Phòng, chống tảo hôn từ trường học

Trung Hà là xã miền núi, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, trình độ dân trí chưa đồng đều. Nhiều năm trước, địa phương từng gặp khó khăn do quan niệm cũ về chuyện dựng vợ, gả chồng sớm. Xác định muốn hạn chế tảo hôn phải bắt đầu từ nhận thức của thế hệ trẻ, cấp ủy, chính quyền xã tập trung thực hiện Tiểu dự án 2, Dự án 9: Giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, lấy trường học làm nơi truyền thông chính.

Học sinh xã Trung Hà tham gia hội thi tìm hiểu pháp luật về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống năm 2026.

Không còn những buổi nói chuyện một chiều trên bục giảng, kiến thức pháp luật về hôn nhân và gia đình được học sinh ở Trung Hà tiếp nhận qua những tiểu phẩm tự biên, những buổi đối thoại ngay tại sân trường.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú (PTDTBT) Tiểu học và THCS Trung Hà, một buổi ngoại khóa tuyên truyền diễn ra trong không khí sôi nổi. Những quy định về độ tuổi kết hôn trong Luật Hôn nhân và Gia đình, hậu quả của việc mang thai ở tuổi vị thành niên hay nguy cơ suy giảm chất lượng giống nòi do kết hôn cận huyết thống được học sinh thể hiện qua từng vai diễn.

Vừa tham gia tiểu phẩm “Khát vọng xanh”, em Triệu Kim Lan, học sinh lớp 9B, Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà chia sẻ: “Em và các bạn hiểu rõ hơn rằng chưa đủ tuổi thì tuyệt đối không được lập gia đình. Kết hôn sớm không chỉ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe sinh sản mà còn dở dang việc học hành, tương lai sau này bấp bênh. Những kiến thức này giúp chúng em biết cách tự bảo vệ mình và nhắc nhở bạn bè cùng tràng lứa”.

Em Hầu Seo Cường, học sinh lớp 9A, Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà cho biết: “Trước đây ở thôn bản, nhiều anh chị chỉ học hết lớp 8, lớp 9 là nghỉ học để lấy vợ, lấy chồng rồi đi làm nương vất vả. Được thầy cô phân tích về độ tuổi kết hôn hợp pháp và tác hại của việc có con quá sớm, em hiểu nhiệm vụ quan trọng nhất lúc này là học tập thật tốt để sau này có việc làm ổn định, phụ giúp gia đình”.

Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà hiện có hơn 1.300 học sinh, phần lớn là con em đồng bào dân tộc Tày, Dao. Thay vì các buổi nói chuyện đơn điệu, các hoạt động truyền thông tại trường học trên địa bàn xã được tổ chức dưới nhiều hình thức trực quan, gần gũi.

Giáo viên Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà trò chuyện nắm bắt tâm tư, tình cảm của học sinh.

Bà Vũ Thị Nhung, Phó Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học và THCS Trung Hà cho biết: Nhà trường xác định công tác phòng, chống tảo hôn không thể làm theo kiểu phong trào mà phải duy trì đều đặn. Bên cạnh việc treo pano, khẩu hiệu, tranh cổ động trực quan tại khu bán trú hay lồng ghép trong các tiết chào cờ đầu tuần, giáo viên bộ môn còn chủ động đưa nội dung này vào các bài giảng môn Giáo dục công dân, Sinh học và tiết kỹ năng sống.

Quan trọng nhất là các thầy cô giáo chủ nhiệm, quản lý bán trú thường xuyên trò chuyện riêng với các em để nắm bắt tâm tư. Khi phát hiện học sinh có biểu hiện yêu sớm hoặc có nguy cơ bỏ học giữa chừng để lấy vợ, lấy chồng, thầy cô lập tức can thiệp, tâm sự và phối hợp với thôn bản đến tận nhà vận động phụ huynh”. Nhờ cách làm này, tình trạng học sinh nghỉ học sau kỳ nghỉ Tết hoặc kỳ nghỉ hè để lập gia đình đã giảm.

Xác định ngăn chặn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống không thể chỉ trông vào nhà trường, UBND xã Trung Hà xây dựng cơ chế phối hợp giữa chính quyền, các đoàn thể và từng thôn bản. Công tác truyền thông được đổi mới theo hướng đa dạng, hiện đại. Bên cạnh hội thi sân khấu hóa, ngành giáo dục phối hợp với Đoàn Thanh niên xã ứng dụng công nghệ thông tin, biên tập video clip ngắn, đồ họa thông tin infographic đăng trên Zalo, Facebook và cổng thông tin điện tử của trường, xã. Cách làm này giúp học sinh, thanh niên dễ tiếp cận các quy định về hôn nhân, gia đình và hệ lụy của việc sinh con sớm.

Hội LHPN và Đoàn Thanh niên xã giữ vai trò nòng cốt, thành lập các câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi”, duy trì diễn đàn “Tuổi trẻ nói không với tảo hôn”. Hội Phụ nữ đẩy mạnh phong trào “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, đưa tiêu chí không có con em tảo hôn vào quy ước, hương ước thôn bản để bình xét gia đình văn hóa hằng năm. Cán bộ hội, đoàn thường xuyên đến các gia đình có con ở độ tuổi vị thành niên, trao đổi về ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và gánh nặng kinh tế khi lập gia đình quá sớm.

Xã cũng phát huy vai trò của già làng, trưởng thôn và người có uy tín. Với cách nói thấu tình đạt lý, lực lượng này nắm tình hình ở cơ sở, kịp thời phát hiện và ngăn chặn từ sớm những gia đình có ý định tổ chức cưới “chui” cho con khi chưa đủ tuổi. Phòng, chống tảo hôn ở vùng cao còn nhiều khó khăn, nhưng sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị đang làm chuyển biến nhận thức của đồng bào, giúp học sinh có thêm cơ hội đến trường, học hết cấp và chủ động tương lai của mình.

Bài, ảnh: Thanh Tùng