Mami Melba và những hạt giống tình hữu nghị Việt Nam-Cuba

Đối với nhiều thế hệ người Việt từng học tập và công tác tại Cuba, Melba Hernández được trìu mến gọi là “Mami Melba”, cách xưng hô thân thương dành cho nữ Anh hùng Cuba.

Lễ kỷ niệm 105 năm Ngày sinh Nữ anh hùng Moncada Melba Hernández được tổ chức tại Hà Nội ngày 24-7. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Tại lễ kỷ niệm 105 năm Ngày sinh nữ Anh hùng Moncada Melba Hernández, do Đại sứ quán Cuba tại Việt Nam tổ chức tại Hà Nội ngày 24-7, những người từng gắn bó với Cuba lại có dịp nhắc về "Mami Melba", người phụ nữ đã dành trọn cuộc đời để vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Bà Melba Hernández và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh tư liệu của TTXVN

Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes phát biểu tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes cho biết, tưởng nhớ Melba cũng là dịp ghi nhận những đóng góp của nữ chiến sĩ cách mạng đã dành nhiều năm đồng hành cùng sự nghiệp giải phóng và xây dựng đất nước Việt Nam.

Theo Đại sứ, câu nói của Melba: “Có lẽ tôi là một người Việt Nam sinh ra ở Cuba” thể hiện chiều sâu tình cảm của bà với nhân dân Việt Nam, khi sự gắn bó ấy đã vượt qua khuôn khổ quan hệ giữa hai quốc gia để trở thành tình cảm giữa hai dân tộc.

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO) Phan Anh Sơn phát biểu tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam (VUFO) Phan Anh Sơn cho rằng bà Melba Hernández giữ một vị trí đặc biệt trong lịch sử quan hệ Việt Nam - Cuba.

“Nếu Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng tư lệnh Fidel Castro là những biểu tượng lớn của quan hệ Việt Nam - Cuba, thì Melba Hernández chính là chất keo, là sợi dây kết nối gắn bó nhân dân hai nước”, ông nói.

Theo ông Phan Anh Sơn, với nhiều thế hệ lưu học sinh Việt Nam tại Cuba, “Mami Melba” là cách gọi thân thương dành cho nữ Anh hùng Cuba, thể hiện sự gắn bó đặc biệt giữa nhân dân hai nước.

Việc Fidel Castro lựa chọn Melba làm Chủ tịch Ủy ban Cuba đoàn kết với miền Nam Việt Nam cho thấy vai trò quan trọng của bà trong phong trào ủng hộ Việt Nam tại Cuba.

Nhân dịp này, VUFO, Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba, Câu lạc bộ cựu lưu học sinh Việt Nam tại Cuba cùng các tổ chức thành viên đã phát động quyên góp ủng hộ nhân dân Cuba, huy động hơn 1,2 tỷ đồng (khoảng 46.000 USD) tính đến ngày 15-6.

Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Cuba Vũ Chí Công chia sẻ cảm nghĩ tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Cuba Vũ Chí Công cho rằng di sản lớn nhất Melba Hernández để lại là tình cảm dành cho Việt Nam vẫn tiếp tục hiện diện trong nhiều thế hệ người dân Cuba.

Theo ông, Melba giống như “một cái nam châm” tập hợp các lực lượng trong xã hội Cuba hướng về Việt Nam. Những “hạt giống” tình hữu nghị bà gieo trồng vẫn được duy trì trong nhiều gia đình, đặc biệt là thế hệ trẻ.

“Mami Melba, chúng con biết ơn Mami mãi mãi”, ông xúc động nói.

Ông cũng cho biết tinh thần đoàn kết của Melba còn lan tỏa ra ngoài Cuba. Trên cương vị Tổng Thư ký OSPAAAL và với tư cách một luật gia, bà từng tham gia đấu tranh tại Tòa án Bertrand Russell, lên án những tội ác trong cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam.

PGS.TS Nguyễn Viết Thảo, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nguyên Vụ trưởng Vụ châu Mỹ, Bộ Ngoại giao Nguyễn Xuân Phong chia sẻ tại lễ kỷ niệm. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Nguyên Vụ trưởng Vụ châu Mỹ, Bộ Ngoại giao Nguyễn Xuân Phong là một trong những người có nhiều năm tiếp xúc với Melba Hernández, từ khi ông làm việc tại Cơ quan đại diện Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại La Habana năm 1965.

Ông cho biết trong nhiều năm công tác tại Cuba, gần như tuần nào ông cũng gặp Melba tại các hội thảo hoặc tại nhà riêng của bà.

Theo ông Nguyễn Xuân Phong, với Việt Nam, Melba Hernández trước hết là nữ anh hùng của Cách mạng Cuba. Sau khi được Fidel Castro giao nhiệm vụ sáng lập và lãnh đạo Ủy ban Cuba đoàn kết với Việt Nam, bà đã trở thành người tổ chức, dẫn dắt phong trào đoàn kết, ủng hộ Việt Nam, đưa Ủy ban phát triển thành một phong trào có quy mô toàn quốc, thu hút sự tham gia của nhiều tổ chức chính trị, xã hội và cơ quan Cuba.

“Với sự tận tụy, tình cảm chân thành và sự cống hiến dành cho Việt Nam, bà đã trở thành một người mẹ Việt Nam trong lòng nhiều thế hệ”, ông Nguyễn Xuân Phong nhìn nhận.

Ông Nguyễn Nam Liên, con trai nhà ngoại giao, nhà báo Lý Văn Sáu, có nhiều năm tuổi thơ gắn bó với Cuba. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Tại lễ kỷ niệm, ông Nguyễn Nam Liên, con trai nhà ngoại giao, nhà báo Lý Văn Sáu - người từng là Phó trưởng Cơ quan đại diện Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Cuba, cũng xúc động chia sẻ những ký ức gia đình về Melba Hernández.

Ông cho biết cha mình là người bạn thân thiết của Melba trong những năm tháng công tác tại Cuba.

Ông kể, trước khi hai chị em ông rời Cuba trở về Việt Nam, Melba đã trao tặng hai món quà từ Fidel Castro: hai chiếc ba lô của người lính Cuba cùng những bộ quân phục được may đúng kích cỡ. Riêng bộ quân phục của ông có cấp hiệu của Tổng tư lệnh Fidel Castro.

Theo ông Nguyễn Nam Liên, món quà ấy gửi gắm mong muốn những người con đại diện cho miền Nam Việt Nam mang tinh thần chiến đấu của Cuba trở về tiếp tục cuộc đấu tranh cho đến ngày thắng lợi.

Cháu trai bà Melba Hernández, ông Manuel Enrique Montañé Enriquez. Ảnh: Kiều Thoan Thu

Chia sẻ những tư liệu gia đình về Melba Hernández, ông Manuel Enrique Montañé Enriquez, cháu trai bà, cho biết trong số những kỷ vật được lưu giữ có bức thư Tổng tư lệnh Fidel Castro gửi Melba trước khi bà sang Việt Nam nhận nhiệm vụ Đại sứ Cuba năm 1977.

Trong thư, Fidel Castro đánh giá sự có mặt của Melba tại Việt Nam có ý nghĩa quan trọng bởi bà am hiểu đất nước, từng nhiều năm gắn bó với cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam.

Bức thư cho thấy sự tin tưởng đặc biệt của Fidel Castro đối với người phụ nữ từng nhiều năm gắn bó với cuộc đấu tranh của nhân dân Việt Nam.