Israel và Mỹ thúc đẩy phi quân sự hóa Gaza

Israel và Mỹ cùng hợp tác giải quyết các nhu cầu cấp thiết về cơ sở hạ tầng, nước sạch, vệ sinh và y tế công cộng tại Gaza. Ảnh: Reuters

Thỏa thuận được đưa ra sau cuộc gặp giữa ông Netanyahu và ông Kushner tại Jerusalem, với sự tham dự của Nickolay Mladenov, đại diện cấp cao về Gaza của Hội đồng Hòa bình do Mỹ đứng đầu.

Theo thỏa thuận, một nhóm sẽ tập trung vào việc giải giáp và phi quân sự hóa Gaza, trong khi nhóm còn lại xử lý các vấn đề liên quan đến vệ sinh, nước sạch và sức khỏe cộng đồng.

Việc hai nhóm công tác được thành lập cho thấy Washington và Tel Aviv đang tìm cách chuyển các mục tiêu chính trị của kế hoạch Gaza thành những bước triển khai cụ thể trên thực địa. Tuy nhiên, vấn đề cốt lõi vẫn là trình tự giữa phi quân sự hóa, rút quân và tái thiết Gaza – những nội dung mà Israel và Hamas hiện có quan điểm khác biệt sâu sắc.

Israel khẳng định việc phi quân sự hóa phải được hoàn tất trước khi bắt đầu tái thiết. Ông Netanyahu trước đó tuyên bố Israel sẽ không rút quân cho đến khi Hamas bị giải giáp hoàn toàn, đồng thời bác bỏ khả năng thành lập một nhà nước Palestine tại Dải Gaza hoặc Bờ Tây.

Trả lời báo giới sau cuộc gặp với ông Netanyahu, ông Kushner bày tỏ lạc quan rằng tiến trình có thể sớm đạt kết quả. Theo ông, những bước đi đầu tiên có thể được triển khai trong vòng 30 ngày, tiếp đó là quá trình thu hồi vũ khí và xử lý hệ thống đường hầm trong khoảng 60-90 ngày.

Ông Kushner đồng thời cảnh báo Hamas sẽ phải đối mặt với sức ép lớn hơn nếu không thực hiện các cam kết, trong đó Israel có thể nhận thêm sự hậu thuẫn từ Mỹ và các bên khác. Theo ông, Washington sẽ không ủng hộ tái thiết Gaza cho đến khi khu vực này được phi quân sự hóa, song vẫn bảo đảm quyền tự vệ của Israel trước các mối đe dọa an ninh.

Những tuyên bố trên được đưa ra sau khi ông Kushner có cuộc gặp hiếm hoi với lãnh đạo Hamas Khalil al-Hayya tại Ai Cập. Đây là một phần trong nỗ lực của Mỹ nhằm thúc đẩy lệnh ngừng bắn và tìm kiếm một khuôn khổ chính trị cho Gaza sau chiến tranh. Ông Kushner mô tả cuộc hội đàm là thân mật, nhưng nhấn mạnh rằng mọi thỏa thuận chỉ có ý nghĩa khi được cụ thể hóa bằng hành động.

Trong khi đó, Hamas tiếp tục duy trì lập trường khác với Israel về vấn đề giải giáp. Khaled Qaddoumi, đại diện Hamas tại Iran, cho biết nhóm này ủng hộ các mục tiêu chung như ngừng bắn và chấm dứt chiến tranh, nhưng kháng chiến vũ trang sẽ tiếp tục chừng nào sự chiếm đóng của Israel còn tồn tại. Hamas cũng đặt câu hỏi về khả năng Washington gây sức ép buộc Israel thực hiện các cam kết.

Việc Israel và Mỹ thành lập các nhóm công tác mới có thể được xem là bước đi nhằm thu hẹp khoảng cách giữa mục tiêu chính trị và khả năng triển khai thực tế. Dù vậy, chừng nào Israel vẫn đặt yêu cầu giải giáp Hamas trước rút quân và tái thiết, trong khi Hamas yêu cầu Israel rút quân trước khi từ bỏ vũ khí, bài toán Gaza vẫn đứng trước một nút thắt lớn về trình tự thực hiện.