Phát biểu của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33

Thưa các đồng chí Lãnh đạo, nguyên Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo ngành Ngoại giao qua các thời kỳ, Lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành, địa phương,

Thưa toàn thể đại biểu tham dự Hội nghị,

Hôm nay, tôi rất vui mừng đến dự phiên toàn thể Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33. Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, tôi xin gửi lời chúc mừng tốt đẹp nhất đến toàn thể các đồng chí đại biểu tham dự Hội nghị.

Hội nghị Ngoại giao năm nay diễn ra vào thời điểm rất quan trọng. Nước ta bước vào thời kỳ phát triển mới với sứ mệnh bứt phá, phát triển; nỗ lực, quyết tâm thực hiện thắng lợi hai mục tiêu 100 năm. Đây cũng là năm đầu tiên toàn ngành Ngoại giao triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược của Trung ương, Bộ Chính trị, cũng như các Nghị quyết của Chính phủ, của Quốc hội về phát triển kinh tế-xã hội 5 năm và năm 2026.

Hội nghị Trung ương 3 vừa qua đã thông qua 13 nội dung tạo cơ sở cho 4 bước chuyển chiến lược, cụ thể là:

Thứ nhất, nâng cao năng lực lãnh đạo cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và bộ máy Nhà nước.

Thứ hai, quản trị thống nhất không gian phát triển, phát huy hiệu quả các nguồn lực quốc gia.

Thứ ba, xác lập mô hình phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người.

Thứ tư, chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu, khả năng thích ứng và bảo vệ vững chắc đất nước.

Có thể nói rằng, tất cả những nội dung của Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Trung ương, Bộ Chính trị đều trực tiếp và gián tiếp liên quan đến trách nhiệm của ngành Ngoại giao.

Trên tinh thần đó, tôi đề nghị tại hội nghị chúng ta ngày hôm nay cũng như các phiên thảo luận cần tập trung nhận diện rõ những vấn đề khó khăn, vướng mắc, những thách thức đặt ra để từ đó đề ra các giải pháp cụ thể, quyết liệt nhằm tạo chuyển biến thực chất trong hoạt động của công tác ngoại giao.

Tôi đánh giá rất cao sự chuẩn bị của Bộ Ngoại giao cùng các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm; đặc biệt là ý kiến của các đồng chí Đại sứ, các Bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp. Đồng thời, đồng tình với những kiến nghị, đề xuất của Bộ Ngoại giao và các đồng chí phát biểu hôm nay, tán thành rất cao cách thức tổ chức các phiên thảo luận chuyên đề trên một số các lĩnh vực trọng tâm cụ thể để triển khai nhiệm vụ của ngành Ngoại giao trong thời gian tới.

Về kết quả đạt được

Có thể nói ngoại giao phục vụ phát triển là một động lực quan trọng để phát triển đất nước nhanh và bền vững. Thay mặt lãnh đạo Chính phủ, tôi xin biểu dương những nỗ lực, đóng góp to lớn của toàn ngành Ngoại giao, bao gồm công tác đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Quốc hội và đối ngoại nhân dân. Hôm nay, tôi xin nhấn mạnh một số kết quả đã đạt được của ngành Ngoại giao, cụ thể như sau:

Thứ nhất, ngành Ngoại giao đã đóng góp cho Đảng và Nhà nước để hoàn thiện đồng bộ, toàn diện hệ thống lý luận, nhất là các quan điểm, chủ trương, đường lối về đối ngoại, hội nhập quốc tế làm cơ sở để xây dựng chương trình hành động triển khai các nhiệm vụ cụ thể. Đến nay, có thể nói các quan điểm, mục tiêu và các nhiệm vụ về công tác đối ngoại phục vụ cho phát triển đất nước đã được xây dựng rất đồng bộ và toàn diện.

Thứ hai, ngành Ngoại giao cùng với các cấp, các ngành đã góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và cục diện đối ngoại thuận lợi trong bối cảnh thế giới có rất nhiều biến động; đây là thành tựu đặc biệt quan trọng và là lợi thế cạnh tranh rất lớn của Việt Nam; đây cũng là cơ sở quan trọng để Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII báo cáo Đại hội XIV quyết định nâng tầm đối ngoại và hội nhập quốc tế lên thành "nhiệm vụ trọng yếu và thường xuyên"; bước chuyển tư duy rất lớn trong đánh giá của Trung ương, của Đại hội Đảng về vai trò, sứ mệnh của ngành Ngoại giao trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, phát triển đất nước. Trên cơ sở vị thế, uy tín quốc gia và tin cậy chính trị được tăng cường, Việt Nam đã nâng cấp và mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực (kinh tế, thương mại, đầu tư, quốc phòng, an ninh và một số lĩnh vực khác) với nhiều đối tác quốc tế.

Thứ ba, ngành Ngoại giao đã góp phần tiếp tục mở rộng không gian phát triển, thị trường, huy động nguồn lực lớn cho phát triển trên cơ sở xác định người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm; đã thu hút nguồn lực tài chính, nhân lực, công nghệ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Các con số về ODA, FDI, xuất nhập khẩu, du lịch đều đạt kết quả khả quan. Từ Đại hội XIII đến nay, chúng ta đã ký gần 1.400 cam kết, thỏa thuận quốc tế; riêng từ đầu năm 2026 đã có hơn 300 cam kết mới; hơn 1.100 cam kết đã được đưa lên hệ thống theo dõi trên nền tảng số của Bộ Ngoại giao.

Về thách thức và yêu cầu mới đặt ra

Bên cạnh những thành tích đã đạt được, chúng ta bước vào giai đoạn mới với bối cảnh thế giới chuyển động nhanh, phức tạp, khó lường. Sự cạnh tranh và sức ép diễn ra dưới nhiều hình thức về an ninh kinh tế, năng lượng, thị trường, thuế, chuỗi cung ứng... Bên cạnh đó, nước ta có nền kinh tế độ mở lớn, chịu tác động trực tiếp từ những biến động bên ngoài; phụ thuộc vào một số thị trường xuất khẩu, khu vực doanh nghiệp FDI; trong nước, bên cạnh những thành tựu đạt được vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức đòi hỏi cần phải có những nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị trong đó có ngành Ngoại giao để hóa giải những khó khăn thách thức này. Nhìn nhận, đánh giá đúng bối cảnh tình hình, khó khăn thách thức đặt ra để có thể có các giải pháp đột phá, hiệu quả, chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận một số tồn tại, hạn chế sau:

• Việc nắm chắc, hiểu đúng, hiểu kỹ, hiểu sâu các chủ trương, đường lối của Đảng của đội ngũ cán bộ làm công tác tham mưu chiến lược trong ngành có mặt còn hạn chế; công tác xây dựng chương trình hành động, cụ thể hóa chi tiết thành các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể của toàn ngành còn chưa toàn diện, kịp thời; cần có tư duy mới, sáng tạo, đột phá, cùng cách làm mới, quyết tâm, quyết liệt gắn với kết quả, sản phẩm cụ thể để đáp ứng với yêu cầu mới.
• Chúng ta ký được nhiều thỏa thuận nhưng thực thi còn chậm, một số thỏa thuận khó triển khai trên thực tế. Nhiều hoạt động xúc tiến, triển khai ngoại giao phục vụ phát triển còn nặng về số lượng, nhẹ về chất lượng, thiếu thước đo cụ thể. Việc theo sát, đeo bám giải quyết các vấn đề cho doanh nghiệp, mở cửa thị trường hàng hóa đến khi có sản phẩm cụ thể vẫn chưa đạt yêu cầu. Công tác phối hợp liên ngành có thời điểm chưa tốt, thiếu tính chủ động; việc cụ thể hóa các cam kết, thỏa thuận cấp cao có mặt còn hạn chế.
• Công tác dự báo chiến lược, chủ động phản ứng chính sách có lúc, có nơi chưa kịp thời đặt ra yêu cầu cấp thiết cần phải chuyển từ phản ứng thụ động sang chủ động dự báo, chủ động kiến nghị chính sách.
• Năng lực của một bộ phận đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại có mặt còn chưa đáp ứng với yêu cầu của tình hình mới; còn thiếu mạng lưới đội ngũ cán bộ chuyên gia sâu ở một số lĩnh vực và địa bàn.

Thưa các đồng chí,

Tại phiên khai mạc Hội nghị Ngoại giao, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ các mục tiêu, quan điểm, phương châm, định hướng quan trọng để nâng tầm công tác đối ngoại trong giai đoạn mới.

Trên nền tảng của đối ngoại chính trị, quốc phòng-an ninh và ngoại giao kinh tế, văn hóa; ngoại giao phục vụ phát triển mà trọng tâm là ngoại giao kinh tế, ngoại giao công nghệ đòi hỏi phải luôn có một kết quả đầu ra thực chất, một mốc thời gian cụ thể, một địa chỉ thụ hưởng rõ ràng. Từ đó, yêu cầu đặt ra đối với ngành Ngoại giao phải tạo chuyển biến căn bản về chất lượng, hiệu quả góp phần nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, khả năng tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế; trong đó, Nghị quyết Đại hội Đảng khóa XIV, các Nghị quyết, kết luận của Hội nghị Trung ương 2, Trung ương 3 khóa XIV cùng với các Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị vừa qua là những định hướng lớn mà ngành Ngoại giao cần bám sát trong thời gian tới. Để góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu quan trọng nói trên, công tác ngoại giao cần phải tập trung vào một số yêu cầu sau:

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp làm việc theo hướng tăng cường chất lượng, hiệu quả thực thi; chuyển mạnh từ mở đường sang đồng hành với doanh nghiệp và địa phương đến kết quả cuối cùng. Trách nhiệm của Bộ Ngoại giao, của từng cán bộ làm công tác ngoại giao không dừng lại ở ký kết mà cần tiếp tục cho đến khi cam kết được thực hiện, dự án được cấp phép, dòng vốn được giải ngân, công trình được vận hành…

Thứ hai, chuyển mạnh từ thu hút nguồn lực sang chuyển hóa nguồn lực. Gắn đầu tư với chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và nâng cao năng lực của doanh nghiệp trong nước. Không chỉ tập trung vào thị trường và dòng vốn mà phải trực tiếp góp phần thu hút, xây dựng và phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, hạ tầng chiến lược, thu hút nhân tài từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhân tài quốc tế tham gia vào các chương trình đổi mới sáng tạo quốc gia.

Thứ ba, chuyển mạnh từ tham gia sang chủ động định hình luật chơi, tiêu chuẩn mới (môi trường, lao động, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuỗi cung ứng), góp phần biến sức ép bên ngoài thành dư địa phát triển mới như tinh thần Nghị quyết 19 Hội nghị Trung ương 3 về đổi mới mô hình phát triển.

Về một số nhiệm vụ giải pháp trọng tâm trong thời gian tới

Thưa các đồng chí,

Thời gian qua, Trung ương, Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành cơ bản đầy đủ chủ trương, thể chế, chính sách và kế hoạch hành động để triển khai công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; vấn đề đặt ra hiện nay là tổ chức quán triệt và thực hiện như thế nào cho thật sự hiệu quả, thông suốt, nhịp nhàng. Trên tinh thần đó, tôi đề nghị ngành Ngoại giao cần tập trung vào các nhóm nhiệm vụ, giải pháp sau:

Thứ nhất, tập trung xây dựng Đảng bộ Bộ Ngoại giao trong sạch, vững mạnh toàn diện. Đảng ủy và Lãnh đạo Bộ Ngoại giao cần đặc biệt coi trọng, làm tốt công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, đạo đức, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí, tăng cường công tác bảo vệ chính trị nội bộ trong toàn đảng bộ; tăng cường công tác chỉ đạo, lựa chọn kỹ cán bộ đi công tác nhiệm kỳ tại nước ngoài, bảo đảm đáp ứng được yêu cầu, đặc biệt tại các địa bàn trọng điểm.

Thứ hai, quán triệt, cụ thể hóa chương trình hành động gắn với trách nhiệm người đứng đầu và kết quả cụ thể. Xây dựng bộ tiêu chí, hệ thống chỉ số để đánh giá chất lượng các đơn vị, cơ quan đại diện và cán bộ; mạnh dạn điều chuyển, thay thế cán bộ không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, kể cả ở địa bàn nước ngoài. Nghiên cứu đề xuất cơ chế chính sách phù hợp theo điều kiện cho cán bộ ngoại giao hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Thứ ba, nâng cao chất lượng công tác dự báo chiến lược và phản ứng chính sách; xử lý kịp thời, hiệu quả các vấn đề cấp bách, chiến lược. Công tác dự báo cần có sự phối hợp liên ngành để nhận diện rủi ro từ sớm, từ xa trên cơ sở đó chủ động tham mưu các phương án, kịch bản cụ thể, không để bị động bất ngờ trong mọi tình huống. Cần nghiên cứu, đề xuất cơ chế đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho Trưởng cơ quan đại diện gắn với trách nhiệm hỗ trợ doanh nghiệp; phát triển đội ngũ cán bộ chuyên sâu về luật pháp, kinh tế, khoa học công nghệ…; đồng thời tăng cường chuyển đổi số để xây dựng nền ngoại giao hiện đại, chuyên nghiệp.

Thứ tư, tiếp tục củng cố thị trường truyền thống, khai thác thị trường mới; tháo gỡ dứt điểm điểm nghẽn vướng mắc, khó khăn trong hợp tác với các đối tác nhất là với các đối tác ưu tiên, quan trọng; Bộ Ngoại giao cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương để thúc đẩy mạnh mẽ việc tiếp cận thị trường đối với hàng hóa, dịch vụ và đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam; tập trung quyết liệt mở các thị trường mới để đa dạng hóa đầu ra, giảm phụ thuộc vào một số thị trường.

Thứ năm, tạo đột phá về ngoại giao công nghệ, đổi mới sáng tạo; thu hút đầu tư, nguồn lực chất lượng cao về trí tuệ nhân tạo, năng lượng mới, công nghệ lõi phục vụ chuyển đổi mô hình tăng trưởng; đồng thời thiết lập công cụ giám sát để hiện thực hóa các cam kết, thỏa thuận quốc tế.

Thứ sáu, tập trung phát huy hiệu quả nguồn lực từ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đẩy mạnh công tác ngoại giao văn hóa, các cơ quan đại diện cần chủ động phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng các địa phương xây dựng thiết kế các chương trình xúc tiến văn hóa, du lịch phù hợp với từng địa bàn; đồng thời kết nối, khuyến khích kiều bào chuyển giao kỹ năng, tri thức, công nghệ, nguồn lực… góp phần phát triển lực lượng sản xuất mới trong nước. Trên cơ sở Nghị quyết của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới, Bộ Ngoại giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương xây dựng sớm trình Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ để thực hiện Nghị quyết.

Đối ngoại là mở đường, nhưng triển khai các thỏa thuận hợp tác là nhiệm vụ trực tiếp của các cơ quan, địa phương chủ trì. Các Bộ, ngành, địa phương phải có trách nhiệm xử lý đến cùng các vấn đề do mình chủ trì, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Ngoại giao với tư cách là cơ quan đầu mối rà soát, đôn đốc.

Thưa toàn thể các đồng chí,

Hơn 80 năm qua, Ngoại giao Việt Nam đã luôn có mặt trên tuyến đầu trong mọi thời khắc then chốt của Đất nước, xứng đáng với niềm tin mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó. Giai đoạn phát triển mới đang đặt ra yêu cầu mới, sứ mệnh mới. Ngoại giao không chỉ là bản lĩnh trong giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và chủ quyền quốc gia mà còn là năng lực chuyển hóa vị thế đối ngoại thành nguồn lực phát triển của đất nước.

Tôi đề nghị sau Hội nghị, mỗi cán bộ đối ngoại cần xác định mục tiêu xuyên suốt sau mỗi cuộc tiếp xúc, sau mỗi cuộc đàm phán, sau mỗi sáng kiến và sau mỗi chuyến thăm, phải tạo thêm được nguồn lực cho phát triển đất nước, củng cố thêm vị thế, uy tín của đất nước. Nếu mỗi chúng ta đều trả lời được câu hỏi đó bằng kết quả cụ thể thì Ngoại giao Việt Nam chắc chắn sẽ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình. Đó là trách nhiệm nặng nề nhưng rất vẻ vang của ngành Ngoại giao và cũng là cam kết trước Đảng, Chính phủ và Nhân dân. Như phương châm điều hành của Chính phủ là: “hành động, hành động và hành động; làm việc, làm việc và làm việc”, tôi đề nghị toàn ngành Ngoại giao cũng quán triệt tinh thần ấy, biến quyết tâm thành hành động để thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Xin chúc toàn thể các đồng chí mạnh khỏe, hạnh phúc, thành công. Chúc Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 thành công tốt đẹp.

Xin trân trọng cám ơn!