Giữ vững trận địa tư tưởng mới - Bài 1: Tiên phong trên không gian số

Việt Nam hiện có trên 78 triệu người sử dụng Internet, chiếm khoảng 79% dân số; số người sử dụng mạng xã hội đạt trên 72 triệu, tương đương hơn 73% dân số. Đây là một không gian truyền thông rộng lớn, có tốc độ lan truyền thông tin cực nhanh, gần như không có rào cản về địa lý, thời gian.

Một buổi sinh hoạt chuyên đề về chuyển đổi số tại Chi bộ Bản Khun, xã Bằng Lang.

Sân chơi “phẳng” này là nơi ai cũng có quyền lên tiếng, nhưng cũng gây ra một hệ luỵ chưa từng có trong tiền lệ. Đó là “đấu tố Online”.

Từ câu chuyện sai phạm trong thi tốt nghiệp tại một trường, nhiều bàn tay đặt lên bàn phím sẵn sàng phủ nhận nỗ lực của cả ngành giáo dục.

Từ sai phạm của một cuốn sách, nhiều người lên danh sách dài những cái tên yêu cầu ngành chức năng vào cuộc… phong sát. Họ đóng vai cảnh sát mạng, nhưng lại không hiểu rằng: Tự do ngôn luận không phải giấy thông hành để hợp thức hóa hành vi kích động, sai sự thật.

Đáng tiếc, trong số này, có cả cán bộ, đảng viên. Thực trạng một số cán bộ, đảng viên do nhận thức chưa đầy đủ, thiếu bản lĩnh chính trị đã vô tình hoặc cố ý đăng tải, chia sẻ thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng, thậm chí có nội dung xuyên tạc, gây hoang mang dư luận. Cá biệt, có trường hợp lợi dụng mạng xã hội để nói xấu tổ chức, bôi nhọ cá nhân, làm suy giảm uy tín của cơ quan, đơn vị và niềm tin của Nhân dân. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín cá nhân mà còn tác động trực tiếp đến hình ảnh của tổ chức Đảng, Nhà nước.

Nguyên nhân của thực trạng trên xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có việc chưa nhận thức đầy đủ về trách nhiệm khi tham gia mạng xã hội, còn tâm lý chủ quan, dễ dãi trong tiếp nhận và chia sẻ thông tin. Bên cạnh đó là biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, dẫn đến “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Một số trường hợp vì động cơ cá nhân hoặc bị lôi kéo, kích động đã có hành vi vi phạm, thậm chí tiếp tay cho các thông tin sai trái, thù địch.

Trong bối cảnh không gian mạng đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, ngày 26/7/2026, Trung ương đã ban hành Quy định số 207-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm, thay thế Quy định số 37-QĐ/TW khóa XIII, nhằm siết chặt kỷ luật và đáp ứng yêu cầu quản lý trong kỷ nguyên số. Quy định này không chỉ xác định những “ranh giới đỏ” đảng viên không được vượt qua, mà còn góp phần định hình một chuẩn mực văn hóa chính trị mới, đó là: Trung thành với lợi ích quốc gia, liêm chính trong thực thi công vụ, dũng cảm bảo vệ cái đúng, kiên quyết đấu tranh với cái sai và sẵn sàng đổi mới vì sự phát triển của đất nước.

Trước đó, Bộ Chính trị cũng đã ban hành Chỉ thị 07-CT/TW ngày 13-7-2026 về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới. Một trong những yêu cầu là tăng cường kỷ luật phát ngôn, văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên trên không gian mạng, chủ động lan tỏa thông tin chính thống, tích cực, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác trực diện các quan điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc.

Ngay sau đó, Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong tình hình mới được ban hành, với mục tiêu rất rõ ràng: Đưa công tác tư tưởng trở thành năng lực nội sinh của Đảng và dân tộc, chủ động định hình nhận thức xã hội và ứng phó với những biến động của môi trường thông tin.

Rõ ràng, nhận thức của Đảng về công tác tư tưởng, đặc biệt là công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số đã được tiếp cận ở tầm chiến lược, với tư duy hệ thống, dài hạn và thích ứng cao. Việc xây dựng chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh chuyển đổi số được cụ thể hóa bằng hệ thống định hướng và giải pháp đồng bộ, có tính khả thi cao, phù hợp với đặc điểm của môi trường số.

Khi đã xác định không gian mạng là “mặt trận” mới, những cán bộ, đảng viên ở Tuyên Quang xác định rõ: Không chỉ đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái thù địch, mà còn tận dụng chính thế giới phẳng này để lan tỏa những giá trị tốt đẹp, đưa chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến gần hơn với Nhân dân. Gạt đi rào cản, e ngại về vị trí, công việc, “né sai”, ngại ra mặt, những cán bộ, đảng viên vùng biên viễn đã trở thành những người chủ động tạo ra, chia sẻ và dẫn dắt dòng thông tin tích cực.

Cùng với việc xây dựng “hàng rào” kỷ luật, điều quan trọng hơn là hình thành một văn hóa ứng xử số trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Từ “không được làm” đến “nên làm”, từ yêu cầu giữ mình trên không gian mạng đến trách nhiệm góp phần định hướng dư luận, khoảng cách ấy chính là nơi bản lĩnh, trách nhiệm và vai trò nêu gương của người cán bộ, đảng viên được thể hiện rõ nhất.

Ở vùng phên giậu của Tổ quốc, đổi mới cách Đảng lãnh đạo trong môi trường số cũng bắt đầu từ việc nói đúng, nói ngắn và nói để người dân hiểu đúng, làm được. Bắt đầu từ việc tuyên truyền các nghị quyết, chỉ thị của Đảng.

Đảng bộ xã Lũng Cú, xã Cực Bắc của tỉnh Tuyên Quang đã có cách làm rất sáng tạo: Đó là tóm tắt những nội dung cốt lõi nhất của Nghị quyết, chỉ thị và cả Luật gọn gàng trong 1 tờ giấy A4. Cái gì Dân cần phải biết, cán bộ xã phải là người nắm được ý và tóm tắt lại.

Cứ thế, từ nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, nghị quyết về xóa bỏ thủ tục lạc hậu, nghị quyết về hỗ trợ phát triển du lịch đến Luật Nghĩa vụ quân sự… đều gọn gàng trong 1 trang giấy.

Kể chuyện về hiệu quả, Bí thư Đảng ủy xã Dương Ngọc Đức kể: Những năm trước, chuyện thanh niên người dân tộc thiểu số trốn nghĩa vụ quân sự không phải là không có. Thậm chí đã có trường hợp bị khởi tố rồi. Năm 2026, ngay trước mùa tuyển quân, Đảng ủy xã trăn trở làm sao để thanh niên hiểu được ý nghĩa của việc tham gia nghĩa vụ quân sự, phải tự giác tham gia chứ không trốn tránh. Đảng ủy giao Đoàn Thanh niên nghiên cứu Luật Nghĩa vụ quân sự, rồi gọn gàng lại trong một trang để tuyên truyền: Xã phát tờ rơi, Đoàn xã phát bằng loa truyền thanh chạy bằng xe máy khắp các thôn bản. Thành công là năm 2026, 13/13 thanh niên ở Lũng Cú đã tình nguyện viết đơn lên đường nhập ngũ.

Đồng chí Phạm Hồng Việt, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy xã Lũng Cú là người trực tiếp được giao soạn thảo, tóm tắt các nghị quyết, chỉ thị 1 tờ. Anh Việt trước là Trưởng phòng Tư pháp huyện Đồng Văn (cũ), đã có kinh nghiệm tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Anh kể: Thời điểm chưa có kinh nghiệm, đi vào thôn, giở luật ra đọc một lèo, bà con vừa nghe vừa ngáp. Có khi ngồi cả buổi, nhưng đọng lại cũng chẳng là bao. Sau vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, rút kinh nghiệm từ chính thực tế công việc trước đây và được Đảng ủy xã tin tưởng giao trách nhiệm làm Nghị quyết 1 trang, Chỉ thị 1 tờ, anh Việt tận dụng công nghệ AI, đưa nội dung vào để phần mềm hỗ trợ tóm tắt, mình chỉ thẩm định, sửa chữa lại cho phù hợp với văn hóa, phong tục, tập quán của đồng bào địa phương.

Thực tiễn cho thấy, xây dựng Đảng trong kỷ nguyên số trước hết vẫn là xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh, trách nhiệm, gần dân và biết làm việc vì dân. Mỗi đảng viên chủ động trên không gian mạng, mỗi chi bộ đổi mới phương thức lãnh đạo, mỗi nghị quyết được cụ thể hóa thành việc làm thiết thực sẽ góp phần thu hẹp khoảng cách giữa ý Đảng và lòng Dân. Từ vùng đất phên giậu, nơi Tân Trào từng khơi nguồn sức mạnh cách mạng, những “điểm chạm số” hôm nay đang tiếp nối một giá trị không đổi: Lấy Dân làm gốc, lấy niềm tin của Dân làm thước đo năng lực lãnh đạo của Đảng.

Bài, ảnh:

Trần Liên, Thanh Phúc, Phạm Hoan, Lý Thu