Quy định mới về bảo đảm tái hoà nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù

Đại diện Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH - Công an TP Hà Nội tuyên truyền, phổ biến kiến thức, kỹ năng về PCCC và CNCH cho các phạm nhân vào tháng 4-2026. Ảnh minh hoạ: Đức Hùng

Tạo điều kiện thuận lợi để người chấp hành xong hình phạt tù tái hoà nhập công đồng

Chính phủ ban hành Nghị định 247/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1-7, quy định về công tác tái hoà nhập cộng đồng, trong đó bổ sung nhiều chính sách hỗ trợ về đào tạo nghề, vay vốn, kết nối việc làm, tư vấn tâm lý và hỗ trợ pháp lý cho các cá nhân chấp hành xong án phạt tù.

Nghị định 247/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Điều 43 của Luật Thi hành án hình sự về nội dung chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với phạm nhân trước khi chấp hành xong án phạt tù, được đặc xá, được tha tù trước thời hạn có điều kiện; quy định các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù; quy định việc tiếp nhận, giúp đỡ người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; kinh phí bảo đảm thực hiện; trách nhiệm của các bộ, Ủy ban nhân dân các cấp và cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác tái hòa nhập cộng đồng.

Nguyên tắc bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng là: Tuân thủ quy định của Nghị định này và pháp luật có liên quan; bảo đảm sự tham gia, phối hợp của cơ quan, tổ chức, cá nhân và gia đình trong việc thực hiện các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng. Tạo điều kiện thuận lợi để người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng, ổn định cuộc sống, phòng ngừa tái phạm tội và vi phạm pháp luật. Nghiêm cấm hành vi kỳ thị, phân biệt đối xử hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của phạm nhân và người chấp hành xong hình phạt tù.

Phạm nhân được tư vấn tâm lý trước khi tái hoà nhập cộng đồng

Nghị định này quy định, trước khi được tái hoà nhập cộng đồng, phạm nhận được: Tư vấn tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý; định hướng nghề nghiệp, tìm kiếm việc làm và hỗ trợ một phần kinh phí từ Quỹ hoà nhập cộng đồng cho phạm nhân khi tái hoà nhập cộng đồng. Cụ thể:

Khoản 1 Điều 5, Nghị định 247/2026/NĐ-CP quy định, trong thời hạn 2 tháng trước khi phạm nhân chấp hành xong án phạt tù hoặc sau khi có kết quả thẩm định của cơ quan có thẩm quyền về việc đề nghị đặc xá, tha tù trước thời hạn có điều kiện, cơ sở giam giữ phạm nhân có trách nhiệm tổ chức tư vấn tâm lý, hỗ trợ thủ tục pháp lý cho phạm nhân. Tư vấn tâm lý nhằm cung cấp kiến thức, định hướng và nâng cao khả năng tự giải quyết khó khăn, vướng mắc của phạm nhân trong quá trình tái hòa nhập cộng đồng.

Cơ sở giam giữ phạm nhân có trách nhiệm đánh giá năng lực, nhu cầu, điều kiện, hoàn cảnh của từng phạm nhân; hướng dẫn họ lập kế hoạch tái hòa nhập cộng đồng; phối hợp với tổ chức dịch vụ việc làm công cung cấp thông tin thị trường lao động, tư vấn, định hướng nghề nghiệp và giới thiệu việc làm cho phạm nhân, được quy định tại khoản 1 Điều 6 của Nghị định này.

Phạm nhân chấp hành xong án phạt tù, được đặc xá hoặc được tha tù trước thời hạn có điều kiện, trước khi trở về nơi cư trú, được hỗ trợ một khoản tiền từ Quỹ hòa nhập cộng đồng của trại giam, trại tạm giam. Giám thị trại giam, trại tạm giam quyết định mức hỗ trợ, mức tối đa không quá 20 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường của phạm nhân tại thời điểm quyết định hỗ trợ.

Người chấp hành xong hình phạt tù được xem xét vay vốn

Các biện pháp bảo đảm tái hoà nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong hình phạt tù được quy định chi tiết tại Chương III, từ Điều 8 đến Điều 11 của Nghị định 247/2027/NĐ-CP.

Trong đó, khoản 1 Điều 8, Nghị định này quy định, thông tin, truyền thông, giáo dục về tái hòa nhập cộng đồng nhằm định hướng, khuyến khích cộng đồng xã hội tham gia giúp đỡ người chấp hành xong hình phạt tù; xóa bỏ định kiến, kỳ thị, phân biệt đối xử; nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, góp phần phòng ngừa tái phạm tội và vi phạm pháp luật của người chấp hành xong hình phạt tù.

Việc dạy nghề, vay vốn, tìm việc làm cho người chấp hành xong hình phạt tù được quy định chi tiết tại Điều 9, Nghị định 247/2026/NĐ-CP. Theo đó, người chấp hành xong hình phạt tù khi tham gia các chương trình giáo dục nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về giáo dục nghề nghiệp thì được hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề đối với người học nếu thuộc đối tượng được hưởng chính sách theo quy định của pháp luật.

Trường hợp không thuộc đối tượng được hưởng chính sách hỗ trợ theo quy định của pháp luật, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định hoặc quyết định theo thẩm quyền chính sách hỗ trợ đào tạo nghề.

Người chấp hành xong hình phạt tù được xem xét vay vốn hỗ trợ tạo việc làm, duy trì, mở rộng việc làm, đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng khi đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật về việc làm, tín dụng chính sách và pháp luật có liên quan; được tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ tạo việc làm theo quy định của pháp luật về việc làm.

Căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương, cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tham mưu việc sử dụng các nguồn tín dụng hợp pháp để cho vay ưu đãi đối với người chấp hành xong hình phạt tù nhằm phát triển sản xuất, tạo việc làm.

Căn cứ nhu cầu của người chấp hành xong hình phạt tù và yêu cầu của thị trường lao động, Ủy ban nhân dân cấp xã chỉ đạo, phối hợp với tổ chức dịch vụ việc làm công và cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí cho người chấp hành xong hình phạt tù theo quy định của pháp luật về việc làm; đồng thời tiếp nhận, cập nhật thông tin, hỗ trợ kết nối việc làm phù hợp với khả năng, nhu cầu của người lao động và điều kiện thực tế của thị trường lao động.

Ưu tiên tư vấn, giới thiệu việc làm đối với người chấp hành xong hình phạt tù không có nguồn thu nhập ổn định, thiếu kỹ năng nghề, có nguy cơ tái phạm cao hoặc thuộc Nhóm B, Nhóm C theo kết quả đánh giá, phân loại quy định tại Điều 13 của Nghị định này; tập trung kết nối với doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh phù hợp.

Ngoài ra, ngay sau khi người chấp hành xong hình phạt tù trở về nơi cư trú sẽ được hỗ trợ về tâm lý, hỗ trợ các thủ tục pháp lý. Việc trợ giúp về tâm lý nhằm củng cố niềm tin, ý chí, nghị lực cho người chấp hành xong hình phạt tù, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng và phòng ngừa vi phạm pháp luật. Nội dung trợ giúp bao gồm: Xóa bỏ mặc cảm, tự ti; rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập cộng đồng; nâng cao khả năng tự giải quyết khó khăn, vướng mắc trong quan hệ xã hội.

Luật sư Phạm Ngọc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, Chính phủ ban hành Nghị định 247/2026/NĐ-CP cho thấy, công tác chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng đối với phạm nhân chấp hành án đã được đổi mới, tập trung vào tư vấn, hướng nghiệp, dạy nghề cho phạm nhân.

Công tác tái hòa nhập cộng đồng đối với người chấp hành xong án phạt tù khi trở về nơi cư trú có nhiều chuyển biến, đặc biệt đã kết hợp chặt chẽ giữa công tác quản lý, giám sát, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù với thực hiện các biện pháp bảo đảm tái hòa nhập cộng đồng như tư vấn, hướng nghiệp, dạy nghề, cho vay vốn, góp phần quan trọng vào công tác phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.