Mỹ tuyên bố đạt thỏa thuận tăng hiện diện quân sự tại Greenland

Một khu dân cư trên đảo Greenland, Đan Mạch. Ảnh: Reuters

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ có quyền tiếp cận, đặt căn cứ và bay qua Greenland lâu dài nhằm phục vụ các mục tiêu an ninh. Các nước không thuộc NATO sẽ không được phép xây dựng căn cứ tại đây, trong khi những khoản đầu tư nhạy cảm của các đối thủ của Mỹ cũng sẽ bị hạn chế.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết các điều khoản này vẫn có hiệu lực nếu Greenland trở thành quốc gia độc lập.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố thỏa thuận này mang lại cho Mỹ khả năng lâu dài để bảo đảm an ninh và đáp ứng các nhu cầu khác tại Greenland. Trong khi đó, ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng nó giải quyết những vấn đề an ninh mà Washington quan tâm.

Văn phòng Thủ tướng Đan Mạch cho biết thỏa thuận sẽ củng cố an ninh ở Bắc Đại Tây Dương và Bắc Cực. Lãnh đạo Đan Mạch, Greenland và Mỹ dự kiến ký văn kiện tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tuần tới. Thỏa thuận vẫn cần được quốc hội Đan Mạch và Greenland xem xét, phê chuẩn.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen cho rằng thỏa thuận ghi nhận lợi ích của Greenland và vị thế của hòn đảo trong hợp tác quốc tế. Greenland - lãnh thổ tự trị của Đan Mạch - có khoảng 56.000 dân và nằm ở vị trí chiến lược giữa Bắc Mỹ và châu Âu, với hơn 2/3 diện tích nằm trong Vòng Bắc Cực.

Thỏa thuận được hình thành sau nhiều tháng đàm phán giữa Mỹ, Đan Mạch và Greenland. Trước đó, ông Donald Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ cần kiểm soát Greenland vì lý do an ninh, đồng thời không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để đạt mục tiêu. Những tuyên bố này vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Đan Mạch và Greenland, nơi nhiều người ủng hộ mục tiêu giành độc lập.

Mỹ hiện đã có quyền tiếp cận và sử dụng cơ sở quân sự tại Greenland theo thỏa thuận với Đan Mạch từ năm 1951. Căn cứ Pituffik ở phía tây bắc đảo đóng vai trò quan trọng trong cảnh báo tên lửa, phòng thủ và giám sát không gian. Tuy nhiên, chưa rõ thỏa thuận mới có cho phép Mỹ xây dựng thêm căn cứ hay không.

Theo Reuters, Imran Bayoumi, cựu quan chức Lầu Năm Góc và chuyên gia tại Atlantic Council, cho rằng nhiều lợi ích an ninh của Mỹ có thể đạt được thông qua ngoại giao mà không làm căng thẳng quan hệ với các đồng minh NATO. Thỏa thuận mới vì vậy cũng đặt ra yêu cầu khôi phục lòng tin giữa Washington với các đối tác châu Âu.