Nắng nóng kỷ lục tại châu Âu: Thiệt hại khó đong đếm

Các đợt nắng nóng liên tiếp đã thiêu đốt châu Âu kể từ tháng 5, kéo theo tình trạng hạn hán và những vụ cháy rừng nghiêm trọng. Gần 120 triệu người sinh sống tại nhiều khu vực của châu Âu trải qua tháng 7 nóng nhất từng được ghi nhận. Tại Pháp, nhiệt độ trung bình cao hơn 3,8 độ C so với mức nhiệt giai đoạn 1991-2020.

Pháp và Tây Ban Nha cũng chứng kiến tình trạng hạn hán kỷ lục, cùng với các vụ cháy rừng nghiêm trọng. Viện Nghiên cứu tác động khí hậu Potsdam (PIK) cảnh báo, nếu nhiệt độ toàn cầu tăng khoảng 3,6 độ C vào cuối thế kỷ này, diện tích rừng bị cháy hằng năm tại châu Âu có thể tăng 192%, gấp xấp xỉ 3 lần mức hiện nay.

Thống kê cho thấy, từ đầu năm đến nay, có hơn 606.000ha rừng tại EU bị cháy rụi. Dữ liệu vệ tinh ghi nhận 7.783 vụ cháy rừng tại 25 trong tổng số 27 quốc gia thành viên EU. Đức, Tây Ban Nha, Síp và Slovakia đều ghi nhận diện tích cháy rừng ở mức kỷ lục. Đợt cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại của Tây Ban Nha thiêu rụi gần 44.000ha tại tỉnh Avila, gần thủ đô Madrid. Đám cháy rừng tại tỉnh Gironde của Pháp thiêu rụi gần 42.000ha, buộc hơn 220.000 người phải sơ tán. Ủy viên phụ trách khí hậu của EU, ông Wopke Hoekstra cảnh báo, thời tiết cực đoan của mùa hè này khiến các nước phải chấp nhận chi nhiều tiền hơn để xây dựng hàng rào phòng thủ nếu không muốn chịu tổn thất lớn hơn trong những năm tới.

Nắng nóng, hạn hán và cháy rừng gây thiệt hại lớn về người và của cho Lục địa già. Theo số liệu thống kê sơ bộ, số ca tử vong do nắng nóng, cháy rừng trong giai đoạn từ giữa tháng 6 đến giữa tháng 8 ở châu Âu là 32.000 người.

Thời tiết cực đoan cũng gây ra những tổn thương về mặt tâm lý cho con người. Theo nghiên cứu của Cơ quan giám sát OBESCA của Pháp, có tới 2,6 triệu người châu Âu đang mắc chứng “lo âu sinh thái”. Đây là trạng thái mang đến cho con người cảm giác bi quan, lo âu về sự tồn vong, cô lập xã hội và các cảm xúc tiêu cực do biến đổi khí hậu gây ra.

Về mặt tài chính, theo ước tính của các nhà kinh tế, những tổn thất do nắng nóng, hạn hán và cháy rừng sẽ khiến tăng trưởng GDP năm 2026 vốn đã khá chật vật của EU giảm 1%, tương đương 180 tỷ euro (208 tỷ USD). Giới bảo hiểm cảnh báo tổn thất GDP tích lũy tại các nước EU bị tổn thương nhất có thể lên tới 7% trong giai đoạn từ nay đến năm 2030.

Theo đánh giá của ngân hàng ING, chỉ riêng việc gián đoạn giao thông trên sông Rhine sẽ làm giảm 0,3 điểm phần trăm GDP của Đức trong năm nay. Còn ngân hàng MBH ước tính cứ mỗi tuần nhà máy điện hạt nhân lớn nhất Hungary phải ngừng hoạt động, GDP nước này sẽ mất 0,1 điểm phần trăm.

Hãng bảo hiểm Allianz của Đức dự báo, đợt nắng nóng kéo dài trong tháng 6 đã khiến GDP của cả châu Âu giảm 0,3 điểm phần trăm. Đến năm 2030, biến đổi khí hậu sẽ làm giảm khoảng 5-7% tốc độ tăng trưởng của các nền kinh tế chịu rủi ro cao nhất như Tây Ban Nha, Pháp và Italia.

Trong bối cảnh nền kinh tế Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) được dự đoán chỉ tăng trưởng 1% trong năm nay, mức tác động này là rất lớn. Không những vậy, chuyên gia kinh tế của Đại học Mannheim cho rằng, quy mô thiệt hại kinh tế đối với các quốc gia EU sẽ được bộc lộ đầy đủ sau nhiều năm nữa. Bởi vì, tác động kinh tế sẽ không ngừng gia tăng những năm sau đó do thời tiết cực đoan tác động xấu tới nhiều lĩnh vực kinh tế trong tương lai.

Tình trạng nắng nóng, hạn hán nghiêm trọng và cháy rừng ngày càng lan rộng đang trở thành một nỗi lo thường trực đối với người dân châu Âu. Giới chuyên gia cho rằng, bên cạnh tăng cường lực lượng chữa cháy, Lục địa già cần nâng cao năng lực phòng ngừa, dự báo sớm trước những diễn biến khó lường của biến đổi khí hậu.