Liên hợp quốc nỗ lực cải cách vì tương lai

Những biện pháp cải cách đang được thúc đẩy thời gian qua nhằm tăng cường hiệu quả hoạt động của tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh, qua đó tiếp tục bảo đảm xây dựng tương lai bền vững cho nhân loại.

Đại hội đồng Liên hợp quốc mới đây đã thông qua việc sửa đổi quy định về hoàn trả phần ngân sách chưa sử dụng cho các quốc gia thành viên, nhằm giúp Liên hợp quốc ứng phó hiệu quả hơn tình trạng thiếu hụt tài chính kéo dài. Theo quyết định mới, trong thời gian thử nghiệm bốn năm, phần ngân sách chưa sử dụng sẽ chỉ được hoàn trả cho những quốc gia đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ đóng góp tài chính với Liên hợp quốc. Động thái trên nhằm giúp tổ chức đa phương quản lý nguồn lực ổn định và bảo đảm tính liên tục của các hoạt động, nhất là hoạt động gìn giữ hòa bình. Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres nhấn mạnh, đây là bước đi ý nghĩa của Liên hợp quốc. Trước kia, khoản ngân sách chưa sử dụng được hoàn trả cho tất cả các nước thành viên, kể cả những nước còn nợ đóng góp.

Thiếu ngân sách là một trong những thách thức lớn nhất mà Liên hợp quốc phải đối mặt thời gian qua. Ngân sách thường xuyên của Liên hợp quốc năm 2026 được phê duyệt ở mức 3,4 tỷ USD, giảm khoảng 7% so với năm 2025. Khoản ngân sách khiêm tốn này dự báo về một năm hoạt động khó khăn của Liên hợp quốc. Nguồn lực sụt giảm buộc tổ chức này phải ưu tiên viện trợ cho những trường hợp khẩn cấp nhất, trong khi nhu cầu nhân đạo toàn cầu đang ở mức cao. Người phụ trách ngân sách của Liên hợp quốc Chandramouli Ramanathan mới đây cảnh báo, nếu các quốc gia thành viên, nhất là các nước đóng góp lớn không sớm hoàn thành nghĩa vụ tài chính, Liên hợp quốc sẽ buộc phải tiếp tục trì hoãn một số khoản chi để bảo đảm đủ kinh phí tổ chức Tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, sự kiện thường niên quan trọng quy tụ lãnh đạo các nước trên thế giới tại New York, Mỹ.

Trước những thách thức toàn cầu ngày càng gia tăng, một cuộc cải tổ sâu rộng được xem là yêu cầu cấp bách giúp củng cố vai trò, vị thế của Liên hợp quốc. Liên hợp quốc đang đẩy mạnh triển khai sáng kiến UN80 về cải cách toàn diện. Sáng kiến này nhằm hướng đến cơ cấu, sắp xếp lại hoạt động trong hệ thống để nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời rà soát thực hiện các yêu cầu của các quốc gia thành viên. Có ý kiến cho rằng, tổ chức này có bộ máy hành chính cồng kềnh, chậm đưa ra quyết định và thiếu phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến đề nghị, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nên được mở rộng để mang tính đại diện nhiều hơn. Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ ủng hộ đề xuất trao ghế thường trực cho châu Phi trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, bởi đây là khu vực có các vấn đề đang chiếm phần lớn chương trình nghị sự của Hội đồng Bảo an. Trong khi đó, ông Antonio Guterres nhấn mạnh, châu Phi phải được đặt ở vị trí trung tâm trong các nỗ lực ứng phó những thách thức ngày càng lớn của thế giới. Theo ông, tình trạng châu Phi bị gạt ra ngoài các cơ chế ra quyết định và tài chính quốc tế cần phải được chấm dứt.

So với thời điểm khi Liên hợp quốc được thành lập vào năm 1945, tình hình thế giới hiện nay đã có nhiều thay đổi cơ bản. Cải tổ toàn diện Liên hợp quốc là yêu cầu khách quan xuất phát từ tình hình thực tiễn để tổ chức này tiếp tục giữ vững vai trò là “ngọn hải đăng” soi đường cho nhân loại hướng tới một thế giới hòa bình, hợp tác và phát triển thịnh vượng.