Fed bước vào vùng khó đoán nhất nhiều năm

Trong nhiều năm, giới đầu tư gần như luôn có thể đoán trước hướng đi của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Không phải vì Fed tiết lộ quyết định, mà bởi ngân hàng trung ương này đã biến "định hướng trước" (forward guidance) thành một công cụ giúp định hình kỳ vọng của thị trường thông qua việc chủ động phát tín hiệu về lộ trình chính sách tiền tệ.

Tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh. Ảnh: Hoover Institution

Tuy nhiên, thông lệ đó đang thay đổi. Khi Fed bước vào cuộc họp chính sách tuần này, điều khiến giới đầu tư quan tâm không chỉ là liệu lãi suất có tăng hay không, mà còn là việc Chủ tịch Fed Kevin Warsh gần như không để lộ quan điểm về định hướng chính sách.

Trước các câu hỏi về lạm phát, lãi suất hay tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) đối với nền kinh tế, ông Kevin Warsh nhiều lần chỉ cho biết các nhóm công tác đang nghiên cứu và Fed sẽ hành động khi có đủ cơ sở.

Sự thay đổi ấy diễn ra đúng vào thời điểm Fed phải đối mặt với bài toán chính sách phức tạp nhất trong nhiều năm.

Chỉ hơn một tuần trước, sau khi chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 6 hạ nhiệt, thị trường gần như tin rằng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất. Hợp đồng tương lai lãi suất khi đó cho thấy xác suất tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 7 chỉ dưới 10%.

Tuy nhiên, cục diện nhanh chóng đảo chiều khi xung đột tại Trung Đông leo thang trở lại, đẩy giá dầu Brent vượt 100 USD/thùng lần đầu kể từ tháng 5. Đến cuối tuần trước, xác suất Fed tăng lãi suất đã tăng lên gần 40%, trong khi thị trường gần như chắc chắn sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trước tháng 9. Chỉ trong vài ngày, kỳ vọng của nhà đầu tư đã thay đổi đáng kể, cho thấy mức độ nhạy cảm của chính sách tiền tệ trước các cú sốc địa chính trị.

Điều khiến Fed khó xử là áp lực lạm phát hiện không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ mà xuất phát từ nhiều hướng cùng lúc.

Giá dầu tăng trở lại sau căng thẳng tại Trung Đông làm dấy lên nguy cơ chi phí năng lượng leo thang. Làn sóng đầu tư vào AI tiếp tục thúc đẩy nhu cầu vốn và hoạt động sản xuất, khiến nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì sức nóng.

Trong khi đó, các mức thuế mới mà chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố cũng có nguy cơ làm tăng chi phí nhập khẩu. Ba yếu tố này khiến triển vọng lạm phát trở nên khó dự báo hơn, dù CPI tháng 6 đã giảm xuống còn 3,5% nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.

Ngay trong nội bộ Fed cũng chưa có sự đồng thuận. Một số nhà hoạch định chính sách cho rằng cần nâng lãi suất sớm để ngăn lạm phát kéo dài, trong khi nhiều thành viên khác muốn chờ thêm dữ liệu nhằm đánh giá liệu cú sốc giá năng lượng có lan sang lạm phát cơ bản và thị trường lao động hay không.

Trong bối cảnh đó, cách điều hành của ông Kevin Warsh càng thu hút sự chú ý.

Dưới thời người tiền nhiệm Jerome Powell, Fed thường tổ chức họp báo sau mỗi cuộc họp, giải thích đánh giá về nền kinh tế và phát tín hiệu về những bước đi tiếp theo. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư và các ngân hàng điều chỉnh kỳ vọng, qua đó giảm bớt những biến động không cần thiết trên thị trường.

Ông Kevin Warsh lại muốn đưa Fed trở về cách tiếp cận thận trọng hơn. Ông cho rằng mỗi cuộc họp chính sách phải là một cuộc tranh luận thực chất, thay vì chỉ xác nhận những tín hiệu đã được phát đi từ trước. Theo ông, nếu cam kết quá sớm về hướng đi của lãi suất, các nhà hoạch định chính sách có thể vô tình chỉ chú ý đến những dữ liệu phù hợp với kỳ vọng ban đầu và bỏ qua các diễn biến mới của nền kinh tế.

Ở góc độ chính trị, sự dè dặt này cũng giúp Fed tránh trở thành mục tiêu của các sức ép từ Nhà Trắng. Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Donald Trump liên tục kêu gọi hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng. Nếu Fed phát tín hiệu quá sớm về khả năng tăng lãi suất, áp lực đối với ngân hàng trung ương gần như chắc chắn sẽ gia tăng trước cả khi quyết định chính thức được đưa ra.

Tuy nhiên, tranh luận lớn hơn không nằm ở phong cách của ông Kevin Warsh, mà ở việc Fed có nên từ bỏ một trong những công cụ điều hành quan trọng nhất của mình.

Trong hơn hai thập kỷ qua, "định hướng trước" không đơn thuần là một phương thức truyền thông. Đây là công cụ giúp Fed tác động tới kỳ vọng của thị trường, từ đó ảnh hưởng đến lợi suất trái phiếu, chi phí vay vốn và các điều kiện tài chính ngay cả trước khi lãi suất chính thức thay đổi.

Nếu Fed không còn chủ động định hướng kỳ vọng, thị trường sẽ phải tự lấp khoảng trống thông tin bằng các dự báo của riêng mình. Thực tế, ngay trước cuộc họp tuần này, các tổ chức tài chính đã chia thành nhiều nhóm với những dự báo trái ngược về quyết định của Fed, thay vì hình thành một kỳ vọng tương đối thống nhất như trước. Điều đó cho thấy giới đầu tư không còn cố đoán quyết định tiếp theo của Fed mà đang chuẩn bị cho cả hai kịch bản: tăng lãi suất hoặc tiếp tục giữ nguyên.

Nhiều cựu quan chức Fed cũng cảnh báo rằng cách tiếp cận quá kín tiếng có thể khiến thị trường biến động mạnh hơn. Khi ngân hàng trung ương nói ít hơn, nhà đầu tư sẽ phải tự diễn giải từng số liệu kinh tế, khiến lợi suất trái phiếu, tỷ giá và thị trường chứng khoán có thể phản ứng mạnh hơn trước mỗi thông tin mới.

Cho đến nay, chiến lược của ông Kevin Warsh vẫn chưa phải đối mặt với phép thử thực sự. Nhưng nếu giá dầu tiếp tục tăng, lạm phát không hạ nhiệt hoặc thị trường lao động bất ngờ suy yếu, Fed sẽ khó tránh khỏi việc phải giải thích rõ hơn về hướng đi của chính sách.