Gây lãng phí trong lĩnh vực quản lý, sử dụng vốn đầu tư công có thể bị xử lý hình sự

Chậm giải ngân vốn đầu tư công có thể gây lãng phí

Khoản 4 Điều 4 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí quy định, hành vi gây lãng phí trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công bao gồm:

Quyết định chủ trương đầu tư hoặc quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư không phù hợp với chiến lược, quy hoạch, kế hoạch; không xác định được nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, trừ dự án không phải quyết định chủ trương đầu tư theo quy định; không đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục theo quy định của pháp luật.

Luật sư Phạm Ngọc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, mức xử lý cao nhất đối với hành vi gây lãng phí trong lĩnh vực quản lý, sử dụng vốn đầu tư công là truy cứu trách nhiệm hình sự. Ảnh: Thái An

Quyết định đầu tư chương trình, dự án khi chưa được cấp có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư theo quy định; quyết định đầu tư hoặc quyết định điều chỉnh chương trình, dự án không đúng thẩm quyền, không đúng với các nội dung về mục tiêu, địa điểm, vượt mức vốn đầu tư công trong chủ trương đầu tư đã được cấp có thẩm quyền quyết định.

Thông đồng với tổ chức tư vấn, thẩm định, định giá, nhà thầu dẫn tới quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư gây thất thoát, lãng phí vốn, tài sản của Nhà nước, tài nguyên quốc gia. Yêu cầu tổ chức, cá nhân tự bỏ vốn đầu tư khi chưa được quyết định chủ trương đầu tư, chưa được phê duyệt, gây nợ đọng xây dựng cơ bản.

Đầu tư xây dựng, mua sắm, giao, bán, cho thuê, cho mượn, sử dụng tài sản công, sử dụng vốn đầu tư công không đúng mục đích, đối tượng, vượt định mức, tiêu chuẩn theo quy định.

Chậm giải ngân vốn đầu tư công do nguyên nhân chủ quan; không quyết toán, chậm quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công dẫn đến lãng phí.

Hành vi gây lãng phí có thể bị xử lý hình sự

Luật sư Phạm Ngọc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, việc xử lý hành vi gây lãng phí và hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí được quy định tại Điều 37, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Theo đó, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi quy định tại Điều 4 và Điều 5 của luật này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Trường hợp pháp luật có quy định khác về việc xử lý hành vi gây lãng phí thì thực hiện theo quy định của pháp luật đó.

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cấp phó của người đứng đầu khi để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật.

Như vậy, mức xử lý cao nhất đối với hành vi gây lãng phí trong lĩnh vực quản lý, sử dụng vốn đầu tư công là truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người vi phạm.

Chuyên gia pháp lý cho biết, dấu hiệu vi phạm trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công có khả năng gây lãng phí được quy định chi tiết tại Điều 7, Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BXD-BNN&MT-KTNN-TTCP có hiệu lực thi hành từ ngày 25-1, về việc hướng dẫn xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Theo thông tư liên tịch, việc xác định lãng phí để áp dụng trong giải quyết vụ việc, vụ án hình sự đối với các tội phạm liên quan đến lãng phí được thực hiện trên cơ sở nguồn thông tin, tài liệu sau: Qua chứng cứ, tài liệu của vụ việc, vụ án được cơ quan, người tiến hành tố tụng thu thập, đánh giá; qua kết luận giám định, định giá tài sản; qua việc lấy ý kiến của cơ quan chuyên môn; kết luận của thanh tra, kiểm toán hoặc cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền và nguồn thông tin, tài liệu khác theo quy định của pháp luật.

Một trong những nguyên tắc phối hợp, thực hiện xác định lãng phí để áp dụng khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí là: Tuân thủ đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, Bộ luật Hình sự, quy định khác của pháp luật có liên quan và phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân; bảo đảm khách quan, thận trọng, chặt chẽ, thống nhất trong việc xác định lãng phí; bảo đảm bí mật Nhà nước, bí mật công tác, bảo mật thông tin trong quá trình xác định lãng phí.