Giải đáp về việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc với chủ hộ kinh doanh

Mức doanh thu để chủ hộ kinh doanh tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Mới đây, bạn đọc có gửi phản ánh tới Bảo hiểm xã hội Việt Nam về việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh. Cụ thể, với trường hợp trong quý III/2026, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng nên chủ hộ thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tuy nhiên, sang quý IV/2026, doanh thu của hộ kinh doanh giảm xuống còn 800 triệu đồng thì chủ hộ có tiếp tục phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc trong quý IV/2026 không, hay được thực hiện báo giảm bảo hiểm xã hội do doanh thu giảm xuống dưới 1 tỷ đồng.

Giải đáp về vấn đề này, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, theo quy định tại điểm m khoản 1 Điều 2, khoản 2 Điều 27 và khoản 2 Điều 28 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, khoản 2 Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc, từ ngày 1/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Chủ hộ có thể đăng ký, nộp hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội bằng một trong hai phương thức: nộp qua hộ kinh doanh hoặc nộp trực tiếp cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Theo quy định tại Điều 3, Điều 4, khoản 1 Điều 8, Điều 10 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 5/3/2026 của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; khoản 1 Điều 1, Điều 3 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp; khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 Thông tư số 40/2021/TT-BTC ngày 01/6/2021 của Bộ Tài chính hướng dẫn thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; khoản 1 Điều 4 Thông tư số 18/2026/TT-BTC ngày 5/3/2026 của Bộ Tài chính quy định về hồ sơ, thủ tục quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; Điều 3 Thông tư số 50/2026/TT-BTC ngày 13/5/2026 của Bộ Tài chính sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 18/2026/TT-BTC thì:

- Từ ngày 1/7/2025 đến trước ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; trong đó, hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai (thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân) theo quy định tại khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 Thông tư số 40/2021/TT-BTC.

- Từ ngày 1/1/2026, tất cả các hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan thuế; mức kê khai doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh từ trên 500 triệu đồng/năm theo quy định tại khoản 2 Điều 3, khoản 2 Điều 4, Nghị định số 68/2026/NĐ-CP được nâng lên mức trên 1 tỷ đồng/năm phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân theo quy định tại khoản 1 Điều 1, Điều 3 Nghị định số 141/2026/NĐ-CP (chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng phải nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc).

Hộ kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ từ 1 tỷ đồng trở xuống thì hộ kinh doanh thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31/1 của năm dương lịch tiếp theo.

- Từ ngày 1/7/2029 chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (còn lại) thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Như vậy, từ ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng quy định tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nộp hồ sơ đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

Trong trường hợp chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm dưới 1 tỷ đồng thì có thể đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện để tích lũy thời gian tham gia bảo hiểm xã hội, bảo đảm chế độ an sinh xã hội (trợ cấp thai sản, hưu trí, tử tuất) cho bản thân sau này khi đủ điều kiện.

Giải đáp chế độ thai sản với chủ hộ kinh doanh nữ

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Bảo hiểm xã hội Việt Nam cũng giải đáp thêm về đề nghị cơ quan bảo hiểm xã hội hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp lao động nữ là chủ hộ kinh doanh đã tham gia và đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc theo hướng dẫn của cơ quan bảo hiểm xã hội, trong quá trình tham gia đã đủ thời gian đóng để hưởng chế độ thai sản nhưng sau đó bị điều chỉnh giảm hoặc xác định lại là không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc (do mức doanh thu thuộc trường hợp không phải tham gia).

Cơ quan này cho biết, theo quy định tại khoản 2 Điều 3, khoản 1 và khoản 2 Điều 6, khoản 1 Điều 44 của Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về bảo hiểm xã hội bắt buộc; Điều 3, Điều 4, khoản 1, điểm a và điểm b khoản 3 Điều 8, khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 10 của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 của Chính phủ quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; khoản 1 Điều 1, Điều 3 của Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và Nghị định số 320/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp thì từ ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh có mức doanh thu năm trên 1 tỷ đồng quy định tại Nghị định số 141/2026/NĐ-CP thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Trường hợp từ ngày 1/1/2026, chủ hộ kinh doanh không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nhưng đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì cơ quan bảo hiểm xã hội hoàn trả số tiền số tiền đã đóng và thu hồi số tiền đã hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội (nếu có) đối với chủ hộ kinh doanh.

Đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đã tham gia, đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho thời gian thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, nếu phát sinh hưởng chế độ bảo hiểm xã hội thì vẫn được hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội theo đúng quy định của pháp luật.