Mỹ siết thời hạn thị thực sinh viên quốc tế, khách trao đổi văn hóa và nhà báo

Quy định mới của Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) công bố ngày 16/7 thiết lập thời hạn cố định đối với thị thực F dành cho sinh viên quốc tế, J dành cho những người tham gia các chương trình trao đổi văn hóa đang làm việc tại Mỹ, và I dành cho các chuyên gia hoạt động trong lĩnh vực truyền thông/báo chí.

Các loại thị thực này hiện cho phép người được cấp thị thực ở lại Mỹ trong toàn bộ thời gian của chương trình học, chương trình trao đổi hoặc thời gian làm việc tại Mỹ. Chính sách mới, được gọi là quy định “thời hạn của tình trạng lưu trú”, sẽ giới hạn thời gian của thị thực sinh viên ở mức bằng số năm người được cấp thị thực theo học trong một chương trình cụ thể, với thời hạn tối đa là 4 năm.

Thị thực dành cho nhà báo, vốn hiện có thể kéo dài nhiều năm, sẽ bị giới hạn còn 240 ngày, hoặc 90 ngày đối với công dân Trung Quốc. Người sở hữu thị thực vẫn sẽ có quyền nộp đơn xin gia hạn thời gian lưu trú.

Quy định trên sẽ có hiệu lực sau 60 ngày kể từ khi được đăng tải trên Công báo Liên bang Mỹ (Federal Register) và sau khi hoàn tất quá trình xem xét của Quốc hội, có thể ảnh hưởng đến việc nhập học các chương trình đại học bắt đầu vào tháng 8 và tháng 9.

Động thái mới nhất này, nằm trong chiến dịch siết chặt chính sách nhập cư trên diện rộng do Tổng thống Donald Trump khởi xướng từ tháng 1/2025, được cho là sẽ tạo thêm nhiều trở ngại đối với sinh viên quốc tế, người lao động tham gia chương trình trao đổi và các nhà báo nước ngoài.

DHS giải thích cho những thay đổi này bằng lý do “sự gia tăng đáng kể” trong các nhóm thị thực nói trên. Cơ quan này cho biết Mỹ đã ghi nhận hơn 1,8 triệu lượt nhập cảnh theo diện thị thực sinh viên trong năm 2024, tăng 11% so năm trước đó.

Ngoài ra, Mỹ đã cấp thị thực cho hơn 500.000 khách trao đổi văn hóa và 37.300 nhân viên truyền thông trong tài khóa 2024, bắt đầu từ ngày 1/10/2023. DHS cho biết sự gia tăng đáng kể về số lượng người nhập cảnh này “gây thách thức đối với khả năng giám sát và quản lý của DHS đối với những người không định cư này trong thời gian họ ở Mỹ”.

Cơ quan này cũng lưu ý đã ghi nhận nhiều trường hợp cá nhân lưu trú tại Mỹ "trong nhiều thập kỷ" theo các loại thị thực nói trên.

Những người muốn kéo dài thời gian lưu trú vượt quá thời hạn cố định mới sẽ phải nộp đơn xin gia hạn với DHS hoặc rời Mỹ và nhập cảnh trở lại sau khi đi ra nước ngoài. Quy định mới đồng nghĩa với việc sinh viên tiến sĩ nước ngoài, những người thường mất khoảng 6 năm để hoàn thành chương trình học, sẽ phải nộp đơn xin gia hạn và đối mặt với nguy cơ bị từ chối ngay cả khi đang trong quá trình học tập.

Quy định này cũng sẽ khiến gần như tất cả sinh viên phải xin gia hạn nếu muốn tham gia chương trình đào tạo thực hành tùy chọn (OPT) cho phép sinh viên nước ngoài làm việc tại Mỹ trong thời gian tối đa 3 năm sau khi tốt nghiệp.

Quy định mới cũng sẽ giảm thời gian sinh viên nước ngoài được phép chuẩn bị rời khỏi Mỹ, chuyển trường hoặc thay đổi tình trạng cư trú sau khi tốt nghiệp xuống còn 30 ngày, thay vì 60 ngày như trước đây. Khi nộp đơn xin gia hạn tình trạng lưu trú, sinh viên cũng sẽ phải chứng minh thành tích học tập và khả năng tài chính ổn định.

Quy định sẽ cho phép chính phủ Mỹ loại bỏ những trường hợp có khả năng sử dụng thị thực sinh viên không đúng mục đích. Tuy nhiên, điều đó cũng có thể khiến nhiều sinh viên nước ngoài, đặc biệt là những người theo học chương trình sau đại học, cân nhắc lại việc lựa chọn Mỹ do lo ngại về khả năng hoàn thành chương trình hoặc làm việc tại nước này sau khi tốt nghiệp.

Theo tờ The Wall Street Journal, một phiên bản dự thảo của quy định này từng phải nhận sự chỉ trích từ các tổ chức như Hội đồng Giáo dục Mỹ. Trong các ý kiến gửi lên cơ quan quản lý, tổ chức này cảnh báo việc thiết lập thời hạn cố định đối với sinh viên và người tham gia chương trình trao đổi, đồng thời áp đặt các giới hạn thời gian không hợp lý đối với sinh viên quốc tế, sẽ gây tác động nghiêm trọng đến các cơ sở giáo dục, sinh viên quốc tế và toàn bộ nền kinh tế Mỹ.