Lớp học đặc biệt ngày hè

Nghệ nhân Nguyễn Xuân Hữu hướng dẫn học viên học đàn Tính ở thôn Nà Lá, xã Minh Ngọc.

Đều đặn vào 20 giờ tối mỗi ngày, khi nhiều gia đình đã quây quần sau bữa cơm tối, nhà văn hóa thôn Nà Lá, xã Minh Ngọc lại rộn ràng tiếng đàn Tính xen lẫn với tiếng ve mùa hạ. Từ nhiều ngả đường, người già, thanh niên và trẻ nhỏ cùng mang theo niềm háo hức đến lớp. Lớp học được nghệ nhân Nguyễn Xuân Hữu phối hợp với UBND xã thực hiện từ đầu tháng 6. Mặc dù sinh năm 1990, anh Hữu đã có quá trình gắn bó lâu dài với hát Then suốt 15 năm nay và đạt nhiều giải thưởng, huy chương tại các chương trình liên hoan nghệ thuật trên cả nước.

Lớp học được anh Nguyễn Xuân Hữu truyền dạy từ những kiến thức nền tảng về nghệ thuật hát Then, đàn Tính đến kỹ năng thực hành. Từ cách cầm đàn, lên dây, bấm phím, gảy đúng nhịp, giữ tiết tấu đến kỹ thuật lấy hơi, nhả chữ khi hát Then đều được hướng dẫn tỉ mỉ. Bên cạnh đó, anh còn giới thiệu nguồn gốc, ý nghĩa nghệ thuật, truyền dạy một số làn điệu, bài Then cổ quen thuộc gắn với đời sống, lao động và sinh hoạt văn hóa của người Tày. Mỗi buổi học không chỉ là giờ luyện đàn, luyện hát mà còn là dịp để các học viên hiểu thêm về giá trị của di sản, từ đó thêm yêu và có ý thức gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Lớp học ở thôn Nà Lá có 20 thành viên, em nhỏ mới học tiểu học, có thanh niên, có cả những học viên U50. Họ đến lớp với một mong muốn chung giữ lời Then, tiếng đàn của dân tộc Tày. Trên cùng một hàng ghế, cậu bé Hoàng Minh Trí ngồi cạnh cô Nguyễn Thị Long, một giáo viên nghỉ hưu 56 tuổi. Khoảng cách tuổi tác gần nửa thế kỷ dường như biến mất khi tất cả cùng chăm chú theo từng nhịp gảy đàn, từng làn điệu Then của “thầy giáo” Hữu. Cô Long chia sẻ, từ nhỏ đã được nghe ông bà, cha mẹ hát Then nên những làn điệu ấy đã trở thành một phần ký ức. Khi biết xã mở lớp, dù đã nghỉ hưu, cô vẫn đăng ký tham gia với mong muốn hiểu rõ hơn và tự mình cất lên những câu Then đúng điệu của người dân tộc Tày.

Không chỉ truyền dạy một loại hình nghệ thuật dân gian, lớp học của anh Nguyễn Xuân Hữu đang góp phần nối dài mạch nguồn văn hóa dân tộc Tày bằng chính tình yêu và sự chủ động của người dân. Khi đó, di sản hát Then không còn nằm trong ký ức hay trên sân khấu mà đang hiện hữu trong đời sống thường nhật hàng ngày.

Lớp học tiếng Anh miễn phí tại thôn Thèn Pả giúp học sinh và người dân vùng cao tự tin hơn trong giao tiếp.

Nếu như những làn điệu Then mang đậm văn hóa dân tộc, hành trình học tập trong mùa hè ở vùng cao lại mang một sắc màu khác. Nơi địa đầu cực Bắc Tổ quốc, những lớp học tiếng Anh “0 đồng” đang từng ngày giúp trẻ em và người dân bản địa tự tin hơn trong giao tiếp, mở thêm cơ hội hội nhập từ chính bản làng của mình.

Tại xã Lũng Cú, hiện có 2 lớp dạy tiếng Anh miễn phí, có gần 60 học viên ở thôn Lô Lô Chải và thôn Thèn Pả tham gia. Những lớp học đặc biệt này được duy trì đều đặn vào mỗi dịp hè từ năm 2021 đến nay, trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều em nhỏ và người dân yêu thích ngoại ngữ.

Lớp học tại thôn Thèn Pả có 35 học viên, được duy trì vào các buổi tối từ 19 giờ 30 đến 21 giờ hằng ngày. Không chỉ trực tiếp giảng dạy, anh Sơn - một cá nhân kinh doanh trên địa bàn, còn kết nối các giáo viên nước ngoài và du khách quốc tế cùng tham gia đứng lớp, tạo cơ hội để học viên được thực hành giao tiếp trong môi trường gần gũi, sinh động.

Anh James Wilson, một du khách đến từ Anh đang có kỳ nghỉ dài tại Cao nguyên đá, biết đến lớp học nên đã tình nguyện tham gia giảng dạy. Đồng hành cùng các em trong thôn Thèn Pả, anh hướng dẫn phát âm, luyện giao tiếp và tổ chức nhiều trò chơi bằng tiếng Anh để tạo không khí sôi nổi. “Tôi mong muốn mang đến cho các em nhỏ cảm giác gần gũi, thân thiện để các em bớt rụt rè, mạnh dạn hơn khi giao tiếp. Nhìn các em ngày càng tự tin phát âm, hăng hái giơ tay phát biểu và chủ động trò chuyện, tôi rất phấn khởi”.

“Hello! Nice to meet you!” - lời chào bằng tiếng Anh được Giàng Mí Cường, 9 tuổi phát âm rõ ràng, dứt khoát khiến cả lớp vỗ tay động viên. Sự tự tin ấy là thành quả sau những buổi học đều đặn tại lớp học “0 đồng”. Cường phấn khởi: “Em rất thích đến lớp học tiếng Anh vì được học qua trò chơi, bài hát và nói chuyện với các thầy cô, các cô chú nước ngoài. Ban đầu em rất ngại, không dám nói, nhưng bây giờ em đã biết chào hỏi, giới thiệu tên mình và trả lời những câu hỏi đơn giản bằng tiếng Anh. Em sẽ cố gắng học thật tốt để sau này có thể nói chuyện với nhiều du khách đến Lũng Cú”.

Một lớp học mở cánh cửa hội nhập, một lớp học gìn giữ cội nguồn. Hai hành trình khác nhau nhưng cùng chung một đích đến gieo những hạt mầm tri thức, bồi đắp bản sắc và khơi dậy khát vọng vươn lên. Và những lớp học đặc biệt trên vùng cao sẽ tiếp tục sáng đèn, vun đắp những giá trị bền vững cho cộng đồng.

Bài, ảnh: Phạm Hoan