Đổi đời từ cây chanh giấy ở Phú Lương

Ông Long Văn Hanh (trái) giới thiệu về cây chanh giấy.

Bước sâu vào khu vực canh tác, trong căn chòi bưng bằng những tấm tôn đơn sơ, nằm lọt thỏm giữa vườn chanh trĩu quả; đón chúng tôi bằng sự chân chất của người nông dân, ông Long Văn Hanh, người có khuôn mặt vuông chữ điền cùng nụ cười đon đả, hiếu khách. Bên chén trà nhài thơm, ông chậm rãi kể lại câu chuyện khởi nghiệp đầy chông gai nhưng cũng rất đỗi vinh quang. Ông tự hào lắm, 3 chú cháu chính là những người đầu tiên mang cây chanh về bám rễ nơi đây.

Đầu năm 2023, ông Hanh cùng hai người họ hàng tận xã Đông Thịnh (Lào Cai) ngồi hàn huyên, kể những câu chuyện xoay quanh mô hình trồng chanh giấy đang mang lại hiệu quả kinh tế ở nhiều địa phương, sẵn nỗi trăn trở về diện tích đất soi bãi quê hương trồng ngô kém hiệu quả, ông chủ động đề xuất ý tưởng hợp tác thuê lại và cải tạo vùng đất bãi để trồng chanh và nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của 2 người cháu là anh Nguyễn Xuân Đoàn và Lê Hữu Tình. Ông Hanh biết ơn, nhờ có sự vào cuộc “dân vận khéo” của đồng chí Trưởng thôn cùng sự giúp đỡ, tạo điều kiện của chính quyền địa phương, những khó khăn ban đầu nhanh chóng được tháo gỡ. Chỉ sau vài tháng ngược xuôi vận động, người dân trong vùng đã tin tưởng cho 3 chú cháu thuê hơn 8 ha đất soi trồng chanh. Ánh mắt ông Hanh như sáng lên khi nhớ mãi khoảnh khắc những cây chanh đầu tiên được trồng xuống mảnh đất Phú Lương vào tháng 10 - 2023.

Mảnh đất dọc triền sông vốn dĩ là đất pha cát, độ ẩm rất hợp với cây chanh, nhờ chăm sóc đúng quy trình kỹ thuật, sau một năm vất vả, vụ đầu hơn 8 ha chanh cho trên 20 tấn quả, thu nhập trên 200 triệu đồng, những giọt mồ hôi rơi xuống đất đã hóa thành những nụ cười rạng rỡ.

Đứng trước hàng ngàn gốc chanh xum xuê, tôi khá tò mò về sự khác biệt đặc trưng giữa giống chanh giấy và chanh tứ thì quen thuộc. Lau vội giọt mồ hôi trên trán, ông Hanh cặn kẽ giải thích: chanh giấy sở hữu ưu điểm vượt trội là lớp vỏ mỏng, năng suất cao, mọng nước, tuy nhiên quá trình chăm sóc lại khó và đòi hỏi sự khắt khe hơn rất nhiều so với chanh tứ thì. Để cây sinh trưởng tốt, người trồng gần như lúc nào cũng phải túc trực quan sát cây, theo dõi từng biểu hiện của sâu bệnh và tiến hành cắt tỉa liên tục nếu thực sự muốn có chất lượng quả vượt trội trên thị trường.

Hướng ánh mắt ra khu vườn đang tấp nập người ra vào, ông Hanh cho biết, để duy trì tiến độ, lúc nào vườn cũng có 10 lao động với mức lương trên 7 triệu đồng/người/tháng. Đặc tính của chanh càng già năng suất càng cao, dự kiến năm 2026, năng suất mỗi ha cho trên 20 tấn quả. Với giá bán duy trì ổn định trên 20.000 đồng/kg, cây chanh sẽ cho thu lãi trên 200 triệu đồng mỗi ha, một con số trong mơ đối với những người nông dân chân lấm tay bùn.

Thương lái thu mua chanh tận vườn với giá trên 20.000 đồng/kg.

Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Lưu Thị Lan Hương, Chủ tịch UBND xã Bình Ca tự hào, cây chanh giấy đang thực sự trở thành hướng đi mới đầy triển vọng trên đất soi của xã Bình Ca. Tính đến nay, thôn Phú Lương đã nhân rộng mô hình lên gần 20 ha, cây chanh đã mang lại hiệu quả cao vượt bậc so với nhiều loại cây trồng truyền thống trên cùng một diện tích.

Sự chuyển mình không chỉ lôi cuốn sức trẻ, mà còn thổi bùng ngọn lửa nhiệt huyết ở những bậc cao niên. Trong căn nhà khang trang nằm cạnh khu vực chợ Cấp Tiến (cũ), chúng tôi gặp ông Đào Huy Tiến. Dù đã hơn 70 tuổi, nhưng sức khỏe vẫn tráng kiện, phong thái nhanh nhẹn, tinh anh. Ông Tiến khiến không ít thanh niên trẻ ở Bình Ca khá bất ngờ, thậm chí nể phục khi quyết định bỏ vốn cải tạo đất với diện tích gần 9 ha để trồng chanh. Trái với sự lo âu thường thấy, ông Tiến tỏ ra cực kỳ tự tin. Ông quả quyết bảo, đây là hướng đi khá an toàn với tuổi già bởi đã có những người đi trước làm và gặt hái được thành công, cộng thêm việc đầu ra của sản phẩm luôn ổn định thì cây chanh là hướng đi hiệu quả.

Đang tất bật cắt những trái chanh xanh bóng ngoài vườn để kịp chuyến xe thương lái, anh Trần Văn Cát dừng tay chia sẻ, có lẽ gia đình anh là hộ dân có quy mô trồng ít chanh nhất trong vùng với trên 300 cây. Thế nhưng nhờ cây trĩu quả, mỗi năm gia đình thu về đều đặn vài chục triệu đồng. Điều khiến những nông dân như anh an tâm là thị trường luôn ổn định, sản phẩm thu hoạch đến đâu tiêu thụ hết đến đó, rất ít khi xảy ra tình trạng rớt giá.

Nhìn bức tranh nông nghiệp sôi động trên địa bàn thôn Phú Lương, ngoài những mô hình với quy mô diện tích lớn, thì số hộ dân có trên 1ha chanh hiện cũng khá nhiều, điển hình như gia đình anh Nguyễn Văn Khải, Thạch Minh hay Phó Trưởng thôn nhiệt huyết Phạm Đình Quyết.

Mới đây, trong chuyến công tác xuống cơ sở, sau khi đi khảo sát thực tế vùng trồng chanh tại thôn Phú Lương, đồng chí Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Phan Huy Ngọc đã có những đánh giá rất sát sao, với góc nhìn chiến lược, đồng chí cũng chỉ rõ, năng suất của vùng chuyên canh còn thấp so với một số vùng sản xuất trọng điểm trên cả nước. Lời nhận định ấy vừa là nguồn động viên, vừa là mục tiêu để chính quyền và Nhân dân xã Bình Ca không ngừng nỗ lực, cải tiến kỹ thuật canh tác, biến những bãi bồi ven sông Lô mãi ngát xanh và trĩu nặng quả ngọt, mang lại cuộc sống ấm no dài lâu cho dải đất này.

Lê Duy