Đồng yên yếu gia tăng sức ép lên Ngân hàng Trung ương Nhật Bản

Chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi được cho là đang giữ quan điểm ủng hộ khả năng BOJ tăng lãi suất trong thời gian tới, dự báo có thể diễn ra vào tháng 9 hoặc tháng 10.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Ảnh: Reuters

Sự thay đổi này diễn ra sau một giai đoạn biến động mạnh của đồng tiền Nhật Bản. Cuối tháng 7, đồng yên từng giảm xuống 163,99 yên đổi 1 USD, mức thấp nhất trong khoảng 40 năm.

Nhật Bản sau đó phối hợp với Mỹ mua vào đồng yên để hỗ trợ tỷ giá, đánh dấu lần đầu tiên hai nước có động thái như vậy kể từ năm 1998. Hoạt động này đã giúp đồng yên tăng khoảng 5%, có thời điểm lên 155,20 yên/USD. Tuy nhiên, đà phục hồi không kéo dài và đồng tiền này đã trở lại trên ngưỡng 159 yên/USD.

Đáng chú ý, Mỹ cũng trực tiếp sử dụng dự trữ ngoại hối để hỗ trợ đồng tiền Nhật Bản. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thậm chí để lộ trong danh sách công việc tại một cuộc họp nội các dòng chữ ngắn gọn: “Mua yên Nhật.”

Diễn biến trên cho thấy can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối có thể giúp đồng yên phục hồi trong ngắn hạn, nhưng chưa giải quyết được nguyên nhân sâu xa khiến đồng tiền này suy yếu.

Một trong số đó là khoảng cách lãi suất lớn giữa Nhật Bản và Mỹ. Khi lãi suất tại Nhật Bản thấp hơn đáng kể, các tài sản bằng đồng yên trở nên kém hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư, gây sức ép lên đồng tiền này.

Đồng yên yếu lại khiến hàng hóa nhập khẩu, đặc biệt là nhiên liệu và thực phẩm, trở nên đắt đỏ hơn, làm tăng chi phí sinh hoạt và áp lực lạm phát.

Chính vì vậy, sự chú ý của thị trường đang chuyển từ can thiệp ngoại hối sang chính sách lãi suất. Các dự báo thị trường cho thấy khả năng BOJ tăng lãi suất trong tháng 9 hiện vào khoảng 75%, tăng mạnh so với khoảng 24% vào cuối tháng 7.

Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cũng đã đề cập khả năng đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất do lo ngại áp lực giá cả. Trong bản tổng hợp ý kiến từ cuộc họp tháng 7, một thành viên hội đồng chính sách nhận định tốc độ tăng lãi suất có thể nhanh hơn kỳ vọng trước đây của thị trường.

Văn phòng Thủ tướng Nhật Bản khẳng định quyết định tăng lãi suất thuộc thẩm quyền của BOJ. Tuy nhiên, việc chính phủ tỏ ra cởi mở hơn với khả năng thắt chặt tiền tệ là tín hiệu đáng chú ý, bởi Thủ tướng Takaichi lâu nay được xem là thận trọng với việc tăng lãi suất quá nhanh vì lo ngại ảnh hưởng tới đà phục hồi kinh tế.

BOJ đã tăng lãi suất hai lần kể từ khi bà Takaichi lên nắm quyền vào tháng 10 năm ngoái, đưa lãi suất chính sách lên 1%. Ngân hàng trung ương hiện phải cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát lạm phát, hỗ trợ đồng yên và tránh gây sức ép quá lớn lên tăng trưởng.

Trong khi đó, thị trường đang ngày càng chờ đợi một tín hiệu rõ ràng hơn từ BOJ. Ông Moh Siong Sim, chiến lược gia tiền tệ tại ngân hàng OCBC, cho rằng giới đầu tư muốn thấy ngân hàng trung ương thể hiện lập trường cứng rắn hơn.

“Nếu họ không hành động, đồng yên sẽ suy yếu,” ông cảnh báo.

Sau đợt can thiệp hiếm hoi phối hợp với Mỹ, trọng tâm của thị trường vì thế đang chuyển sang BOJ. Khi đồng yên một lần nữa tiến gần ngưỡng 160 yên/USD, cuộc họp chính sách ngày 18-9 sẽ được theo dõi sát sao. Nếu BOJ tiếp tục trì hoãn tăng lãi suất, giới phân tích cảnh báo đồng yên có thể suy yếu trở lại, làm gia tăng chi phí nhập khẩu và áp lực lạm phát.