Hoàn thiện hành lang pháp lý xử phạt vi phạm về tài sản mã hóa

Giao dịch ngoài sàn được cấp phép có thể bị xử phạt

Theo quy định tại Điều 9 Nghị định 284/2026/NĐ-CP, các hành vi vi phạm quy định về giao dịch tài sản mã hóa sẽ bị xử lý bằng các mức phạt cụ thể.

Đối với tổ chức, hành vi để nhà đầu tư trong nước giao dịch tài sản mã hóa không thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đã được Bộ Tài chính cấp phép sẽ bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng. Trong khi đó, hành vi giao dịch các tài sản mã hóa được phép chào bán, phát hành riêng cho nhà đầu tư nước ngoài sẽ bị xử phạt từ 70 đến 100 triệu đồng. Trường hợp cá nhân thực hiện các hành vi tương tự thì mức phạt bằng một nửa mức áp dụng đối với tổ chức.

Quy định này được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, hướng đến việc đưa hoạt động đầu tư, giao dịch tài sản số vào khuôn khổ pháp luật, hạn chế tình trạng giao dịch tự phát, tiềm ẩn nhiều rủi ro về gian lận, lừa đảo và rửa tiền.

Nghị định cũng quy định rõ, sau khi Nghị quyết 05/2025/NQ-CP hết hiệu lực hoặc Chính phủ quyết định tạm ngừng, đình chỉ việc thí điểm, các hành vi vi phạm đã hoàn thành trước thời điểm đó nhưng chưa bị xử phạt vẫn tiếp tục được xử lý theo quy định của Nghị định 284/2026/NĐ-CP; đối với hành vi đang diễn ra sẽ áp dụng văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực tại thời điểm phát hiện vi phạm.

Nghị định 284/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-9-2026, giao dịch tài sản mã hóa không đúng quy định có thể bị phạt tới 100 triệu đồng. Ảnh minh họa.

Xây dựng thị trường tài sản mã hóa minh bạch, có kiểm soát

Không chỉ quy định về xử phạt, Nghị quyết 05/2025/NQ-CP cũng đặt ra nhiều nguyên tắc quan trọng trong quá trình triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa.

Theo đó, việc thí điểm được thực hiện trên nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát, minh bạch và bảo đảm an toàn, đồng thời bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường. Trong trường hợp phát sinh rủi ro ảnh hưởng đến an ninh tài chính, tiền tệ hoặc lợi ích công cộng, Bộ Tài chính có trách nhiệm báo cáo Chính phủ xem xét quyết định tạm ngừng, điều chỉnh hoặc chấm dứt việc thí điểm.

Đáng chú ý, chỉ các tổ chức được Bộ Tài chính cấp giấy phép mới được phép cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa cũng như thực hiện hoạt động quảng cáo, tiếp thị. Các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường phải công bố thông tin chính xác, đầy đủ, tuân thủ các quy định về phòng, chống rửa tiền, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu và các quy định chuyên ngành khác.

Một nguyên tắc mới cũng được xác lập là mọi hoạt động chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa trong phạm vi thí điểm phải thực hiện bằng đồng Việt Nam. Chính sách thuế đối với giao dịch tài sản mã hóa hiện được áp dụng tương tự như đối với hoạt động chứng khoán cho đến khi có quy định riêng. Khi phát sinh tranh chấp, các bên có thể lựa chọn thương lượng, hòa giải hoặc yêu cầu trọng tài, tòa án Việt Nam giải quyết theo quy định của pháp luật.

Nhà đầu tư cần thay đổi thói quen giao dịch

Theo luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, việc ban hành Nghị định 284/2026/NĐ-CP là bước đi quan trọng trong quá trình hoàn thiện hành lang pháp lý đối với thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam.

Luật sư nhận định, nhiều năm qua hoạt động mua bán tài sản mã hóa chủ yếu diễn ra trên các nền tảng nước ngoài hoặc thông qua các kênh giao dịch không được quản lý, khiến việc bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư gặp nhiều khó khăn khi xảy ra tranh chấp hoặc bị lừa đảo.

"Khi cơ chế cấp phép và xử phạt đã được thiết lập, nhà đầu tư cần thay đổi thói quen giao dịch. Việc lựa chọn các tổ chức được cơ quan có thẩm quyền cấp phép không chỉ giúp hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật mà còn tạo cơ sở để được bảo vệ quyền lợi nếu phát sinh tranh chấp. Đồng thời, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài sản mã hóa cũng phải đặc biệt chú trọng tuân thủ quy định về phòng, chống rửa tiền, công bố thông tin và quản trị rủi ro", luật sư Đinh Thị Nguyên khẳng định.

Việc áp dụng chế tài hành chính ngay trong giai đoạn thí điểm sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch của thị trường, sàng lọc các chủ thể không đủ điều kiện tham gia, đồng thời tạo nền tảng để Việt Nam xây dựng một thị trường tài sản mã hóa phát triển an toàn, bền vững trong thời gian tới.

Nghị định 284/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1-9-2026, đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam thiết lập chế tài xử phạt riêng đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực còn khá mới này.