Iran tìm lối mở tại Hormuz giữa sức ép kinh tế

Eo biển Hormuz là một điểm nghẽn quan trọng đối với hoạt động thương mại và xuất khẩu năng lượng của Iran. Ảnh: Reuters

Phát biểu ngày 15-8, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết giá cả trong nước tăng cao do chi phí gia tăng trong khi nguồn thu của chính phủ giảm, đặc biệt từ xuất khẩu dầu mỏ.

“Các nguồn thu đều đã giảm mạnh. Trước đây Iran có thể bán dầu, nhưng giờ điều đó không còn thực hiện được”, ông Pezeshkian nói, theo truyền thông Iran.

Theo Tổng thống Iran, chuỗi cung ứng hàng hóa vào nước này cũng bị ảnh hưởng. Việc phải chuyển sang các lộ trình thay thế làm tăng chi phí logistics, kéo giá hàng hóa lên cao.

Sản xuất trong nước cũng chịu thiệt hại đáng kể. Ông Pezeshkian cho biết nhiều nhà máy bị hư hại hoặc phá hủy trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel, khiến sản xuất đình trệ và nguồn thu từ thuế suy giảm.

“Chính phủ không những không thể tiếp tục thu thuế từ các nhà máy mà còn phải hỗ trợ vốn để họ duy trì sản xuất”, ông Pezeshkian cho biết.

Trong bối cảnh đó, Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nghẽn đối với thương mại và xuất khẩu năng lượng của Iran. Tình trạng gián đoạn kéo dài làm tăng chi phí vận tải và gây sức ép lên thị trường năng lượng. Reuters cho biết lưu lượng tàu qua eo biển giảm đáng kể trong tháng 8 khi căng thẳng Iran - Mỹ gia tăng.

Nhằm tìm kiếm giải pháp duy trì lưu thông an toàn, Iran và Oman đang đàm phán thiết lập một tuyến vận chuyển mới qua Eo biển Hormuz.

Ngày 15-8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cho biết hai bên đã thống nhất các thông số địa lý của tuyến dự kiến và đang hoàn thiện dự thảo tuyên bố chung, theo Anadolu.

Các cuộc thương lượng bắt đầu gần ba tháng trước, sau khi hai nước ký bản ghi nhớ ngày 18-6 về thiết lập các tuyến hàng hải an toàn. Theo ông Baghaei, tiến trình đã có bước tiến tích cực trong ba tuần qua, bất chấp những trở ngại mà Tehran cho là xuất phát từ phía Mỹ.

Kế hoạch được triển khai dưới sự điều phối của Bộ Ngoại giao Iran, với sự tham gia của các cơ quan quốc phòng, an ninh và môi trường. Hai bên vẫn đang xử lý một số vấn đề còn tồn tại trước khi hoàn tất tuyên bố chung.

Theo ông Baghaei, đây là cơ chế độc lập do Iran và Oman cùng xây dựng nhằm duy trì an toàn cho tàu thuyền qua eo biển Hormuz và bảo vệ chủ quyền của hai nước.

Các cuộc đàm phán Iran - Oman nằm trong tiến trình thương lượng kỹ thuật được khởi động theo bản ghi nhớ hợp tác giữa Iran và Mỹ, trong đó Tehran và Muscat được giao xây dựng khuôn khổ hàng hải mới cho Eo biển Hormuz.

Tehran cho rằng việc khôi phục hoàn toàn an ninh và đưa vận tải thương mại qua eo biển trở lại bình thường vẫn phụ thuộc vào việc Mỹ thực hiện các nghĩa vụ theo bản ghi nhớ, đồng thời chấm dứt những hành động mà Iran cáo buộc là bất hợp pháp, trong đó có đe dọa quân sự và phong tỏa hàng hải.