Đối thoại Mỹ - Iran chưa khởi động, nỗ lực trung gian vẫn tiếp diễn

Iran và Oman đang thảo luận về việc thiết lập một hành lang hàng hải chung qua eo biển Hormuz nhằm bảo đảm lợi ích của hai quốc gia ven biển. Ảnh: Reuters

Các nguồn tin chính phủ Pakistan ngày 3-8 cho biết chưa có ngày giờ hoặc địa điểm nào được xác định cho cuộc gặp trực tiếp giữa các nhà đàm phán Mỹ và Iran. Một quan chức cấp cao Pakistan khẳng định, ít nhất trong 24 giờ tới, chưa có cuộc gặp nào được lên kế hoạch tại thủ đô Islamabad.

Thông tin này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các cuộc đàm phán mới với Iran sẽ bắt đầu vào chiều cùng ngày, sau khi ông quyết định hoãn kế hoạch tấn công nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo.

Theo các nguồn tin, Pakistan và Qatar hiện đóng vai trò trung gian, duy trì liên lạc với Washington và Tehran để thống nhất thời gian, địa điểm tổ chức vòng đàm phán tiếp theo. Islamabad và Doha đang được xem là hai địa điểm tiềm năng cho cuộc gặp.

Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 3-8 cho biết Tehran hiện chưa tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào với Mỹ.

Theo các nguồn tin, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Mohsin Naqvi có thể tới Tehran trong một hoặc hai ngày tới để thảo luận về các bước chuẩn bị cho việc nối lại đối thoại. Islamabad kỳ vọng sẽ có những diễn biến tích cực trong tuần này, khi Mỹ và Iran tiếp tục trao đổi thông điệp thông qua các kênh trung gian.

Trước đó, Washington và Tehran đã ký Bản ghi nhớ Islamabad ngày 17-6, trong đó nhất trí thúc đẩy các cuộc đàm phán hướng tới một giải pháp lâu dài cho những bất đồng, bao gồm vấn đề chương trình hạt nhân của Iran, trong thời hạn 60 ngày. Tuy nhiên, các cuộc xung đột bùng phát sau đó đã khiến tương lai của thỏa thuận trở nên bất định.

Theo kế hoạch đang được thảo luận, Mỹ và Iran có thể bắt đầu bằng các cuộc tiếp xúc gián tiếp thông qua bên trung gian nhằm đạt được "sự hiểu biết tối thiểu" trước khi tiến tới đối thoại trực tiếp. Các nguồn tin cho biết vấn đề hạt nhân có thể chưa được đưa vào chương trình nghị sự của vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên.

Thay vào đó, ưu tiên trước mắt là củng cố lệnh ngừng xung đột gần đây và khôi phục tình trạng trước ngày 9-7, theo một công thức giảm leo thang do Pakistan và Qatar xây dựng với sự tham vấn của các đối tác khu vực.

Một trong những nội dung quan trọng là vấn đề eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu trước khi xung đột nổ ra. Theo đề xuất, Iran sẽ mở lại tuyến đường biển này, trong khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Các tàu thuyền qua lại eo biển sẽ tạm thời không phải chịu phí quá cảnh cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng.

Bên cạnh đó, vấn đề duy trì lệnh ngừng bắn tại miền nam Lebanon cũng được dự kiến đưa vào chương trình nghị sự.

Trong một diễn biến liên quan, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran và Oman đang thảo luận về việc thiết lập một hành lang hàng hải chung qua eo biển Hormuz nhằm bảo đảm lợi ích của hai quốc gia ven biển. Theo ông Baqaei, đề xuất này nhằm hợp nhất các tuyến hàng hải phía nam qua vùng biển Oman và tuyến phía bắc thuộc vùng biển Iran thành một hành lang vận tải hai chiều duy nhất. Đây được xem là giải pháp tạm thời trong thời gian chờ xây dựng một tuyến đường ổn định hơn thay thế các tuyến vận chuyển hiện nay.