Hợp tác về khoa học, công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga cần một tư duy mới, cách làm mới

Cùng dự có Phó Thủ tướng Nga Chernyshenko; Bộ trưởng Khoa học và Giáo dục Đại học Nga Valery Falkov và gần 500 đại biểu đại diện các cơ quan hoạch định chính sách, viện nghiên cứu, hiệp hội doanh nghiệp công nghệ, các chuyên gia, nhà khoa học, nhà đầu tư của Việt Nam và Liên bang Nga.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Thủ tướng Nga Chernyshenko nêu rõ, Việt Nam từ lâu đã là đối tác đáng tin cậy của Nga. Quan hệ hai nước dựa trên truyền thống hữu nghị và tương trợ lẫn nhau; mối quan hệ phát triển trong nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực trọng điểm là khoa học và giáo dục. Năm 2026, hai bên thống nhất là năm giao lưu giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga và đã có hàng chục sự kiện được tổ chức.

Phó Thủ tướng cho biết, Việt Nam-Liên bang Nga còn nhiều tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ cao. Tại diễn đàn hôm nay, hai bên sẽ khởi động tuyển chọn dự án nghiên cứu chung mới do Quỹ Khoa học Nga, Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia Việt Nam đồng tổ chức, đồng thời khởi động một số dự án hợp tác khác.

Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko phát biểu. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo, vật liệu tiên tiến, vật liệu mới, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ... là những lĩnh vực định hình diện mạo công nghệ trong tương lai, Phó Thủ tướng Nga cho rằng, điều quan trọng đối với hai nước không chỉ là chia sẻ những thành tựu mà còn là hợp nhất năng lực để cùng nhau tạo ra những phát triển tiên tiến; tin tưởng sự hợp tác sẽ tiếp thêm động lực cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện của Nga và Việt Nam ngày càng phát triển.

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, diễn đàn được tổ chức vào thời điểm Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và là nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Để thực hiện những mục tiêu đó, Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và năng lực tự chủ của nền kinh tế. Quá trình đó, Việt Nam coi trọng hợp tác quốc tế, nhất là hợp tác với những đối tác có nền tảng khoa học-công nghệ mạnh, có quan hệ hữu nghị truyền thống và khả năng bổ sung cho nhu cầu phát triển của Việt Nam. Liên bang Nga là một trong những đối tác như vậy.

Hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong giai đoạn tới cần một tư duy mới, cách làm mới và những mục tiêu cao hơn; không chỉ dừng ở trao đổi chuyên gia, đào tạo cán bộ, mà phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ, tạo ra sản phẩm và cùng tham gia thị trường.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai nước tập trung vào 5 định hướng lớn; trong đó xác định đưa hợp tác về công nghệ chiến lược trở thành một trụ cột mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga.

Hai nước cần lựa chọn một số lĩnh vực thực sự có tính chiến lược, kết hợp thế mạnh khoa học-công nghệ của Liên bang Nga với nhu cầu phát triển, nguồn nhân lực và thị trường của Việt Nam, như năng lượng nguyên tử, năng lượng mới, công nghệ vũ trụ-vệ tinh, bán dẫn-vi điện tử, công nghệ lượng tử và trí tuệ nhân tạo; ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo ra năng lực công nghệ mới, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế-xã hội, bảo đảm an ninh, an toàn và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của mỗi nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phó Thủ tướng Nga Dmitry Chernyshenko chứng kiến trao thỏa thuận hợp tác giữa hai nước. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, giai đoạn mới cần những công trình, chương trình mới để các thế hệ tương lai nhìn thấy thành quả cụ thể của hợp tác giữa hai nước; cần xây dựng một số chương trình và dự án khoa học-công nghệ quy mô lớn mang tính biểu tượng như Trung tâm Khoa học và Công nghệ Hạt nhân. Hai bên nghiên cứu xây dựng các chương trình công nghệ chiến lược chung, các trung tâm hoặc phòng thí nghiệm nghiên cứu chung, đồng thời hình thành những dự án có sự tham gia của viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước. Doanh nghiệp phải được coi là một chủ thể trung tâm của hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các tập đoàn công nghệ, tập đoàn năng lượng của Nga tăng cường đầu tư, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp công nghệ Việt Nam chủ động tìm kiếm cơ hội đầu tư, hợp tác tại Liên bang Nga.

Nhấn mạnh, tài sản lớn nhất của quan hệ hai nước không chỉ là những công trình đã xây dựng, mà còn là con người, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên mở rộng các chương trình đào tạo về những lĩnh vực công nghệ chiến lược; tăng cường trao đổi nhà khoa học trẻ, nghiên cứu sinh, kỹ sư; tạo điều kiện để các nhóm nghiên cứu trẻ của hai nước cùng thực hiện những nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị hai bên tạo điều kiện để các nhà khoa học, doanh nghiệp hai nước gặp gỡ, trao đổi và hợp tác; đầu tư mạnh mẽ cho thế hệ các nhà khoa học và chuyên gia trẻ Việt Nam-Liên bang Nga. Chính phủ và các cơ quan hữu quan hai nước tiếp tục phát huy vai trò của Ủy ban hợp tác giáo dục, khoa học và công nghệ Việt Nam-Liên bang Nga; nghiên cứu xây dựng một cơ chế để thường xuyên rà soát các dự án hợp tác khoa học-công nghệ trọng điểm. Các thỏa thuận được ký kết phải được chuyển thành chương trình; chương trình chuyển thành dự án; dự án tạo ra công nghệ và sản phẩm.

Lễ ra mắt Mạng lưới tri thức Việt-Nga. (Ảnh: Thống Nhất/TTXVN)

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tin tưởng với nền tảng hữu nghị truyền thống, sự tin cậy chính trị cao, tiềm lực khoa học-công nghệ của Liên bang Nga và quyết tâm đổi mới, phát triển mạnh mẽ của Việt Nam, hợp tác khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoàn toàn có thể trở thành một động lực mới, một trụ cột mới và một biểu tượng mới của quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga trong thế kỷ XXI.

Tại diễn đàn, mạng lưới tri thức Việt-Nga đã ra mắt và hai bên trao các văn kiện hợp tác về khoa học công nghệ và giáo dục.