Israel siết quy định sử dụng AI trong hành nghề luật

Theo văn bản hướng dẫn cập nhật do Ủy ban Đạo đức Quốc gia thuộc Hiệp hội Luật sư Israel công bố ngày 17/9, AI có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ kỹ thuật, song trách nhiệm pháp lý và nghề nghiệp cuối cùng vẫn thuộc về luật sư. Israel hiện có khoảng 100.000 luật sư.

Quy định đặc biệt đề cập tới tác nhân AI (AI agent) - các hệ thống có khả năng hoạt động với mức độ tự chủ nhất định, như lập kế hoạch công việc, lựa chọn công cụ và tương tác với các hệ thống bên ngoài mà không cần con người liên tục can thiệp. Theo Ủy ban, mức độ tự chủ của AI càng cao thì rủi ro về đạo đức, nghề nghiệp và thủ tục pháp lý càng lớn.

Theo đó, AI agent không được tự quyết định những vấn đề liên quan tới đại diện khách hàng, cung cấp tư vấn pháp lý độc lập, soạn và nộp văn bản tố tụng, gửi tài liệu có giá trị ràng buộc hoặc tự thúc đẩy một thủ tục pháp lý. Tuy nhiên, luật sư vẫn có thể sử dụng các hệ thống này để thực hiện những công việc kỹ thuật có phạm vi rõ ràng, có thể kiểm tra và đảo ngược, trên cơ sở quyết định trước của con người và dưới sự giám sát phù hợp.

Một nội dung quan trọng khác liên quan tới bảo mật thông tin khách hàng. Luật sư được yêu cầu không đưa các thông tin mật, dữ liệu cá nhân, hồ sơ vụ việc, thư điện tử, dữ liệu thương mại hoặc y tế vào các nền tảng AI mở nếu không thể bảo đảm thông tin được bảo vệ theo yêu cầu nghề nghiệp. Việc đơn giản xóa tên hoặc một số thông tin nhận dạng cũng chưa được coi là đủ, do dữ liệu có thể được đối chiếu để xác định lại danh tính.

Ngay cả khi sử dụng hệ thống AI khép kín, các hãng luật vẫn phải đánh giá cách thức lưu trữ dữ liệu, quyền truy cập, mã hóa, nhật ký hoạt động và khả năng kết nối với các hệ thống khác. Nếu sử dụng nền tảng của nhà cung cấp bên ngoài, luật sư phải kiểm tra các cam kết về không chia sẻ dữ liệu cho bên thứ ba, không sử dụng thông tin khách hàng để huấn luyện mô hình nếu chưa được phép và bảo đảm cơ chế xóa, lưu giữ cũng như kiểm soát truy cập dữ liệu.

Hiệp hội Luật sư Israel cũng cảnh báo về hiện tượng AI “ảo giác” (hallucination), trong đó hệ thống có thể tạo ra các phán quyết, trích dẫn hoặc nguồn pháp lý không tồn tại nhưng có hình thức thuyết phục. Do đó, mọi nội dung do AI tạo ra phải được luật sư kiểm tra trước khi sử dụng.

Ủy ban nhấn mạnh luật sư chịu trách nhiệm trực tiếp đối với mọi tư vấn, lập luận, văn bản và tài liệu tố tụng được thực hiện bởi mình hoặc thông qua AI. Việc tuân thủ các hướng dẫn về AI sẽ là một căn cứ quan trọng để đánh giá luật sư đã hành xử phù hợp về mặt đạo đức nghề nghiệp, trong khi vi phạm có thể được xem là dấu hiệu cho thấy luật sư chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ này.