Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi)

Chiều 23/4, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với 488/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (bằng 97,60%% tổng số đại biểu Quốc hội).

Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật trước khi Quốc hội bấm nút, Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, sau khi tiếp thu, chỉnh lý, dự thảo Luật giữ nguyên kết cấu gồm 9 chương, 36 điều; đã chỉnh lý 26/36 điều; đồng thời giao chính quyền thành phố 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội (Hội đồng nhân dân: 127; Ủy ban nhân dân: 56; Chủ tịch Ủy ban nhân dân: 16), tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, toàn diện để thành phố phát huy tối đa tiềm năng, vị thế và tính chủ động, sáng tạo trong xây dựng, phát triển Thủ đô theo phương châm "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Về xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; thí điểm cơ chế, chính sách; kiểm soát quyền lực (Điều 8, Điều 9), tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng khẳng định vai trò chủ động của chính quyền Thủ đô trong thiết kế, tổ chức thực hiện và thử nghiệm chính sách.

Đồng thời, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm chặt chẽ, gồm: không áp dụng thủ tục rút gọn trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; làm rõ thẩm quyền ban hành văn bản của Chủ tịch Ủy ban nhân dân; bổ sung yêu cầu về xác định cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình khi ban hành văn bản, trách nhiệm đánh giá hiệu quả văn bản sau ban hành và tổng kết thực tiễn. Bổ sung phạm vi thí điểm gồm "cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền" để bảo đảm tính bao quát; giới hạn thời gian thí điểm chính sách mới không quá 5 năm và cơ chế tạm dừng khi phát sinh rủi ro vượt quá mức độ đã được dự báo.

Kết quả biểu quyết thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi). (Ảnh: DUY LINH)

Về cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thủ đô, ông Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, các quy định về cơ chế, chính sách đặc thù được rà soát, hoàn thiện theo hướng chặt chẽ, khả thi, bảo đảm kiểm soát và phù hợp thực tiễn, tập trung vào làm rõ thẩm quyền của chính quyền thành phố trong quy hoạch, quản lý không gian phát triển và yêu cầu phối hợp với các Bộ liên quan, nhất là đối với không gian tầm cao.

Đồng thời, trao quyền cho Hội đồng nhân dân thành phố quyết định chính sách, tiêu chí cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị nhằm xử lý vấn đề mật độ dân cư, môi trường và phát triển đô thị; kế thừa Luật Thủ đô năm 2024, giữ quy định cụ thể về các trường hợp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước trong bảo đảm an ninh, trật tự.

Chỉnh lý quy định cho phép Ủy ban nhân dân thành phố được bổ sung chương trình giáo dục địa phương mà không làm thay đổi mục tiêu, nội dung cốt lõi của chương trình giáo dục quốc gia; hoàn thiện chính sách đặc thù trong lĩnh vực y tế theo hướng quy định rõ trách nhiệm của các cơ sở y tế trên địa bàn trong việc tham gia hỗ trợ hệ thống y tế Thủ đô, đặc biệt trong cấp cứu ngoại viện và phối hợp chăm sóc sức khỏe.

Trao quyền cho Hội đồng nhân dân thành phố quyết định áp dụng cơ chế, chính sách đặc biệt đối với các dự án lớn, quan trọng trên cơ sở được sự đồng ý của cấp có thẩm quyền và sau khi tham vấn các Bộ, ngành có liên quan, quyết định gia hạn thời gian không quá 6 tháng để hoàn thiện điều kiện về khởi công xây dựng công trình đối với các dự án thực hiện theo Nghị quyết số 258 của Quốc hội.

Về quản lý tài chính, ngân sách, ưu đãi thuế (Điều 21), dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng kế thừa quy định hiện hành, không ban hành chính sách ưu đãi thuế vượt khung pháp luật chung, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương. Bổ sung có chọn lọc đối tượng được ưu đãi, hỗ trợ để thúc đẩy các lĩnh vực ưu tiên; bổ sung cơ chế linh hoạt trong điều hành ngân sách nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và ổn định kinh tế vĩ mô.

Về loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý (Điều 34), dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng quy định rõ nguyên tắc loại trừ, miễn trách nhiệm pháp lý đối với trường hợp thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng vẫn phát sinh thiệt hại. Đồng thời, làm rõ đây không phải điều kiện duy nhất mà đặt trong tổng thể cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát trách nhiệm giải trình.

Luật Thủ đô (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026. Quy định tại khoản 4 Điều 8 và khoản 6 Điều 36 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày Luật này được thông qua.​