Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Chuyến công du của Tổng thống Emmanuel Macron ghi dấu ấn sâu sắc bởi nhiều yếu tố đặc biệt. Đây là lần đầu nguyên thủ một nước Tây Âu đến thăm Syria kể từ khi chính quyền mới lên nắm quyền, cũng là lần đầu một Tổng thống Pháp thăm Syria trong gần 20 năm qua. Chuyến công du mở ra giai đoạn mới cho mối quan hệ được xây dựng dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, bình đẳng, cùng có lợi. Nhân chuyến thăm, hai bên nhất trí bắt đầu quy trình trao đổi đại sứ thường trú giữa Damascus và Paris trong thời gian sớm nhất có thể, đánh dấu việc bình thường hóa trở lại các mối quan hệ ngoại giao.

Đây không phải lần đầu Pháp thể hiện sự quan tâm đặc biệt, cũng như nỗ lực đi đầu trong việc tăng cường quan hệ với chính quyền mới ở Damascus. Năm 2025, Tổng thống Emmanuel Macron là nguyên thủ đầu tiên tại Liên minh châu Âu (EU) trực tiếp đối thoại với Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa. Pháp cũng là quốc gia châu Âu đầu tiên đón tiếp ông Ahmed al-Sharaa tới thăm trên cương vị lãnh đạo Syria. Những bước đi nêu trên cho thấy Paris đang chủ động bình thường hóa quan hệ, xích lại gần Damascus.

Có nhiều nguyên nhân lý giải vì sao Pháp dành sự quan tâm đặc biệt cho Syria. Trước hết, đó là những lợi ích về mặt kinh tế. Trên tiến trình xây dựng lại đất nước sau hơn 10 năm bị tàn phá bởi vòng xoáy nội chiến đầy đau thương và mất mát, Syria đang tìm kiếm các đối tác quốc tế trong nhiều lĩnh vực như hàng không, du lịch, công nghiệp, nông nghiệp và ngân hàng. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp Pháp mở rộng sự hiện diện, tham gia tiến trình phục hồi kinh tế và tái thiết tại Syria.

Nhìn vào đoàn tháp tùng gồm nhiều nhà đầu tư và doanh nghiệp trụ cột của Pháp như Tập đoàn năng lượng Total và Tập đoàn vận tải biển CMA CGM, có thể thấy, thúc đẩy hợp tác kinh tế cũng là một trong những mục tiêu hàng đầu mà Tổng thống Macron hướng tới khi đến thăm Syria lần này. Với hàng loạt thỏa thuận hợp tác và bản ghi nhớ được ký kết giữa hai nước, giới phân tích nhận định, chuyến công du của “ông chủ” Điện Elysee đã đạt mục tiêu đề ra. Các thỏa thuận trải rộng trên nhiều lĩnh vực then chốt như hạ tầng, giao thông, logistics, tài chính, văn hóa và bảo tồn di sản là những “viên gạch” đầu tiên, đặt nền móng vững chắc cho sự tham gia sâu rộng của Pháp vào tiến trình tái thiết Syria.

Cùng với kinh tế, việc củng cố chỗ đứng trên bàn cờ chiến lược Syria nói riêng và Trung Đông nói chung cũng là vấn đề Paris quan tâm. Nỗ lực mở rộng ảnh hưởng được thúc đẩy khi vai trò của Pháp trên trường quốc tế suy giảm, nhất là tại châu Phi - vốn được coi là “sân sau” của Paris trong nhiều thập niên. Mức độ căng thẳng giữa Pháp và một số nước châu Phi bị đẩy lên cao đến mức mới đây, chính quyền quân sự Burkina Faso tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Paris. Sự xói mòn ảnh hưởng tại Lục địa Đen đã để lại khoảng trống lớn đối với vị thế của Pháp trên trường quốc tế, buộc nước này tìm hướng đi mới để bù đắp.

Trong bối cảnh đó, tăng cường ảnh hưởng tại Syria được xem là bước đi cần thiết để Pháp củng cố vị thế tại Trung Đông. Với vị trí địa chiến lược quan trọng, nằm ở bờ đông Địa Trung Hải, giáp ranh với năm quốc gia Trung Đông và là nơi giao thoa của ba lục địa Á-Âu-Phi, Syria không chỉ là mắt xích quan trọng định hình cục diện chính trị khu vực, mà còn là cửa ngõ giao thương kết nối Trung Đông và châu Âu.

Nhìn từ khía cạnh khác, quan hệ giữa Pháp và Syria là mối quan hệ “có đi có lại”. Đối với Syria, việc đón tiếp Tổng thống Pháp tới thăm đánh dấu một cột mốc đối ngoại của đất nước. Trong bối cảnh Damascus đang tìm cách tái hòa nhập vào dòng chảy quốc tế và xây dựng lại đất nước sau nhiều năm bị bao vây, cấm vận, sự hỗ trợ từ các đối tác quốc tế như Pháp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Pháp là một trong những quốc gia đi đầu trong ủng hộ chính quyền mới tại Syria, đồng thời thúc đẩy nới lỏng các biện pháp trừng phạt tạo điều kiện cho Syria phục hồi kinh tế. Theo Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa, Pháp là một đối tác tin cậy có thể hỗ trợ Syria trong công cuộc tái thiết đất nước.

Chuyến công du của Tổng thống Emmanuel Macron đã mở ra cánh cửa hợp tác giữa Pháp và Syria trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những mục tiêu đã đề ra và viết nên một câu chuyện hợp tác thành công, hai nước sẽ còn phải vượt qua nhiều thách thức, nhất là khi tình hình an ninh tại Syria vẫn chưa hoàn toàn ổn định.