Siết chặt quản lý giá điện bán lẻ tại nhà cho thuê trọ

Nghị định số 133/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực là công cụ giúp siết chặt quản lý thị trường bán lẻ giá điện tại các khu trọ cho thuê.

Tiền điện bằng nửa tiền thuê nhà

Anh Hà Văn Kiên (sinh năm 2004, quê Bắc Ninh) tốt nghiệp đại học vào cuối tháng 5-2026. Vật vã đi tìm cả tháng trời, anh vẫn không sao kiếm được chỗ trọ ưng ý. Lý do không nằm ở giá nhà trọ mà nằm ở giá tiền điện, nước. “Chỗ nào người cho thuê nhà cũng đòi thu 4.000-4.500 đồng/kWh. Có nơi đòi thu tới 5.000 đồng/kWh. Với giá đó mà vào mùa hè cần dùng quạt, điều hòa nhiều thì quá khả năng chi trả của tôi”, anh Hà Văn Kiên nói.

Sau nhiều lần “so bó đũa, chọn cột cờ”, cuối cùng, anh Kiên cũng buộc phải lựa chọn thuê một phòng trọ ở khu vực Yên Xá (phường Thanh Liệt). “Tôi ở chung với một người bạn. Tiền nhà mỗi tháng 1,5 triệu đồng/người, tiền điện khoảng 700.000 đồng/người. Tính ra, riêng tiền điện đã bằng một nửa tiền nhà rồi”, anh Kiên nói.

Câu chuyện “tiền điện bằng nửa tiền thuê nhà” của anh Hà Văn Kiên cũng là thực trạng chung của hầu hết những người đang đi thuê trọ trên địa bàn Hà Nội. Suốt thời gian qua, phân khúc thị trường giá điện bán lẻ tại các khu nhà trọ tư nhân gần như bị thả nổi. Điều này khiến các chủ nhà trọ mặc sức tự quy định mức thu tiền điện. Người đi thuê trọ buộc phải chấp nhận mức giá điện cao hơn quy định rất nhiều. Theo quy định hiện hành, giá bán lẻ điện sinh hoạt cao nhất gần 4.000 đồng/kWh. Tuy nhiên, khảo sát của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho thấy, tại nhiều khu trọ trên địa bàn thành phố Hà Nội, mức giá điện được các chủ trọ đề ra phổ biến hiện nay dao động khoảng 3.800-4.200 đồng/kWh, cá biệt có những nơi thu tới 4.500 đồng/kWh. Đây là mức thu cao hơn nhiều so với giá điện sinh hoạt theo quy định.

Để bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 133/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực điện lực, trong đó, quy định hành vi thu tiền điện của người thuê nhà cao hơn mức quy định sẽ bị xử phạt 20-30 triệu đồng. Đặc biệt, ngoài mức phạt hành chính, chủ nhà trọ thu tiền điện cao hơn quy định còn buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền thu vượt theo quy định của pháp luật. Các chuyên gia cho rằng, sự ra đời của Nghị định số 133/2026/NĐ-CP sẽ tạo hành lang pháp lý quan trọng để siết chặt công tác quản lý giá điện bán lẻ tại các nhà trọ nhỏ lẻ, chấm dứt tình trạng thu giá điện cao hơn quy định.

Tăng cường giám sát để nghị định đi vào cuộc sống

PGS.TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam cho rằng, việc phần lớn chủ nhà trọ vẫn thu tiền điện từ 4.000 đồng/kWh trở lên là vấn đề đáng lo ngại. Bởi người thuê trọ chủ yếu là sinh viên, công nhân, lao động trẻ và người có thu nhập trung bình, thấp. Mỗi kWh điện bị thu cao hơn quy định tuy không lớn, nhưng cộng dồn trong những tháng nắng nóng sẽ trở thành gánh nặng đáng kể.

“Theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT ngày 2-12-2025 của Bộ Công Thương, nếu chủ nhà trọ cho thuê dưới 12 tháng mà không kê khai đầy đủ số người sử dụng điện, toàn bộ sản lượng điện sẽ bị áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt của bậc 2 (2.050 đồng/kWh). Còn trường hợp thuê nhà dưới 12 tháng có kê khai số người, định mức sử dụng điện bậc thang cho 4 người thực tế được tính bằng đúng 1 bộ định mức nguyên của hộ gia đình”, PGS.TS Ngô Trí Long nói và phân tích thêm rằng, việc chủ trọ thu đồng loạt 4.000-5.000 đồng/kWh, không công khai hóa đơn điện lực, chỉ số công tơ và cách phân bổ điện dùng chung là thiếu minh bạch, có dấu hiệu thu cao hơn giá quy định. Chủ nhà có thể thu các chi phí dịch vụ hợp lý như điện chiếu sáng hành lang, bơm nước hoặc hao hụt kỹ thuật, nhưng phải tách riêng, tính đúng chi phí thực tế và được thể hiện rõ trong hợp đồng; không thể tùy tiện cộng tất cả vào đơn giá điện.

Đánh giá về hiệu ứng Nghị định số 133/2026/NĐ-CP mang lại đối với thị trường bán lẻ giá điện, PGS.TS Ngô Trí Long cho biết, chủ nhà cho thuê mua điện theo giá sinh hoạt nhưng thu tiền điện của người thuê cao hơn mức quy định có thể bị phạt 20-30 triệu đồng; đồng thời phải hoàn trả số tiền thu vượt và khoản lãi theo thỏa thuận trong hợp đồng là chế tài đủ mạnh và cần thiết để tạo tính răn đe. Tuy nhiên, để Nghị định số 133/2026/NĐ-CP đi vào cuộc sống, chính quyền cơ sở, ngành điện cần thiết lập kênh phản ánh thuận tiện, bảo mật thông tin của người phản ánh và xử lý công khai các trường hợp vi phạm. Đồng thời, Hà Nội và các địa phương cũng cần tổ chức kiểm tra theo chuyên đề tại các khu nhà trọ đông công nhân, sinh viên; yêu cầu niêm yết công khai giá điện, hóa đơn và chỉ số công tơ.

“Về lâu dài, cần tạo điều kiện để người thuê hoặc từng phòng trọ được lắp công tơ đạt chuẩn, thanh toán theo mức tiêu thụ thực tế. Quản lý giá điện nhà trọ không chỉ là câu chuyện chống thu giá điện vượt quy định, mà còn là bảo vệ quyền lợi thiết yếu của nhóm dân cư dễ bị tổn thương trong đô thị”, PGS.TS Ngô Trí Long khẳng định.