Không gian mạng an toàn cho trẻ em

Tuy nhiên, thay vì “tách” hoàn toàn trẻ em khỏi mạng xã hội, nhiều chuyên gia đề xuất xây dựng không gian phù hợp với lứa tuổi để vừa bảo vệ, trang bị kỹ năng số cần thiết cho thế hệ trẻ.

Dù vẫn còn nhiều tranh cãi về tính hiệu quả, nhưng siết chặt quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội đang là xu hướng phổ biến tại nhiều nước. Sau khi Australia đi đầu triển khai lệnh cấm người dùng dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội hồi tháng 12/2025, nhiều nước đã đưa ra quyết định tương tự. Vừa qua, Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) trở thành quốc gia Arab đầu tiên ban hành lệnh cấm trẻ em dưới 15 tuổi tham gia mạng xã hội. Đáng chú ý, UAE yêu cầu các công ty triển khai cơ chế xác minh độ tuổi chặt chẽ thông qua định danh số và công nghệ trí tuệ nhân tạo. Hình thức tự khai báo tuổi sẽ không được chấp nhận.

Tại Đông Nam Á, Indonesia và Malaysia, những quốc gia tiên phong cấm trẻ em dưới 16 tuổi sở hữu tài khoản mạng xã hội. Chính phủ Malaysia cho biết, biện pháp này nhằm bảo vệ trẻ em trước các nội dung độc hại, tình trạng bắt nạt trên mạng và những tính năng được thiết kế để kích thích người dùng sử dụng nền tảng quá mức. Các công ty công nghệ sẽ phải bổ sung các lớp bảo vệ an toàn, xử lý tài khoản chưa đủ tuổi và xóa nội dung gây hại. Trong khi đó, nhiều nước châu Âu cũng xây dựng “tấm khiên” che chắn cho trẻ em trước rủi ro từ mạng xã hội. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết, nước này đang nỗ lực ban hành lệnh cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội vào tháng 12/2026.

Làn sóng siết chặt việc trẻ em dùng mạng xã hội dự kiến tiếp tục lan rộng trong thời gian tới, khi ngày càng nhiều quốc gia coi đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến sức khỏe tâm lý, an toàn trực tuyến và sự phát triển của trẻ em trong kỷ nguyên số. Ủy ban châu Âu (EC) vừa công bố kết quả khảo sát nêu rõ, thanh thiếu niên châu Âu dành trung bình khoảng 4,5 giờ mỗi ngày trong tuần, 6,1 giờ mỗi ngày cuối tuần cho các thiết bị kết nối internet. Trong đó có khoảng 14% sử dụng thiết bị điện tử 10 giờ mỗi ngày, nhiều hơn thời gian một ca làm việc tiêu chuẩn của người lớn. Gần 1/3 số người được hỏi chia sẻ rằng, mạng xã hội khiến họ cảm thấy căng thẳng, buồn bã hoặc bị cô lập. Chủ tịch EC Ursula von der Leyen nhấn mạnh, thực tế đáng lo ngại nêu trên là hồi chuông cảnh báo mạnh mẽ cho thấy EU không thể phớt lờ những tác động của mạng xã hội đối với sức khỏe tinh thần của giới trẻ.

Nhiều nhà phân tích khẳng định, mạng xã hội đang “tái định hình tuổi thơ” theo hướng tiêu cực, khi trẻ em chuyển từ môi trường vui chơi, vận động, tương tác ngoài đời thực sang “thế giới ảo” phụ thuộc vào điện thoại, khó kiểm soát và dễ gây nghiện. Vì vậy, việc tách hoàn toàn khỏi mạng xã hội sẽ giúp trẻ em tăng kết nối trực tiếp, tập trung học tập và phát triển những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

Một số chuyên gia cho rằng, lệnh cấm tuyệt đối có thể chưa phải giải pháp tối ưu. Nhiều nước trên thế giới đang nghiên cứu cách tiếp cận linh hoạt hơn.

Theo đó, Chính phủ Canada vừa trình một dự luật về an toàn số, đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, những nền tảng đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn đối với trẻ vị thành niên sẽ được xem xét miễn trừ. Dự luật hướng tới việc siết quản lý chatbot AI thông qua việc thành lập cơ quan quản lý kỹ thuật số có nhiệm vụ xây dựng và giám sát các tiêu chuẩn an toàn. Nhà nghiên cứu Brett Caraway tại Đại học Toronto (Canada) nhận định, thay vì chỉ hạn chế quyền truy cập, dự luật của Canada hướng đến tái thiết kế hệ sinh thái mạng xã hội theo hướng an toàn hơn cho trẻ em.

Trong bối cảnh công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo phát triển bùng nổ hiện nay, mạng xã hội tiềm ẩn rủi ro nhưng cũng là môi trường để trẻ em tìm kiếm thông tin, xây dựng kỹ năng số và kết nối xã hội. Để bảo vệ nhưng không kìm hãm quyền tiếp cận công nghệ cũng như nhu cầu học tập và phát triển của trẻ em, nhiều nước trên thế giới đang hướng đến các giải pháp cân bằng trong quản lý mạng xã hội.