Khẩn trương sắp xếp trường học

Sau sắp xếp, phường Minh Xuân giảm 13 trường mầm non, tiểu học, THCS công lập. Trong ảnh: Giờ thể dục giữa giờ tại Trường THCS Lê Quý Đôn, phường Minh Xuân.

Tuyên Quang là tỉnh miền núi, nhiều nơi có địa hình bị chia cắt mạnh, khoảng cách giữa các thôn bản xa xôi, giao thông gặp nhiều trở ngại, nhất là trong mùa mưa lũ. Nhiều năm qua, quy mô trường lớp ở cấp mầm non, tiểu học và trung học cơ sở còn nhỏ lẻ, phân tán. Tính bình quân mỗi trường mầm non chỉ có khoảng 235 trẻ, còn tiểu học và trung học cơ sở đạt khoảng 525 học sinh. Cùng với đó các điểm trường lẻ khiến nguồn lực đầu tư bị chia nhỏ, đội ngũ giáo viên bị phân tán, chất lượng dạy và học chưa thật sự đồng đều giữa các vùng.

Cùng với đó, việc sắp xếp lại trường, lớp học trên địa bàn tỉnh cũng gặp phải không ít những khó khăn, thách thức. Khi chuyển các điểm trường lẻ về trường chính, quãng đường di chuyển của học sinh xa hơn, tạo tâm lý lo lắng cho phụ huynh. Trong khi đó, hệ thống cơ sở vật chất tại nhiều trường chính chưa thể hoàn thiện đồng bộ ngay lập tức để tiếp nhận số lượng lớn học sinh, đặc biệt là hệ thống nhà ở bán trú, nhà ăn và công trình vệ sinh. Theo báo cáo tại Đề án phát triển giáo dục và đào tạo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang, giáo dục vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực biên giới vẫn đứng trước nhiều thách thức. Toàn tỉnh mới có 70,7% phòng học được kiên cố hóa, thấp hơn mức bình quân cả nước (89,6%); 1.803 điểm trường lẻ vẫn phân tán; nhiều trường còn thiếu phòng học bộ môn, khu nội trú, bán trú, nhà công vụ giáo viên và trang, thiết bị dạy học. Cùng với đó nếu việc bố trí cán bộ, giáo viên nếu không hợp lý sẽ dẫn đến thiếu, thừa cục bộ tại các cơ sở giáo dục…

Trước thực trạng đó, tỉnh Tuyên Quang quán triệt sâu sắc quan điểm không thực hiện cơ học, máy móc hay dồn ép tiến độ bằng mọi giá. Tỉnh lựa chọn cách làm cẩn trọng, lấy người học làm trung tâm và bảo đảm tuyệt đối quyền được đến trường của mọi học sinh. Các ngành chức năng đã tiến hành khảo sát toàn diện từng địa bàn, đánh giá kỹ lưỡng điều kiện địa lý, giao thông, cơ sở vật chất và quy mô dân số trước khi ban hành phương án sắp xếp, bố trí lại trường, lớp học theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Công tác dân vận, đối thoại trực tiếp với Nhân dân được tăng cường nhằm tạo sự đồng thuận sâu rộng từ cơ sở.

Đồng chí Vũ Văn Dũng, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Phương án sắp xếp được tính toán rất kỹ dựa trên điều kiện thực tế của tỉnh và mỗi địa phương. Nhiều phụ huynh ban đầu lo sau sắp xếp con em mình phải đi học xa, nhưng khi được chính quyền địa phương, nhà trường tuyên truyền, giải thích về điều kiện học tập tốt hơn tại trường chính, phụ huynh đã đồng tình ủng hộ.

Tại xã biên giới Thanh Thủy, từ 5 trường sau sắp xếp chỉ còn 1 trường mầm non, 1 trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS và 1 trường THPT. Tuy nhiên sau sắp xếp số lượng cán bộ quản lý thừa so với quy định và ngành giáo dục, chính quyền địa phương đã có phương án điều chuyển, bố trí hợp lý, tránh xáo trộn hay ảnh hưởng đến công tác quản lý, dạy học. Cô giáo Đào Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS Thanh Thủy cho biết: Các thầy cô giáo đều đã nhận thức đầy đủ về tinh thần, chủ trương sắp xếp trường lớp học vì mục tiêu phát triển bền vững và để tập trung nguồn lực, nhân lực phát triển giáo dục và đào tạo.

Lãnh đạo xã Đồng Văn kiểm tra công tác sắp xếp trường học trên địa bàn và cơ sở vật chất, trường lớp học chuẩn bị cho năm học mới. Ảnh: Dương Dìn

Thực hiện theo chỉ đạo của Trung ương, tỉnh Tuyên Quang đã khẩn trương chỉ đạo, thực hiện sắp xếp lại các cơ sở giáo dục cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiện nay. Ngày 31/7/2026, UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Phương án số 158/PA-UBND về tổng thể sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông, thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh. Phương án đặt ra mục tiêu giảm từ 30% trở lên số đầu mối cơ sở giáo dục công lập toàn tỉnh trước ngày 30/8/2026. Kết quả thực hiện cho thấy sự quyết liệt vượt bậc: toàn tỉnh giảm từ 1.063 cơ sở xuống còn 578 cơ sở, tương ứng tỷ lệ giảm 45,6%. Trong đó, trường mầm non giảm 50,6%, trường tiểu học giảm 66,7%, trường trung học cơ sở giảm 70%, các trung tâm giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp giảm 66,7% đầu mối quản lý.

Điểm đột phá trong đợt sắp xếp này là việc áp dụng linh hoạt hai mô hình quản trị hiện đại: Trường một cấp học quy mô lớn và Trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn. Mô hình mới vận hành theo cấu trúc gồm một điểm trường chính và các phân hiệu, sử dụng chung bộ máy hành chính - nhân sự, tài chính và tài sản. Cách làm này vừa giữ ổn định quy mô học sinh tại các phân hiệu lẻ để tránh rào cản di chuyển, vừa giảm mạnh biên chế quản lý gián tiếp nhằm tập trung nguồn lực cho biên chế trực tiếp giảng dạy.

Theo báo cáo của ngành Giáo dục và Đào tạo tỉnh, có thời điểm toàn tỉnh còn thiếu hơn 2.000 giáo viên. Việc này đã ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng dạy và học, chính vì thế việc sắp xếp cơ sở giáo dục, thực hiện linh động trong điều chuyển giáo viên hay tổ chức dạy học giữa điểm trường chính và các phân hiệu sẽ giúp tiết kiệm biên chế, tổ chức dạy học phù hợp và hiệu quả hơn. Thầy giáo Ma Văn Tuân, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Năng Khả, xã Nà Hang cho biết, sau khi sắp xếp sáp nhập giữa trường tiểu học và THCS, cơ sở vật chất tập trung hơn, việc bố trí giáo viên hợp lý nên trường không còn tình trạng thiếu cán bộ, giáo viên và nhân viên nữa. Đó là những điều kiện thuận lợi tạo động lực để nhà trường nâng cao chất lượng giáo dục trong thời gian tới.

Việc chuyển trọng tâm từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị phát triển giáo dục hiện đại trên nền tảng số là chìa khóa then chốt. Ngành Giáo dục đang tập trung tối đa cho công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực quản lý và trình độ chuyên môn cho đội ngũ nhà giáo, đáp ứng với yêu cầu đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Song song với tái cấu trúc bộ máy, bài toán sắp xếp đội ngũ cán bộ, giáo viên dôi dư sau sáp nhập được địa phương giải quyết thấu đáo, nhân văn. Cán bộ quản lý dôi dư được phân công nhiệm vụ phụ trách các phân hiệu, chuyển đổi sang công chức chuyên trách giáo dục cấp xã, hoặc điều hòa biên chế cho những vùng còn thiếu. Việc điều động, biệt phái giáo viên dạy liên trường giúp giải quyết triệt để tình trạng thừa thiếu cục bộ theo môn học.

Đồng chí Ngô Tuấn Anh, Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội phường Minh Xuân cho biết: Là một trong những phường có nhiều trường học nên phòng đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền về phương án sắp xếp trường lớp học cho phù hợp. Theo đó, sau khi sắp xếp toàn phường còn 9/22 trường mầm non, tiểu học, THCS công lập, so với thời điểm 1-7-2025 giảm 13 trường, đạt tỷ lệ 59,09%. Cùng với việc sắp xếp, giảm các trường học thì phương án về bố trí cán bộ quản lý, giáo viên cũng đang được thực hiện khẩn trương để đi vào vận hành ngay, chuẩn bị sẵn sàng cho năm học mới 2026 - 2027.

Khi thực hiện sắp xếp các cơ sở giáo dục, các địa phương đều đã xây dựng phương án chi tiết và lộ trình rõ ràng để giải quyết bài toán dôi dư sau sáp nhập. Bản thân các cán bộ quản lý như Hiệu trưởng, Hiệu phó hay các thầy cô giáo đều ý thức rõ trách nhiệm, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mới được tổ chức phân công, cống hiến hết mình dù ở bất cứ đâu. Với sự vào cuộc đồng lòng của cả hệ thống chính trị cùng tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhà giáo chắc chắn sẽ tạo nên động lực mạnh mẽ để giáo dục Tuyên Quang bước vào năm học mới với diện mạo mới tinh gọn hơn với những mục tiêu về nâng cao hiệu quả quản trị và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Bài, ảnh: Huy Hoàng