Giám sát thực chất, hiệu quả

Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều vấn đề mới phát sinh từ thực tiễn đòi hỏi cơ quan dân cử phải thay đổi toàn diện tư duy và phương thức giám sát. Thay vì chủ yếu dựa trên báo cáo, hồ sơ giấy tờ như trước đây, Thường trực và các Ban HĐND tỉnh đã chủ động đổi mới theo hướng tăng cường khảo sát thực địa, làm việc trực tiếp với chính quyền cơ sở, kiểm chứng thông tin đa chiều và kiên quyết theo dõi việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát.

Từ các cuộc giám sát của HĐND các cấp, xã Thượng Nông nhân rộng phát triển mô hình trồng cây sa nhân, nâng cao thu nhập.

Đồng chí Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Lê Thị Thanh Trà cho biết: Ngay từ đầu năm 2026, Thường trực HĐND tỉnh đã chủ động xây dựng, ban hành đầy đủ các văn bản pháp lý làm cơ sở triển khai chương trình công sát. Trọng tâm là việc ban hành Nghị quyết về Chương trình giám sát năm 2026; Kế hoạch triển khai thực hiện của HĐND tỉnh; đồng thời thành lập Đoàn giám sát thường xuyên việc thực hiện Nghị quyết của HĐND tỉnh về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh năm 2026.

Nội dung giám sát được lựa chọn có trọng tâm, trọng điểm, xoay quanh những vấn đề lớn, tác động trực tiếp đến đời sống Nhân dân. Điển hình như đợt giám sát việc giải quyết, trả lời kiến nghị cử tri trước và sau kỳ họp thứ hai HĐND tỉnh khóa XIX được triển khai tại 124 xã, phường. Đợt kiểm tra sâu rộng này đã kịp thời phát hiện, kiến nghị khắc phục nhiều tồn tại ngay từ cơ sở, góp phần bảo đảm các sự kiện chính trị trên địa bàn diễn ra dân chủ, an toàn, đúng pháp luật.

Nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai và vốn đầu tư công, Thường trực HĐND tỉnh đã thành lập các tổ giám sát việc thực hiện quy định pháp luật về quản lý, giao đất, cho thuê đất đối với các tổ chức kinh tế giai đoạn 2021 - 2025 tại các phường, xã như Nông Tiến, An Tường, Sơn Dương, Sơn Thủy, Hà Giang 1, Hà Giang 2... Thông qua làm việc thực tế, nhiều khó khăn về tiến độ, thủ tục đầu tư và giải ngân đã được chỉ rõ, làm cơ sở đề xuất giải pháp tháo gỡ "điểm nghẽn" cho các dự án.

Đặc biệt, Thường trực HĐND tỉnh đã hoàn thành cuộc giám sát chuyên đề về kết quả triển khai dự án cao tốc Tuyên Quang - Hà Giang (giai đoạn 1), đoạn qua tỉnh Hà Giang. Kết quả giám sát đánh giá công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cơ bản bảo đảm tiến độ bàn giao; các khu tái định cư được đầu tư tương đối đồng bộ, từng bước bảo đảm sinh kế cho người dân...

Tuy nhiên, Đoàn giám sát cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế: Tiến độ một số thủ tục đầu tư, thủ tục khai thác mỏ vật liệu xây dựng thông thường còn chậm; công tác tham mưu, xử lý thủ tục hành chính liên ngành chưa thật sự chủ động, tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt nguồn vốn cho giai đoạn tiếp theo và còn một số vướng mắc bồi thường giáp ranh chưa dứt điểm.

Trên cơ sở đó, Đoàn giám sát đã ban hành kết luận và kiến nghị các bộ, ngành Trung ương tăng cường hướng dẫn chuyên môn, đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác khoáng sản, rút ngắn thời gian đánh giá tác động môi trường; đề nghị UBND tỉnh chủ động phối hợp bổ sung vốn ngân sách Trung ương, cân đối ngân sách địa phương, đồng thời chỉ đạo các nhà thầu rà soát tiến độ, tập trung nhân lực thi công bảo đảm chất lượng và an toàn công trình.

Các Ban của HĐND tỉnh đã chủ động chọn lựa những lĩnh vực then chốt thuộc phạm vi phụ trách để giám sát, khảo sát. Trong đó, Ban Kinh tế - Ngân sách tiến hành giám sát, khảo sát tại 23 cơ quan, đơn vị về giao chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội, dự toán thu - chi ngân sách năm 2026, kế hoạch đầu tư công, kinh phí bầu cử và quyết toán năm 2025. Đồng thời, Ban kiểm tra chuyên sâu công tác quản lý tài nguyên, đất đai, rừng, giá vật liệu xây dựng và hoạt động của Ban Quản lý các Khu công nghiệp, Khu kinh tế tỉnh; kịp thời đề nghị UBND tỉnh tháo gỡ vướng mắc về đấu giá gỗ rừng, gia hạn mỏ đá và chuyển nguồn vốn nông thôn mới.

Ban Văn hóa - Xã hội hoàn thành giám sát chăm lo Tết Bính Ngọ, tổng hợp 16 kiến nghị gửi các cấp thẩm quyền. Ban Pháp chế giám sát chặt chẽ việc thực hiện các nghị quyết an ninh, quốc phòng, tư pháp. Ban Dân tộc trực tiếp giám sát tại 16 xã khó khăn, đôn đốc tiến độ 3 Chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm chính sách phát huy hiệu quả.

Điểm mới trong hoạt động giám sát của HĐND tỉnh không chỉ ở phát hiện vấn đề mà còn ở cơ chế theo dõi sau giám sát. Sau mỗi cuộc giám sát, Thường trực HĐND tỉnh và các ban HĐND tỉnh đều ban hành báo cáo, kết luận, văn bản đôn đốc, yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền thực hiện các kiến nghị.

Đồng chí Nguyễn Văn Lợi, Trưởng Ban Pháp chế HĐND tỉnh cho biết: Các đoàn giám sát của HĐND tập trung kiểm tra trực tiếp ở cơ sở, đối thoại với cán bộ và người dân để đánh giá đúng thực trạng. Những kiến nghị sau giám sát đều được theo dõi, đôn đốc đến khi có kết quả cụ thể.

Từ những cuộc giám sát, những buổi đối thoại trực tiếp đến việc theo dõi sát sao các kiến nghị sau giám sát, HĐND tỉnh đang từng bước xây dựng cơ chế giám sát thực chất, hiệu quả. Đó cũng là tiền đề để nâng cao chất lượng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, thúc đẩy sự phát triển của tỉnh trong giai đoạn mới.

Bài, ảnh: Lý Thu