Rèn luyện kỹ năng sinh tồn cho trẻ nhỏ

Dù mới vào hè nhưng nhiều vụ đuối nước thương tâm khiến trẻ thiệt mạng trên địa bàn các tỉnh Phú Thọ, Đắk Lắk, Hà Tĩnh… đã liên tiếp được ghi nhận. Phần lớn là các em nhỏ rủ nhau đi tắm sông, suối, ao, hồ rồi không may xảy ra tai nạn. Điều đáng tiếc là không phải trẻ nào cũng biết bơi.

Một số vụ việc còn ghi nhận trường hợp vì cứu người bị đuối nước mà bản thân trẻ lại bị đuối nước. Theo thống kê của Bộ Y tế, trung bình mỗi năm, cả nước ghi nhận khoảng 2.000 trẻ thiệt mạng do đuối nước. Đây là thực trạng đáng lo ngại, đòi hỏi các cấp, ngành triển khai quyết liệt, đồng bộ hơn các giải pháp phòng, chống.

Một trong những nguyên nhân khiến tai nạn đuối nước xảy ra nhiều là tỷ lệ trẻ em biết bơi ở nước ta còn thấp. Ngay cả ở những địa phương có nhiều sông, suối, tỷ lệ này cũng không cao. Thống kê từ Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy, tỷ lệ học sinh biết bơi chỉ khoảng 30%. Dạy bơi an toàn, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước còn nhiều khó khăn. Số lượng giáo viên dạy bơi còn rất hạn chế, chỉ khoảng 60% số giáo viên thể dục có thể dạy bơi. Nhiều trường học không có bể bơi hoặc kinh phí vận hành bể bơi.

Theo ông Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Bảo vệ và Chăm sóc Trẻ em, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (trước kia), số trẻ em biết bơi ở nước ta không nhiều, lại thiếu kỹ năng an toàn dưới nước… Khác với bơi trong bể bơi, nếu không có kỹ năng sinh tồn thì chỉ một chút sơ suất cũng có thể xảy ra tai nạn. Điều quan trọng là khả năng giữ bình tĩnh và xử lý tình huống, mà với trẻ không phải em nào cũng làm được.

Số trẻ em biết bơi ở nước ta không nhiều, lại thiếu kỹ năng an toàn dưới nước… Khác với bơi trong bể bơi, nếu không có kỹ năng sinh tồn thì chỉ một chút sơ suất cũng có thể xảy ra tai nạn. Điều quan trọng là khả năng giữ bình tĩnh và xử lý tình huống, mà với trẻ không phải em nào cũng làm được.

Ông Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Bảo vệ và Chăm sóc Trẻ em, Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (trước kia)

Bên cạnh đó là kỹ năng cứu người đuối nước. Nhiều trường hợp vì cứu người sai cách mà vô tình khiến tình trạng nạn nhân trở nên nguy hiểm hơn.

Theo ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, ngoài việc học bơi thì trẻ cũng cần được rèn luyện thêm các kỹ năng sinh tồn khác khi gặp tình huống bất trắc, nhất là những kỹ năng sơ cứu người đuối nước mà ngay cả người lớn cũng có thể mắc sai lầm. Chẳng hạn, việc dốc ngược nạn nhân lên vai rồi chạy - cách làm khá phổ biến - không những không có tác dụng mà còn gây hại thêm.

Đáng lo ngại là việc thiếu các biện pháp an toàn tại khu vực sông, suối, ao hồ… Một số nơi nguy hiểm nhưng không có biển cảnh báo hay rào chắn. Điều này không chỉ gây nguy cơ đuối nước cho trẻ mà còn tiềm ẩn rủi ro đối với người dân và những người tham gia cứu hộ.

Ngoài việc học bơi thì trẻ cũng cần được rèn luyện thêm các kỹ năng sinh tồn khác khi gặp tình huống bất trắc, nhất là những kỹ năng sơ cứu người đuối nước mà ngay cả người lớn cũng có thể mắc sai lầm. Chẳng hạn, việc dốc ngược nạn nhân lên vai rồi chạy - cách làm khá phổ biến - không những không có tác dụng mà còn gây hại thêm.

Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế

Ngoài ra, sự lơ là, chủ quan trong việc chăm sóc, quản lý con khi hè đến của cha mẹ cũng cần được chấn chỉnh để hạn chế thấp nhất nguy cơ tai nạn.

Trước thực trạng đó, ngày 19/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Công điện số 40/CĐ-TTg về tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em.

Theo đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các địa phương phải tiến hành rà soát, cảnh báo kịp thời các địa điểm có nguy cơ cao gây tai nạn đuối nước tại địa bàn, từ đó chủ động triển khai biện pháp phòng ngừa và khắc phục triệt để. Thủ tướng đề nghị Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chỉ đạo định hướng, tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền kiến thức, kỹ năng phòng, chống đuối nước, dạy bơi an toàn cho trẻ em không chỉ trong trường học mà ngay tại cộng đồng dân cư. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần tăng cường tuyên truyền nâng cao ý thức và sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường với gia đình trong việc quản lý học sinh, nhất là trong thời gian nghỉ hè. Bộ Y tế được giao nhiệm vụ tích cực đôn đốc, hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương thực hiện nghiêm túc chương trình phòng, chống tai nạn, thương tích và đuối nước trẻ em.

Ngoài đuối nước, một số tai nạn thương tích ở trẻ em cũng thường tăng cao đột biến trong dịp hè như tai nạn giao thông, ngã, chấn thương, điện giật, ngộ độc… Việc trẻ chưa đủ tuổi nhưng vẫn điều khiển phương tiện giao thông gây tai nạn cũng thường diễn ra, không chỉ ở thành thị mà cả ở nông thôn.

Tùy theo mức độ nghiêm trọng, cha mẹ cũng chịu trách nhiệm trước pháp luật. Vì vậy, cha mẹ nên quản lý, dạy bảo và hướng dẫn con tham gia giao thông an toàn, phòng tránh tai nạn đáng tiếc.

Trẻ thường hiếu động, thích khám phá, nếu gia đình không sát sao quản lý, việc trẻ bị ngã khi vui chơi, leo trèo hay một số tai nạn như bỏng, điện giật, ngộ độc khi uống nhầm hóa chất… vẫn có thể xảy ra.

Để con có một mùa hè thật thoải mái và an toàn, cha mẹ nên dành thời gian quan tâm, chăm sóc, tạo điều kiện cho con tham gia các hoạt động thể dục thể thao, rèn luyện sức khỏe, những trò chơi giải trí lành mạnh. Bên cạnh đó, cũng cần hướng dẫn con các kỹ năng sinh tồn, ứng phó với những tình huống bất trắc.