Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81

Thế giới đang trải qua những chuyển dịch sâu sắc của trật tự quốc tế với đầy rủi ro và bất định. Xu hướng sử dụng và đe dọa sử dụng vũ lực, chạy đua vũ trang, đặc biệt là hiện đại hóa vũ khí hạt nhân và phát triển các loại vũ khí công nghệ mới, đang làm gia tăng nguy cơ đối đầu, tính toán sai lầm và xung đột, thậm chí là chiến tranh diện rộng.

Trong khi đó, kinh tế thế giới ngày càng có xu hướng phân mảnh, với sự gia tăng các rào cản thương mại, đầu tư và công nghệ. Gián đoạn chuỗi cung ứng và bất ổn kinh tế đang thu hẹp cơ hội phát triển của nhiều quốc gia. Biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh và những rủi ro mới từ công nghệ tiếp tục đe dọa trực tiếp cuộc sống, sinh kế của người dân và sự phát triển, ổn định của nhiều quốc gia.

Chuyển dịch tương quan sức mạnh và bất bình đẳng trong phát triển đang gia tăng sức ép lên quan hệ quốc tế. Bất ổn càng nghiêm trọng khi cạnh tranh thiếu kiềm chế, cam kết không được thực hiện và luật pháp quốc tế bị áp dụng chọn lọc. Thiếu hụt lòng tin càng cản trở nỗ lực hợp tác.

Điều đáng quan tâm không chỉ là trật tự quốc tế đang thay đổi ra sao, mà sự thay đổi ấy sẽ đưa thế giới tới đâu. Thay đổi là không thể tránh khỏi, bởi đó là sự vận động khách quan của lịch sử. Nhưng xung đột và đối đầu không phải là tất yếu. Từ lịch sử của mình, Việt Nam hiểu sâu sắc cái giá của chiến tranh, giá trị của độc lập và sức mạnh của hòa giải, hợp tác.

Chính vì vậy, tôi cho rằng chủ đề của Khóa họp lần này về Khôi phục lòng tin, quản trị chuyển đổi và xây dựng Một Liên hợp quốc mang lại lợi ích cho tất cả phản ánh đúng yêu cầu cấp thiết của thời đại.

Thưa các quý vị,

Từ những mất mát trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nhân loại đã xây dựng Liên hợp quốc với khát vọng ngăn ngừa chiến tranh, bảo vệ hòa bình, thúc đẩy hợp tác và đặt quan hệ giữa các quốc gia trên nền tảng những nguyên tắc chung. Hơn tám thập kỷ qua, dù còn nhiều hạn chế, Liên hợp quốc đã góp phần duy trì đối thoại, thúc đẩy phi thực dân hóa, bảo vệ quyền tự quyết của các dân tộc và hỗ trợ phát triển.

Những thành quả đó cần được gìn giữ và phát huy. Các thể chế cần được đổi mới để theo kịp thời đại; những nguyên tắc nền tảng của Hiến chương phải được tôn trọng và củng cố. Điều chúng ta hướng tới là một trật tự quốc tế công bằng, dân chủ và bao trùm hơn, trong đó mọi quốc gia đều có tiếng nói và mọi dân tộc đều có cơ hội phát triển.

Sứ mệnh của thế hệ chúng ta là cùng định hướng và quản trị sự thay đổi để cạnh tranh không trở thành đối đầu, khác biệt không dẫn tới xung đột và tiến bộ khoa học-công nghệ không tạo ra những chia rẽ mới.

Trên tinh thần đó, tôi muốn chia sẻ 4 định hướng lớn như sau:

Thứ nhất, khôi phục lòng tin giữa các quốc gia trên cơ sở tôn trọng Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.

Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế là nền tảng của trật tự thế giới, phải được tôn trọng đầy đủ, nhất quán và không sàng lọc. Mọi quốc gia phải tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và quyền lựa chọn con đường phát triển của nhau; không can thiệp vào công việc nội bộ, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực trái với Hiến chương Liên hợp quốc.

Khôi phục lòng tin không đòi hỏi các quốc gia xóa bỏ khác biệt, mà cùng nhau quản trị khác biệt một cách có trách nhiệm. Khủng hoảng phải được ngăn ngừa. Cạnh tranh phải được kiểm soát. Đối thoại phải được duy trì. Cam kết phải được tôn trọng và thực hiện đầy đủ. Các nước lớn cần đi đầu trong tôn trọng luật pháp quốc tế, kiềm chế và giải quyết có trách nhiệm những vấn đề chung. Liên hợp quốc phải giữ vai trò trung tâm trong những nỗ lực đó.

Trong mọi cuộc xung đột, dân thường phải được bảo vệ, luật nhân đạo quốc tế phải được tôn trọng và việc tiếp cận cứu trợ phải được bảo đảm. Việt Nam ủng hộ quyền tự quyết của nhân dân Palestine và giải pháp hai nhà nước, với Nhà nước Palestine độc lập chung sống hòa bình bên cạnh Nhà nước Israel, phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Liên hợp quốc.

Tại châu Á-Thái Bình Dương, gần 60 năm phát triển của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á - ASEAN cho thấy các quốc gia có thể biến nghi kỵ thành lòng tin, biến đối đầu thành đối thoại, biến chia rẽ thành hợp tác, biến sức mạnh đơn lẻ thành sức mạnh tập thể.

Trên tinh thần đó, Việt Nam kiên trì giải quyết các tranh chấp, trong đó có Biển Đông, bằng biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982; kiên quyết bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của mình. Biển và đại dương phải là không gian của hòa bình, hợp tác, kết nối và phát triển bền vững.

Cũng trên tinh thần vì hòa bình và quyền phát triển của các dân tộc, Việt Nam luôn đoàn kết với Nhà nước và nhân dân Cuba; kêu gọi Hoa Kỳ chấm dứt các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương và phong tỏa năng lượng đối với Cuba, đồng thời đưa Cuba ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố; kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ Cuba vượt qua khủng hoảng do cấm vận gây nên.

Thứ hai, thúc đẩy phát triển công bằng, nhân văn, bao trùm và bền vững.

Cam kết quốc tế cần được chuyển hóa thành hành động và mang lại cuộc sống hòa bình, an toàn, văn minh và hạnh phúc cho người dân. Chính vì vậy, Văn kiện vì Tương lai và Chương trình nghị sự 2030 - lời hứa của chúng ta với các thế hệ hôm nay và mai sau cần được triển khai nghiêm túc và đầy đủ.

Các cam kết về tài chính cho phát triển, trong đó có Cam kết Sevilla, cần được thực hiện bằng những giải pháp cụ thể: mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn với chi phí phù hợp, hỗ trợ các nước chịu gánh nặng nợ và tăng tiếng nói của các nước đang phát triển trong các thể chế tài chính, tiền tệ quốc tế. Hệ thống thương mại đa phương cần được củng cố theo hướng cởi mở, công bằng và minh bạch, bảo đảm cơ hội phát triển cho mọi quốc gia.

Ứng phó với biến đổi khí hậu cần được đặt ở vị trí phù hợp trong hợp tác phát triển, nhất là tài chính cho thích ứng, chuyển giao công nghệ và chuyển đổi năng lượng công bằng. Phát triển phải lấy con người làm trung tâm, không để ai bị bỏ lại phía sau. Tăng trưởng phải gắn với tiến bộ và công bằng xã hội, bảo vệ môi trường và sinh kế của người dân, nhất là tại các quốc gia, cộng đồng dễ bị tổn thương. Tiến bộ toàn cầu phải bảo đảm tinh thần nhân văn trong ứng xử giữa các quốc gia, bảo đảm lợi ích chính đáng và tôn trọng sự khác biệt về lịch sử, văn hóa và điều kiện phát triển của các quốc gia.

Thứ ba, chủ động định hình quản trị công nghệ để tiến bộ phục vụ con người và phát triển chung.

Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội chưa từng có, nhưng cũng đặt ra những thách thức mới. Tương lai công nghệ không mặc nhiên bảo đảm công bằng. Tiến bộ công nghệ phải góp phần thu hẹp khoảng cách, mở rộng cơ hội phát triển, không tạo ra những hình thức phụ thuộc hay những nguồn xung đột mới.

Chúng ta cần xây dựng các nguyên tắc và khuôn khổ quản trị bao trùm, an toàn, minh bạch và có trách nhiệm, bảo đảm công nghệ phục vụ con người, tôn trọng chủ quyền quốc gia, chủ quyền số và quyền tự chủ phát triển. Các nước đang phát triển phải được tham gia thực chất vào quá trình xây dựng luật lệ, được hỗ trợ về hạ tầng, năng lực số và tiếp cận công bằng với những thành quả của tiến bộ khoa học, công nghệ.

Việc tổ chức Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng tại Hà Nội năm 2025 thể hiện mong muốn của Việt Nam đóng góp thiết thực vào hợp tác số toàn cầu. Việt Nam sẵn sàng cùng các đối tác thúc đẩy hợp tác, nâng cao năng lực phòng, chống tội phạm mạng, để người dân được sống an toàn và hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ.

Việt Nam cũng sẵn sàng ủng hộ các sáng kiến quốc tế về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và xây dựng các khuôn khổ quản trị hiệu quả, để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực cho phát triển chung.

Thứ tư, củng cố chủ nghĩa đa phương và vai trò trung tâm, không thể thay thế của Liên hợp quốc.

Sức mạnh của Liên hợp quốc không phải ở chỗ có thể làm thay trách nhiệm của các quốc gia, mà ở uy tín và khả năng xây dựng đồng thuận, xây dựng chuẩn mực và phát triển luật lệ, huy động nỗ lực toàn cầu để cùng ứng phó với những thách thức chung.

Để Liên hợp quốc thích ứng với những chuyển đổi của thời đại, Việt Nam ủng hộ các nỗ lực cải tổ Liên hợp quốc, đặc biệt là Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Ban Thư ký, theo hướng tăng cường hiệu quả, ưu tiên cải tổ cấu trúc, tinh giản bộ máy, đồng thời phát huy những ưu thế của tổ chức trong triển khai các chương trình nghị sự toàn cầu, bảo đảm lợi ích của các nước đang phát triển.

Thưa các quý vị,

Những điều tôi vừa chia sẻ cũng được rút ra từ kinh nghiệm của chính dân tộc Việt Nam.

Hành trình gần nửa thế kỷ Việt Nam đồng hành cùng Liên hợp quốc phản ánh sự chuyển đổi của chính đất nước chúng tôi. Từ chủ yếu tiếp nhận sự hỗ trợ quý báu trong những năm tháng tái thiết và đổi mới, Việt Nam hôm nay ngày càng chủ động đóng góp vào công việc chung, đưa quan hệ Việt Nam-Liên hợp quốc phát triển sâu rộng và thực chất. Những cán bộ, chiến sĩ quân đội và Công an Việt Nam hôm nay đã và đang tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình, mang khát vọng hòa bình của dân tộc đến những nơi hòa bình còn mong manh trên thế giới.

Truyền thống độc lập, tự cường là nền tảng để Việt Nam củng cố tự chủ chiến lược và chủ động hội nhập quốc tế. Hướng tới mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang xác lập mô hình phát triển mới dựa vào năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực; gắn tăng trưởng với phát triển văn hóa, tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường.

Tự chủ cũng có nghĩa là chủ động thích ứng và hợp tác bình đẳng với thế giới. Do đó, Việt Nam nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Việt Nam sẽ kiên trì bảo vệ Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, thúc đẩy đối thoại và giải quyết hòa bình các tranh chấp, tham gia sâu rộng hơn vào hoạt động gìn giữ hòa bình. Việt Nam đang chung tay xây dựng một ASEAN đoàn kết, tự cường và vững mạnh, tích cực chuẩn bị đảm nhiệm vai trò chủ nhà APEC năm 2027, đóng góp cho hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực và thế giới.

Trên cương vị thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Việt Nam đề cao đối thoại và hợp tác để thúc đẩy, bảo vệ quyền con người, bảo đảm mọi người dân được hưởng thành quả phát triển. Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm giảm nghèo, phát triển nông nghiệp và thích ứng với biến đổi khí hậu, cùng các đối tác mở rộng hợp tác vì lợi ích chung.

Thưa các quý vị,

Thế giới sẽ tiếp tục thay đổi. Hướng đi của sự thay đổi phụ thuộc vào lựa chọn và trách nhiệm của chúng ta hôm nay.

Việt Nam lựa chọn hòa bình, hợp tác và phát triển; kiên trì cùng các quốc gia củng cố Liên hợp quốc, tôn trọng luật pháp quốc tế và biến những cam kết chung thành lợi ích thiết thực cho người dân.

Việt Nam tin tưởng rằng với một Liên hợp quốc vững mạnh, chúng ta sẽ cùng xây dựng một thế giới hòa bình, công bằng, bao trùm và tốt đẹp hơn cho tất cả. Trên hành trình đó, Việt Nam luôn là thành viên tích cực, đối tác tin cậy và quốc gia có trách nhiệm, sẵn sàng đóng góp vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế.

Xin trân trọng cảm ơn.