Lan tỏa giá trị văn hóa, khơi dậy hào khí dân tộc qua Lễ hội Nguyễn Trung Trực

Nghi lễ cổ truyền và tri ân sâu sắc

Phần lễ kỷ niệm 158 năm ngày mất của anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực được Ban tổ chức triển khai trang trọng trong hai ngày 6 và 7/10 tại phường Rạch Giá, tỉnh An Giang.

Trước ngày 26, 27, 28/8 âm lịch hằng năm, nhiều người đến trước chuẩn bị cho lễ giỗ “lớn nhất miền tây”. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Mở đầu cho chuỗi nghi lễ là Lễ thắp hương tại Bia ghi dấu địa điểm Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực bị giặc Pháp hành hình năm 1868, diễn ra lúc 14 giờ ngày 6/10 trước khu vực Bưu điện phường Rạch Giá.

Ngay sau đó, lúc 15 giờ, đoàn đại biểu dân, quân, chính Đảng tỉnh An Giang cùng các đoàn khách Trung ương và các tỉnh, thành phố bạn đã hội tụ về đình Nguyễn Trung Trực để dâng hương tri ân.

Điểm nhấn mang lại nhiều cảm xúc trong ngày khai hội là chương trình nghệ thuật khai mạc Lễ hội diễn ra lúc 20 giờ ngày 6/10 tại Quảng trường Đền tưởng niệm Anh hùng, liệt sĩ và người có công, tại phường Rạch Giá.

Hàng trăm người dân từ các nơi tự nguyện đến phục vụ tại Lễ hội. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Sáng 7/10, các nghi lễ cổ truyền như Thượng Đại kỳ, phần hương tế,... tiếp tục được duy trì nghiêm cẩn tại đình Nguyễn Trung Trực. Rạng sáng cùng ngày, lúc 6 giờ 30, Lễ dâng hương tại Công viên Tượng đài Nguyễn Trung Trực.

Đến 19 giờ tối 7/10, Đêm hội hoa đăng cầu quốc thái dân an rực rỡ sắc màu được khai hội tại Bến thả hoa đăng đường Nguyễn Công Trứ và Công viên Tượng đài, gởi gắm nguyện ước về sự bình yên, thịnh vượng cho quê hương.

Không gian lễ hội đa sắc màu, kết nối thế hệ trẻ

Không chỉ gói gọn trong các nghi lễ tâm linh, theo Ban tổ chức phần hội năm nay diễn ra sôi nổi, kéo dài từ cuối tháng 9 đến ngày 11/10 với hàng loạt hoạt động trải nghiệm, giải trí hấp dẫn.

Người dân niềm nở phục vụ thực khách. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Nhằm giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, từ ngày 4 đến 10/10, Bảo tàng tỉnh An Giang (cơ sở 1 và 2) tổ chức Triển lãm chuyên đề về thân thế, sự nghiệp của Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. Trong khi đó, Thư viện tỉnh sôi động với Cuộc thi “Theo dấu chân Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực” và Cuộc thi Rung chuông vàng “Nguyễn Trung Trực-Khí phách anh hùng dân tộc” diễn ra trong hai ngày 7 và 8/10.

Đáng chú ý, Liên hoan sân khấu thanh niên chủ đề “Khí phách người anh hùng dân tộc” lúc 18 giờ ngày 7/10 tại Nhà Thiếu nhi tỉnh An Giang sẽ là sân chơi nghệ thuật ý nghĩa, giúp các bạn trẻ thể hiện tấm lòng tri ân sâu sắc.

Song song đó, không gian văn hóa nghệ thuật dân gian cũng bừng sáng với Liên hoan Đờn ca tài tử và trích đoạn cải lương tỉnh An Giang lần thứ IV (từ ngày 1 đến 6/10). Người dân và du khách thập phương còn được thưởng thức trình diễn thư pháp, triển lãm ảnh nghệ thuật “An Giang-Đất nước-Con người”, múa Lân-Sư-Rồng, trưng bày sinh vật cảnh và các hoạt động thể thao sôi nổi như Giải Cúp các Câu lạc bộ Vovinam (từ 5 đến 8/10).

Động lực phát triển kinh tế-du lịch địa phương

Bên cạnh giá trị tâm linh và lịch sử, Lễ hội Nguyễn Trung Trực năm 2026 còn là cơ hội vàng để tỉnh An Giang quảng bá hình ảnh, thúc đẩy thương mại và du lịch.

Trước trong và sau Lễ hội, mọi người dân ược phục vụ miễn phí từ cơm, bánh, nước uống, võng... (Ảnh: QUỐC TRINH)

Tại Quảng trường Đền tưởng niệm Anh hùng, liệt sĩ và người có công, từ ngày 6 đến 11/10, Không gian trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng và hàng hóa thương mại của tỉnh diễn ra nhộn nhịp. Hoạt động kích cầu du lịch, xúc tiến thương mại gắn liền với lễ hội không chỉ thu hút hàng ngàn lượt khách tham quan, mua sắm mà còn góp phần kết nối tiêu thụ nông sản, sản phẩm địa phương. Ngoài ra, Không gian trưng bày tuyên truyền về biển đảo Việt Nam tại Công viên Tượng đài Nguyễn Trung Trực (diễn ra từ 29/9 đến 9/10).

Nhiều bạn trẻ về dự Lễ hội Nguyễn Trung Trực để tưởng nhớ vị anh hùng áo vải kiên trung. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Theo tài liệu từ Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang, Nguyễn Trung Trực tên thật là Nguyễn Văn Lịch (còn gọi là Quản Chơn, Quản Lịch), sinh năm 1838, tại Bình Nhật, huyện Cửa An, phủ Tân An (thuộc xã Bình Đức, huyện Bến Lức, tỉnh Long An cũ; nay là tỉnh Tây Ninh) trong một gia đình làm nghề chài lưới. Ông là người rất tinh thông võ nghệ, am hiểu sách thánh hiền, tính tình cương trực, giàu lòng yêu nước.

Khi thực dân Pháp xâm lược nước ta, ông được tuyển chọn vào đội nông binh dưới quyền chỉ huy của lãnh binh Trương Định. Năm 1861, thực dân Pháp tấn công thành Gia Định lần thứ 2, ông cùng đội nông binh tham gia bảo vệ Kỳ Hòa (Gia Định) dưới tướng Thống đốc quân Vụ đại thần Nguyễn Tri Phương. Sau khi thành Gia Định thất thủ lần thứ 2 (tháng 2/1861), ông tập hợp những người yêu nước có ý chí chống giặc ngoại xâm hoạt động kháng Pháp vùng Tây Nam Bộ gây cho thực dân Pháp nhiều tổn thất nặng nề. Tiêu biểu là trận chiến dùng hỏa công đốt cháy và nhấn chìm tiểu pháo hạm Hy vọng (L’Espérance) tại vàm Nhựt Tảo, huyện Bến Lức, tỉnh Long An. Sau chiến công “Hỏa hồng Nhựt Tảo”, ông được triều đình Huế phong làm Thành thủ úy Hà Tiên.

Chưa kịp về Hà Tiên nhậm chức thì Hà Tiên đã bị đánh chiếm, Nguyễn Trung Trực lui về Tà Niên (xã Vĩnh Hòa Hiệp, huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang cũ; nay là xã Châu Thành, tỉnh An Giang) tổ chức lực lượng tiến công tiêu diệt toàn bộ lính Pháp trú tại đồn Kiên Giang, làm chủ tỉnh lỵ trong 10 ngày. Sau đó, quân Pháp bắt được ông, đem về Sài Gòn thẩm vấn, khuyến dụ nhưng không thành công. Ngày 27/10/1868, quân Pháp đem Nguyễn Trung Trực về xử chém tại Rạch Giá. Khi đó ông mới 30 tuổi.

Sau khi Nguyễn Trung Trực bị xử chém, người dân đã thờ cúng ông tại đình thần Nam Hải, tại xóm chài trên bờ kênh ông Hiển, nay thuộc Vĩnh Thanh Vân, phường Rạch Giá. Đến năm 1891, đình thần Nam Hải mới được di dời về địa điểm hiện tại thuộc Vĩnh Thanh, phường Rạch Giá. Hằng năm, tại đình tổ chức lễ cúng giỗ ông là ngày 26, 27, 28/8 âm lịch. Dần dần, ngày cúng ông đã trở thành một lễ hội của đình.