Siêu bão Bavi càn quét Đông Á:Phép thử năng lực ứng phó biến đổi khí hậu

Người dân được di dời tới điểm trú ẩn để tránh bão Bavi tại Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa xã

Đêm 11-7 và rạng sáng 12-7, bão Bavi đã đổ bộ lần thứ hai vào ven biển Chiết Giang (miền Đông Trung Quốc), với sức gió mạnh nhất gần tâm đạt 40m/giây. Tỉnh Chiết Giang chỉ là một trong những địa phương chịu ảnh hưởng của bão Bavi sau khi cơn bão càn quét nhiều khu vực ở Đông Á, trong đó Trung Quốc chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nhất.

Trước đó, Bavi cũng quét qua chuỗi đảo Sakishima thuộc tỉnh Okinawa của Nhật Bản với gió giật mạnh, mưa lớn và sóng biển dữ dội. Cơ quan Khí tượng Nhật Bản liên tục phát đi cảnh báo về nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và triều cường. Hơn 200 chuyến bay bị hủy, nhiều tuyến vận tải biển phải dừng hoạt động và người dân được khuyến cáo ở trong nhà cho đến khi bão qua. Tại các đảo Ishigaki và Miyako, gió mạnh làm đổ cây xanh, biển động dữ dội khiến nhiều tuyến đường ven biển bị phong tỏa, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động du lịch và vận tải.

Mặc dù Bavi không đổ bộ trực tiếp, Đài Loan (Trung Quốc) vẫn hứng chịu mưa lớn, sóng biển cao và gió mạnh. Chính quyền đã phải sơ tán hơn 14.000 người tại các khu vực miền núi có nguy cơ sạt lở. Nhờ chuẩn bị sớm, Đài Loan không ghi nhận thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng, song vẫn có hơn 130 người bị thương.

Tương tự, hoàn lưu của Bavi cũng gây mưa lớn tại Hàn Quốc. Cơ quan Khí tượng nước này cảnh báo nguy cơ ngập úng, lũ cục bộ và sạt lở đất, đồng thời yêu cầu chính quyền các địa phương kiểm tra hệ thống đê điều, hồ chứa và các khu vực dân cư nằm ven sông, suối. Tại Philippines, hoàn lưu kết hợp với gió mùa đã gây mưa kéo dài, dẫn tới lũ lụt và sạt lở đất tại nhiều địa phương, đồng thời khiến ít nhất 17 người thiệt mạng trong các sự cố liên quan đến mưa lớn.

Bên cạnh những tác động trực tiếp, Bavi đã gây đảo lộn đời sống xã hội và những gián đoạn đáng kể các hoạt động kinh tế trong khu vực. Tại Trung Quốc, các tỉnh ven biển đều là những trung tâm công nghiệp, xuất khẩu và cảng biển quan trọng. Hàng chục nghìn tàu cá phải vào bờ tránh trú, nhiều cảng biển tạm ngừng khai thác, trong khi một số tuyến đường sắt cao tốc, đường bộ và hàng không phải điều chỉnh hoặc hủy lịch trình. Hoạt động của các nhà máy, công trường xây dựng và khu công nghiệp tại vùng chịu ảnh hưởng cũng bị đình trệ, làm gián đoạn chuỗi cung ứng trong ngắn hạn.

Đài Loan không ngoại lệ khi gần 1.200 chuyến bay nội địa và quốc tế cùng nhiều chuyến phà bị hủy, gây đình trệ hoạt động du lịch, thương mại và vận tải hàng hóa. Nông nghiệp tại đây chịu nhiều thiệt hại do mưa lớn và gió mạnh gây ngập úng, đổ gãy cây trồng và làm giảm năng suất. Tại Nhật Bản, các đảo phía Nam nước này vốn phụ thuộc vào du lịch ghi nhận lượng khách sụt giảm do các chuyến bay và tuyến tàu bị đình chỉ. Hoạt động đánh bắt thủy sản bị gián đoạn khi tàu thuyền phải neo đậu tránh bão.

Các chuyên gia khí tượng nhận định, Bavi là minh chứng cho thấy xu hướng bão mạnh lên nhanh hơn và mang lượng mưa lớn hơn. Giáo sư Hui Su chuyên ngành Kỹ thuật dân dụng và môi trường tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông (HKUST) nhận định, mùa bão năm 2026 diễn biến dữ dội hơn bình thường và hiện tượng El Niño khiến các cơn bão mang nhiều hơi ẩm, có sức tàn phá lớn hơn, đồng thời gia tăng nguy cơ mưa cực đoan, lũ quét và ngập lụt tại các khu vực ven biển Đông Á. Trong khi đó, Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) vừa nâng xác suất xuất hiện một đợt El Niño mạnh trong những tháng tới.

Theo các chuyên gia, thời gian từ khi bão tăng cấp đến khi đổ bộ ngày càng ngắn, đòi hỏi công tác ứng phó phải được triển khai nhanh và chính xác hơn. Vì vậy, các quốc gia cần ưu tiên nâng cấp hệ thống dự báo khí tượng bằng công nghệ vệ tinh, radar thời tiết và trí tuệ nhân tạo nhằm cảnh báo sớm. Song song với đó là đầu tư hạ tầng chống ngập, gia cố đê biển, nâng cao tiêu chuẩn xây dựng tại các khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão và tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống điện, viễn thông và giao thông. Ngoài ra, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng.

Nhìn chung, trong bối cảnh biến đổi khí hậu tiếp tục làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, kinh nghiệm ứng phó với Bavi cho thấy đầu tư cho phòng ngừa luôn có chi phí thấp hơn rất nhiều so với khắc phục hậu quả.