chương trình ý nghĩa như: làm đường bê tông nông thôn, hỗ trợ làm nhà ở cho hộ nghèo, ủng hộ người dân bị ảnh hưởng do mưa lũ... công ty đều tích cực tham gia ủng hộ. Qua đó thể hiện sự chung tay vì cộng đồng, xã hội vì sự phát triển của tỉnh Tuyên Quang.

Hội Chữ thập đỏ tỉnh đã vận động các nhà tài trợ trao tặng 77 căn Nhà Nhân ái trong dịp Tết với tổng trị giá trên 4,6 tỷ đồng. Ban vận động cứu trợ tỉnh đã trích 1,79 tỷ đồng từ Quỹ Vận động cứu trợ tỉnh để kịp thời hỗ trợ 179 hộ gia đình có nhà bị sập, đổ, lũ cuốn trôi do thiên tai năm 2025. Các cơ quan, đơn vị của tỉnh cũng kịp thời hỗ trợ xây dựng 2 nhà ở cho hộ bị hỏa hoạn tại xã Trung Hà (120 triệu đồng), xây dựng 2 cầu dân sinh tại xã Kiến Thiết (600 triệu đồng), hỗ trợ sửa chữa, mua sắm trang thiết bị cho Trường Tiểu học Vinh Quang, xã Kim Bình (200 triệu đồng), hỗ trợ 55 bộ máy vi tính cho các trường học tại phường Minh Xuân, các xã Nấm Dẩn, Trung Thịnh, Quảng Nguyên (1,1 tỷ đồng), hỗ trợ khắc phục hạ tầng do thiên tai đợt 1 (48,46 tỷ đồng)…

Bà Ma Thị Rắc, thôn Bản Ba 1, xã Trung Hà xúc động nhớ lại, vào tháng 3 năm 2026 gia đình bà không may bị hỏa hoạn cháy hết tài sản. Ngay sau khi vụ hỏa hoạn xảy ra bà đã được chính quyền địa phương và các cấp, các ngành quan tâm hỗ trợ kịp thời về nơi ở và tiền mua sắm vật dụng, đồ dùng phục vụ cuộc sống, không để gia đình phải “màn trời chiếu đất”. Đến nay gia đình cũng đã được hỗ trợ xây nhà mới để dần ổn định cuộc sống.

Nhằm tiếp tục thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Vì người nghèo - Không để ai bị bỏ lại phía sau”, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 108/KH-MTTQ-BTT ngày 13/9/2026 về tổ chức các hoạt động Tháng cao điểm “Vì người nghèo” năm 2026, diễn ra từ ngày 17/10/2026 đến ngày 18/11/2026. Tháng cao điểm tập trung đẩy mạnh tuyên truyền các chính sách giảm nghèo, giới thiệu các mô hình hay, gương sáng thoát nghèo, đồng thời phát động đợt vận động ủng hộ Quỹ “Vì người nghèo” các cấp. Mặt trận Tổ quốc tỉnh phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh phát động chương trình “Gửi tiền tiết kiệm chung tay vì người nghèo năm 2026”, tiếp tục huy động nguồn lực xóa nhà tạm, nhà dột nát, tạo vốn vay sinh kế và thực hiện các công trình an sinh xã hội…

Với sự đồng lòng của hệ thống chính trị, sự chung tay của cả cộng đồng, doanh nghiệp và ý chí vươn lên của chính người dân là chìa khóa mở ra cánh cửa thoát nghèo, quyết tâm thực hiện thắng lợi mục tiêu Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 giảm 3 - 4% tỷ lệ hộ nghèo mỗi năm. Qua đó góp phần xây dựng tỉnh Tuyên Quang ngày càng phát triển nhanh và bền vững.

Bài, ảnh: Huy Hoàng

Đồng chí Nguyễn Thị Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An.

Hòa An là xã đặc biệt khó khăn có địa bàn rộng, sinh kế của bà con phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp, đời sống của người dân còn nhiều khó khăn. Để giúp Nhân dân thoát nghèo bền vững, UBND xã xác định không phân bổ nguồn lực chung chung mà phải dựa trên khảo sát thực địa từng thôn, từng hộ. Chính quyền xã đã rà soát kỹ thế mạnh của các thôn, phân loại rõ nguyên nhân nghèo do thiếu vốn, thiếu đất sản xuất hay thiếu kỹ thuật. Từ đó, nguồn vốn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia được phân bổ công khai, minh bạch. Xã tập trung hỗ trợ các mô hình nuôi trâu, ngựa vỗ béo, nuôi gà, lợn, hươu, lươn không bùn, ốc nhồi; trồng tranh, đào; trồng rừng gỗ lớn và phát triển cây ăn quả OCOP theo chuỗi liên kết. Lộ trình phấn đấu đưa Hòa An thoát khỏi diện đặc biệt khó khăn trước năm 2030 được chia nhỏ từng năm, gắn trách nhiệm trực tiếp cho cán bộ phụ trách địa bàn.

Chị Chẩu Thị Hiến, Giám đốc Hợp tác xã Thảo dược Bình An.

Tạo việc làm và xây dựng liên kết sản xuất ổn định cho người dân địa phương luôn được HTX xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Hiện nay, HTX đang tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 10 - 15 lao động tại cơ sở, với các công việc phù hợp như chăm sóc, sơ chế, bảo quản dược liệu và một số khâu trong quá trình sản xuất. Bên cạnh đó, HTX duy trì việc thu mua dược liệu hàng tháng từ người dân, đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ kỹ thuật chăm sóc vùng nguyên liệu cho hơn 20 lao động trên địa bàn. Qua đó, người dân có thêm việc làm, từng bước nâng cao thu nhập và yên tâm gắn bó với việc phát triển cây dược liệu.

HTX cũng xác định liên kết sản xuất phải đi đôi với đầu ra sản phẩm. Vì vậy, chúng tôi cam kết thu mua, bao tiêu sản phẩm dược liệu đạt yêu cầu, tạo sự ổn định cho người dân trong quá trình sản xuất. Thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng liên kết, nâng cao chất lượng sản phẩm, góp phần hình thành vùng nguyên liệu bền vững và tạo thêm sinh kế cho lao động địa phương.

Ông Sình Dỉ Gai, Trưởng thôn Lô Lô Chải, xã Lũng Cú.

Sau sáp nhập, Lô Lô Chải có 179 hộ dân, trong đó còn 8 hộ nghèo, chủ yếu là đồng bào dân tộc Lô Lô và dân tộc Mông. Thôn đã có 68 hộ trực tiếp tham gia làm các dịch vụ du lịch như homestay, ăn uống, trải nghiệm văn hóa và bán sản vật địa phương. Những hộ không làm homestay, chúng tôi vận động tham gia các tổ nhóm trồng rau sạch, nuôi lợn đen, gà bản, nấu rượu, dệt thổ cẩm, biểu diễn văn nghệ để cung cấp cho các homestay, như vậy các hộ dân đều được hưởng lợi từ du lịch.

Để giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế, chúng tôi phân công mỗi đảng viên phụ trách từng hộ nghèo, trực tiếp đến tận nhà, nắm rõ từng hoàn cảnh để cùng bàn cách làm. Chúng tôi xác định, tuyên truyền phải đi đôi với làm gương. Cán bộ, đảng viên phải làm trước, làm hiệu quả để bà con tin và làm theo.

Anh Thò Mí Và, thôn Mỏ Phàng, xã Sơn Vĩ.

Gia đình tôi được hỗ trợ 14 triệu đồng từ nguồn vốn của Chương trình mục tiêu quốc gia để mua 4 con lợn giống phát triển chăn nuôi. Gia đình tôi đã chủ động học hỏi cách chăm sóc, mở rộng đàn, đến nay gia đình đã phát triển lên gần 20 con, có nguồn thu nhập ổn định. Nhờ đó gia đình tôi cũng có điều kiện cải thiện cuộc sống và đầu tư phát triển kinh tế. Năm vừa qua, gia đình đã thoát nghèo; con cái được học hành đầy đủ, đời sống sinh hoạt được cải thiện, có điều kiện mua sắm xe máy, ti vi và các vật dụng thiết yếu.

Thoát nghèo là động lực để gia đình tiếp tục nỗ lực phát triển kinh tế. Gia đình tôi sẽ tiếp tục mở rộng chăn nuôi, nâng cao thu nhập, quyết tâm không tái nghèo và từng bước làm giàu ngay trên quê hương.