Nội lực nông thôn mới

Ở thôn Bản Chung, xã Yên Cường, tuyến đường bê tông dài 100 m, rộng 3 m, dày 12 cm hoàn thành với 30 tấn xi măng Nhà nước hỗ trợ, cùng ngày công, vật liệu, máy móc của cán bộ, lực lượng vũ trang và người dân trực tiếp thi công. Tại thôn Cụm Nhùng, hơn 180 người cùng phát quang, san gạt, sửa chữa, mở rộng 3 km đường liên xóm. Từ những việc làm cụ thể, tinh thần “Nhà nước và Nhân dân cùng làm” đã trở thành động lực xây dựng nông thôn mới.

Cán bộ, nhân dân thôn Bản Khun, xã Bằng Lang tổng vệ sinh, chỉnh trang các tuyến đường và khuôn viên Nhà văn hóa thôn, tạo cảnh quan sáng - xanh - sạch - đẹp.

Báo cáo 6 tháng đầu năm 2026 của Hội Nông dân tỉnh cho thấy sức mạnh ấy được lượng hóa rõ nét. Các cấp Hội đã vận động hội viên đóng góp trên 2,4 tỷ đồng, gần 45.000 ngày công, hiến 67.785 m2 đất; tham gia sửa chữa, làm mới 218 km đường bê tông, 221 km kênh mương và 41 cầu, cống. Đằng sau những con số là sự đồng thuận và tinh thần trách nhiệm của người dân với cộng đồng.

Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Chu Thị Ngọc Diệp cho biết: “Yếu tố cốt lõi trong xây dựng nông thôn mới là khơi dậy nội lực trong mỗi người dân, để bà con không chỉ góp công, góp sức mà còn chủ động lựa chọn mô hình sản xuất, cách làm phù hợp với thực tế. Khi người dân được tham gia bàn bạc, quyết định và trực tiếp hưởng lợi từ kết quả mình tạo ra, các phong trào sẽ có sức sống bền vững và lan tỏa sâu rộng hơn”.

Sau sắp xếp, sáp nhập thôn, tổ dân phố, tinh thần làm chủ của cộng đồng được phát huy từ những việc thiết thực ở cơ sở. Ở thôn Thượng, xã Bằng Lang, người dân trực tiếp bàn, góp ý, biểu quyết hương ước, quy ước; đồng thời rà soát nét đẹp văn hóa cần giữ, hủ tục cần bỏ và trao đổi cách phòng ngừa thông tin xấu, độc, lừa đảo trên mạng. Từ những cuộc họp dân, quyền làm chủ từng bước chuyển thành nền nếp tự quản, góp phần xây dựng cộng đồng chủ động, trách nhiệm và gắn kết.

Sản xuất là nơi vai trò chủ thể của người dân thể hiện trực tiếp nhất. Tại thôn Phìn Sảng, xã Minh Tân, từ thực tế nguồn nước không bảo đảm cho sản xuất lúa, 10 hộ dân đã mạnh dạn chuyển diện tích lúa kém hiệu quả sang trồng bí nếp và dưa chuột. Vụ vừa qua, mô hình đạt khoảng 35 tấn; giá dưa chuột từ 7.000 - 14.000 đồng/kg, bí nếp 5.000 - 9.000 đồng/kg. Hiệu quả cao hơn độc canh cây lúa, người dân chủ động xuống giống vụ thứ ba trong năm.

Điểm đáng chú ý là chính quyền không làm thay người dân. Chủ tịch UBND xã Minh Tân Vi Quang Ngọc cho biết: “Xã đã hỗ trợ kết nối đơn vị bao tiêu, hướng dẫn kỹ thuật, tháo gỡ khó khăn phát sinh, còn quyết định lựa chọn cây trồng, tổ chức sản xuất và mở rộng mô hình thuộc về người dân. Khi bà con thấy hiệu quả từ chính quyết định của mình, người dân sẽ chủ động mở rộng sản xuất, tìm hướng đi mới và tích cực tham gia những việc chung của cộng đồng”.

Tinh thần chủ động ấy cũng thể hiện trong liên kết sản xuất. Tại thôn Mã Hồng, xã Nghĩa Thuận, các hộ chăn nuôi bò lai tự nguyện thành lập tổ hợp tác, cùng nhau chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật, con giống, nguồn thức ăn, phòng chống dịch bệnh. Từ những hộ sản xuất riêng lẻ, liên kết tạo thêm sức mạnh để giảm chi phí, nâng chất lượng đàn vật nuôi, nâng hiệu quả kinh tế. Đây là cách người dân tự tìm lời giải cho bài toán phát triển sản xuất thay vì trông chờ hoàn toàn vào hỗ trợ bên ngoài.

6 tháng đầu năm, toàn tỉnh có 111.500 hội viên đăng ký danh hiệu nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi; các hộ sản xuất, kinh doanh giỏi hỗ trợ, hướng dẫn kỹ thuật cho hơn 3.200 hộ nghèo. Hội Nông dân các cấp hỗ trợ thành lập 2 hợp tác xã, 5 tổ hợp tác; toàn tỉnh hiện có 321 hợp tác xã và tổ hợp tác, thu hút gần 3.700 hộ hội viên, nông dân tham gia.

Bảo vệ môi trường đang chuyển từ phong trào sang thói quen cộng đồng. Hội Nông dân tỉnh tổ chức 16 hội nghị, hướng dẫn 1.600 hội viên phân loại, xử lý rác hữu cơ thành phân bón tại nguồn; cung ứng hơn 3.000 gói chế phẩm xử lý rác thải nông nghiệp. Cùng với đó, 135 mô hình bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu được duy trì, từ những việc làm cụ thể, trách nhiệm giữ gìn môi trường đang dần trở thành nền nếp tự quản, góp phần làm nên những miền quê xanh, sạch và đáng sống.

Xây dựng nông thôn mới, vì thế, không chỉ là xây thêm một con đường, một công trình hay hoàn thành một tiêu chí. Giá trị bền vững nằm ở chỗ người dân chủ động từ việc của gia đình đến việc chung; từ lựa chọn cây trồng, vật nuôi đến giữ gìn đường làng, môi trường sống và xây dựng cộng đồng tự quản. Khi người dân thực sự bàn, làm, quyết định và hưởng lợi, nông thôn mới không còn là chương trình triển khai xuống cơ sở, mà trở thành quá trình người dân tự mình kiến tạo cuộc sống tốt hơn trên chính quê hương mình.

Bài, ảnh: Hảo Lê