Phát hiện cơ chế có thể mở đường phục hồi thính lực

Công trình được thực hiện với sự tham gia của các nhà khoa học thuộc Đại học Tel Aviv, Đại học Creighton (Mỹ) cùng nhiều cộng sự khác và vừa được công bố trên tạp chí khoa học Science Advances.

Theo nhóm nghiên cứu, mất thính lực thường xảy ra do các tế bào lông cảm thụ (hair cells) trong ốc tai bị tổn thương. Đây là những tế bào có nhiệm vụ tiếp nhận âm thanh và chuyển đổi thành tín hiệu điện truyền đến não. Khác với nhiều loài động vật, động vật có vú, bao gồm con người, hầu như không thể tái tạo các tế bào này sau khi chúng bị phá hủy, khiến tình trạng mất thính lực trở nên vĩnh viễn.

Hiện nay, những người bị mất thính lực nặng chủ yếu dựa vào máy trợ thính hoặc cấy ghép ốc tai điện tử để cải thiện khả năng nghe. Tuy nhiên, các phương pháp này chỉ hỗ trợ truyền tín hiệu âm thanh chứ không phục hồi các tế bào cảm thụ đã mất.

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã phát hiện một nhóm nhỏ tế bào hỗ trợ nằm cạnh các tế bào lông trong ốc tai có khả năng tái tạo mà trước đây chưa từng được ghi nhận. Khi ức chế đường truyền tín hiệu Notch – cơ chế điều hòa quá trình phát triển của các tế bào trong giai đoạn phôi thai – một số tế bào hỗ trợ đã chuyển đổi thành tế bào lông cảm thụ âm thanh.

Nhóm nghiên cứu đặt tên cho các tế bào này là tế bào Deiters chuyển biệt hóa (tDCs). Theo Giáo sư Karen Avraham, Trưởng khoa Y học và Khoa học sức khỏe Gray của Đại học Tel Aviv, đây được xem như một "nguồn dự trữ" tự nhiên tồn tại trong tai người và có khả năng chuyển đổi thành tế bào cảm thụ nếu được kích hoạt đúng cách.

Để theo dõi quá trình này, các nhà khoa học đã kết hợp nhiều công nghệ hiện đại như chụp ảnh mô sống theo thời gian thực, phân tích đa lớp dữ liệu ở cấp độ từng tế bào, giải trình tự gene chuyên sâu, dựng hình ảnh 3D bằng máy tính và phân tích dữ liệu sinh học quy mô lớn.

Kết quả cho thấy các tế bào tDCs mang những đặc điểm di truyền và biểu sinh riêng biệt, giúp chúng phản ứng với việc ức chế tín hiệu Notch và khởi động quá trình tái tạo tế bào lông. Đây được xem là bằng chứng đầu tiên cho thấy ngay cả trong ốc tai – cơ quan vốn được cho là không có khả năng tái sinh – vẫn tồn tại tiềm năng tái tạo, dù còn rất hạn chế.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng phát hiện này sẽ mở đường cho việc phát triển các liệu pháp sinh học mới nhằm phục hồi thính lực thay vì chỉ bù đắp chức năng nghe như các phương pháp hiện nay. Các hướng nghiên cứu tiếp theo sẽ tập trung tìm cách mở rộng khả năng tái tạo sang nhiều tế bào khác thông qua kết hợp các can thiệp về di truyền và biểu sinh.