Hội đồng Bảo an bỏ phiếu thăm dò lần hai chọn Tổng Thư ký Liên hợp quốc

Đại sứ Đan Mạch tại Liên hợp quốc Christina Markus Lassen phát biểu sau cuộc bỏ phiếu thăm dò lần hai ngày 21-8. Đan Mạch là nước đang đảm nhiệm cương vị Chủ tịch luân phiên HĐBA trong tháng 8. Ảnh: Reuters

Theo quy trình không chính thức, 15 thành viên Hội đồng Bảo an được yêu cầu thể hiện quan điểm đối với từng ứng cử viên bằng ba lựa chọn: “khuyến khích”, “không khuyến khích” hoặc “không có ý kiến”. Các lá phiếu được bỏ kín và kết quả không mang tính ràng buộc.

Tám ứng cử viên đang được xem xét để thay thế Tổng Thư ký Antonio Guterres, người sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm nay. Danh sách ứng cử viên hiện gồm các nhân vật đến từ Argentina, Chile, Costa Rica, Ecuador, Guyana, Senegal và Uganda.

Trong vòng thăm dò đầu tiên được tiến hành vào cuối tháng 7, cựu Phó Tổng thống Costa Rica Rebeca Grynspan dẫn đầu với khoảng cách sít sao. Xếp sau bà là cựu Ngoại trưởng Guyana Carolyn Rodrigues-Birkett và Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), ông Rafael Grossi (Argentina).

Các ứng cử viên khác gồm cựu Tổng thống Chile Michelle Bachelet, cựu Ngoại trưởng Ecuador Maria Fernanda Espinosa, cựu Tổng thống Senegal Macky Sall, nhà ngoại giao Uganda Olara Otunnu và nhà ngoại giao Ecuador Ivonne Baki.

Kết quả các vòng thăm dò có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tương quan ủng hộ, song chưa quyết định người chiến thắng. Đặc biệt, một ứng cử viên muốn tiến tới giai đoạn cuối phải tránh sự phản đối từ bất kỳ thành viên thường trực nào của Hội đồng Bảo an gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Mỹ.

Trong các vòng thăm dò ban đầu, tất cả thành viên Hội đồng sử dụng cùng một loại phiếu, qua đó cho phép các nhà ngoại giao đánh giá mức độ ủng hộ hoặc phản đối chung đối với từng ứng cử viên, nhưng chưa biết liệu phiếu “không khuyến khích” có đến từ một thành viên thường trực có quyền phủ quyết hay không.

Ở các vòng sau, thành viên thường trực sử dụng loại phiếu có màu khác với các thành viên không thường trực. Cách thức này giúp các ứng cử viên và các nước tham gia quá trình lựa chọn nhận biết liệu họ có vấp phải sự phản đối từ một trong năm cường quốc có quyền phủ quyết hay không.

Theo tiền lệ, quá trình thăm dò có thể tiếp tục qua nhiều vòng trong những tuần tới, trước khi Hội đồng Bảo an tiến tới lựa chọn một ứng cử viên để chính thức đề xuất với Đại hội đồng Liên hợp quốc. Quá trình này có thể kéo dài đến cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10, thậm chí lâu hơn nếu chưa hình thành được sự đồng thuận.

Sau khi đạt đồng thuận tại Hội đồng Bảo an, cơ quan này sẽ thông qua một nghị quyết đề xuất một ứng cử viên với Đại hội đồng Liên hợp quốc gồm 193 thành viên. Nghị quyết cần ít nhất 9 phiếu thuận và không có phiếu phủ quyết từ bất kỳ thành viên thường trực nào.

Việc lựa chọn Tổng Thư ký nhiệm kỳ mới diễn ra trong thời điểm tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đang đứng trước yêu cầu cải tổ sâu rộng. Người kế nhiệm ông Guterres sẽ phải đối mặt với bài toán nâng cao hiệu quả hoạt động của một bộ máy bị đánh giá là cồng kềnh, tốn kém, đồng thời xử lý tình trạng chồng chéo giữa các cơ quan trực thuộc.

Bên cạnh đó, những bất đồng ngày càng sâu sắc giữa các cường quốc trong Hội đồng Bảo an khiến vai trò của Tổng Thư ký mới càng trở nên quan trọng. Người đứng đầu Liên hợp quốc không chỉ phải điều hành bộ máy tổ chức mà còn phải tìm cách duy trì khả năng đối thoại và hợp tác giữa các thành viên trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phân cực.

Vì vậy, cuộc đua tìm người kế nhiệm ông Guterres không đơn thuần là cuộc cạnh tranh giữa các ứng cử viên. Đây còn là quá trình thương lượng giữa các trung tâm quyền lực, trong đó khả năng xây dựng đồng thuận giữa năm thành viên thường trực sẽ là yếu tố quyết định trước khi cái tên cuối cùng được đưa ra trước Đại hội đồng Liên hợp quốc.